جاستارعا قاتىستى ماسەلەدە ولاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى وزەكتى. «قازىر جۇمىسپەن قامتۋعا باعىتتالعان بىرنەشە باعدارلاما بار. بىراق جاستاردىڭ كوبى سول شارالار تۋرالى بىلمەيدى. مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان ءتۇرلى قولداۋ جۇمىستارىنان حابارسىز. بۇل ماسەلە تەك جالاڭ ۇگىت-ناسيحاتپەن شەشىلمەيدى. ۇكىمەت پەن اكىمدەر جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىمەن ارنايى اينالىسىپ, كۇندەلىكتى نازاردا ۇستاۋى قاجەت», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە دايىندىق جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا.
جۋىردا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جاستار ساياساتىن ىسكە اسىرۋ بارىسىنا ارنالعان جيىن بولدى. وندا جاستاردىڭ ازاماتتىق بەلسەندىلىگىن باسەڭدەتپەي, ولاردى جاڭا ماقساتتارعا جۇمىلدىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتىلدى. سونىڭ ىشىندە پرەزيدەنت تالاپ ەتكەن مەملەكەتتىك قولداۋ ىستەرىنىڭ ءاربىر جاستىڭ نازارىنا قالاي جەتىپ جاتقاندىعى ايتىلدى. قازىر وبلىس اۋماعىندا 14 پەن 29 ارالىعىندا 98 910 جاس ازامات بار ەكەن. بۇل بارلىق وبلىس حالقىنىڭ 18,2%-ىن قامتيدى دەگەن ءسوز.
ىشكى ساياسات باسقارماسىنداعى اسقار بايمۇقانوۆ باسشىلىق ەتەتىن جاستار ساياساتى ءبولىمىنىڭ, ايماقتاعى 84 ادامنان تۇراتىن 14 جاستار رەسۋرستارى ورتالىعىنىڭ, 2019 جىلدان ءاربىر اۋىلدىق وكرۋگتەردە ەنگىزىلگەن جاستار ءىسى جونىندەگى مامانداردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءتۇرلى باستامالار مەن شارالار وتكىزىلگەن. وبلىستا جاستار ۇيىمداستىرعان 44 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم بار. 2021 جىلى جاستار ۇەۇ-عا ىشكى ساياسات باسقارماسى 47 ملن تەڭگەنىڭ الەۋمەتتىك تاپسىرىستارىن بەرگەن. وبلىس اۋماعىنداعى ۆولونتەرلەردىڭ «اسار» سلەتى, رەسپۋبليكالىق دەبات ءتۋرنيرى, مۇمكىنشىلىگى شەكتەۋلى جاستار مەن جاس وتباسىلارىن قولداۋ جۇمىستارى وسى تاپسىرىستاردىڭ نەگىزىندە ىسكە اسىرىلدى. «جاسىل ەل» ەڭبەك جاساقتارىن ۇيىمداستىرۋ دا وسى تاپسىرىستاردىڭ شەڭبەرىندە ورىندالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋ اياسىندا تيكتوكەرلەر مەن گراففيتيستەردىڭ, كيبەرسپورتشىلار مەن ۆوركاۋتەرلەردىڭ اراسىندا كونكۋرستار ۇيىمداستىرىلدى. بۇل شارالار ءاربىر قازاقستاندىق جاستىڭ 30 جىلدىقتىڭ ۇلى دۇرمەگىنە قاتىستى بولۋىن كوزدەگەن. نە وقۋى, نە جۇمىسى جوق NEET كاتەگورياسىنا ەنەتىن جاستار دا نازاردان تىس قالدىرىلماي, ولارعا مامانداردىڭ اقىل-كەڭەستەرىن بەرۋ, ۆاكانسيالار جارمەڭكەسى, سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى قاراستىرىلعان.
جاستاردى قولداۋدىڭ, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ۇزدىك باعدارلامالارىنىڭ ءبىرى «ديپلومەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى ەكەنى بەلگىلى. اۋىلعا بارعان ءاربىر جاس مامانعا 100 اەك كولەمىندە كوتەرمە وتەماقى بەرىلەدى. ودان باسقا 1,5 مىڭ اەك-كە دەيىن جەڭىلدەتىلگەن كرەديت الۋىنا مۇمكىندىگى بار. وسى باعدارلامانى سولتۇستىكقازاقستاندىق جاستار ءتيىمدى پايدالانۋدا. 1 قاراشاعا دەيىنگى مالىمەتكە قاراعاندا ونى 551 جاس قولدانىپتى.
ال جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدى كوزدەيتىن «جاسىل ەل» جوباسى بويىنشا جازعى مەزگىلدە 668 ادام ەڭبەكپەن قامتىلعان. ولار ورمان شارۋاشىلىقتارىنا عانا ەمەس, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە دە جۇمىسقا ورنالاسىپتى. العاشقى كورگەن ەڭبەكاقىلارىنىڭ كولەمى 27-دەن 60 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىندا. جاستاردىڭ بيزنەسپەن اينالىسۋىن قولداۋعا 2021 جىلى 315 ملن تەڭگەنىڭ 63 كرەديتى بەرىلگەن. ودان باسقا «بيزنەس باستاۋ» جوباسى بويىنشا 195 ملن تەڭگەنىڭ 340 گرانتى تاپسىرىلعان.
سولتۇستىك قازاقستاننان جاستاردىڭ باسقا ەلگە قونىس اۋدارۋىنىڭ كوپ ەكەندىگى تۋرالى ءجيى ايتىلادى. الايدا سوڭعى جىلدارى ونىڭ تومەندەۋ ديناميكاسى كورىنىس بەرۋدە. ەگەر 2018 جىلى باسقا ەلگە قونىس اۋدارعان جاستار سانى 2 مىڭ ادامنان اسسا, بيىل ونىڭ سانى 800-گە تۇسكەن. ارينە, بۇعان جامان ىندەتتىڭ دە اسەرى بولدى, بىراق مەملەكەت قولداۋىنىڭ ارتۋى جاستاردىڭ تۋعان ەلدە تۇراقتانۋىن ارتتىرعانى ءسوزسىز.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىنان بەرى جاستاردىڭ رەسۋرستىق ورتالىقتارى جامان ىندەتتىڭ قولبايلاۋىنا قاراماي 18 مىڭداي ادامدى قامتىعان 1 700 شارا وتكىزگەن. ولار نەگىزىنەن سالاماتتى ءومىر سالتىن قۇرۋعا, قۇقىلىق مادەنيەتتى ارتتىرۋعا, ۇرپاقتار جالعاستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, جاستارعا ەكولوگيالىق تاربيە بەرۋگە باعىتتالعان. جامان ىندەتتىڭ ورلەۋى كەزىندە شەكتەۋ شارالارى ارتقان سوڭ كوپتەگەن جيىن ونلاين فورماتتا وتكىزىلگەن. وسى ورتالىقتىڭ كومەگىمەن ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10 ايىندا 907 ادام جۇمىسقا تۇرعىزىلعان. ال ورتالىقتارداعى ۆولونتەرلەر كلۋبى جەتى باعىتتا جۇمىس ىستەيدى. قازىر ولاردىڭ جالپى سانى 10 مىڭ ادامنان اسقان. سونىڭ ىشىندە ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىنىڭ ۆولونتەرلەر كلۋبى «ۆولونتەر جىلىنىڭ» قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكاداعى ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلىپ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.
جاستار اراسىنان بەلسەندىلىگىن شىڭداپ, كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى زارينا ماۆليانوۆا. ول تىگىنشىلىكتى وزدىگىنەن ۇيرەنگەن. بىراق ءتۇرلى شەبەرلىك ساباقتارىنا قاتىسا ءجۇرىپ قازىر ماماندىعىن جەتىك مەڭگەرىپ العان. «جاس كاسىپكەر» جوباسى بويىنشا 2019 جىلى گرانتتى جەڭىپ الىپ, ءوزىنىڭ العاشقى تىگىن ماشيناسىن ساتىپ الىپتى. شەبەرلىگىن شىڭداي بىلگەن قىز ۇلتتىق ستيلدەگى ءساندى كويلەكتەر, سونىڭ ىشىندە ۇيلەنۋ تويلارىنا ارنالعان كيىمدەر تىگۋدى يگەرگەن. قازىر تۇرعىندار وعان ۇلتتىق كيىم تىكتىرۋگە كەزەككە تۇراتىن كورىنەدى. ەڭبەگى جانىپ بيىل كاسىپكەرلەردى دامىتۋدىڭ «دامۋ» قورىنان 5 ملن تەڭگە گرانت ۇتىپ العان. «بۇل قاراجاتقا ونەركاسىپتىك تىگىن ماشينالارىن ساتىپ الدىق. قاسىما تاعى 2-3 جۇمىسشى العان سوڭ تىگىن جۇمىسىن جانداندىرا تۇسەمىن. مەملەكەتتىڭ جاستاردى قولدايتىنىنا ريزامىن», دەيدى زارينا.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
