ايماقتار • 19 جەلتوقسان, 2021

قىران سامعاپ, كۇي توگىلدى بوزانبايدا...

570 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جەر باۋىرلاي اعىنداعان بۇركىت سۇر قوياندى تەگەۋرىنىمەن ىلە قوندى. قىر باسىنداعى توبەدەن قالبالاقتاپ, اڭشى جەتكەنشە, جەمباسارىمەن باسىپ وتىرعان ولجانى جۇلمالاپ جىبەرگەن. 

قىران سامعاپ, كۇي توگىلدى بوزانبايدا...

ۇلان اۋدانى, بوزانباي اۋىلىنىڭ ءور جاعىندا وتكەن بۇل جارىسقا 13 بۇركىتشى قا­تىستى. ساپتاما ەتىك, تۇلكى تىماق كيىپ, بۇركىت كوتەرگەن ولار ۇلان جەرىندە تۇڭعىش رەت باس قوسىپ, قۇس ۇشىردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا وراي «30 جۇلدىزدى كۇن» جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان بۇركىتشىلەر بايقاۋى بۇدان بىلاي بوزانبايدا ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ تۇرماق. نەگە بوزانبايدا دەيمىز عوي. سويتسەك, مۇندا بەكزات ونەردى بەرىك ۇستانعان وزبەك ماناپوۆ دەگەن بۇركىتشى وتكەن ەكەن. اۋىلداستارى ونىڭ اڭشىلىعىن, ساياتشىلىعىن جىر قىلىپ ايتىپ وتىرادى. ول ءبىر دەپ قويايىق. ەكىنشىدەن, بەس كولدىڭ ىرگەسىندەگى بوزانباي اۋىلىنا قىسى-جازى ات شالدىراتىن تۋريستەر كوپ. ەگەر بۇركىتشىلەر بايقاۋى ءوتىپ تۇرسا, تۋريستەردىڭ لەگى ارتا تۇسەدى. بۇگىنگى جارىستىڭ ءوزىن سوناۋ ياماي­كانىڭ تۇرعىنىنا دەيىن كەلىپ قىزىقتادى. ءتورت جىلدان بەرى وسكەمەندەگى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەك­تەبىندە ساباق بەرىپ جۇرگەن ول زەڭ­گىر كوكتە قالىقتاپ جۇرەتىن بۇركىتتى جاقىننان ءبىرىنشى رەت كورىپتى. اسپان تاعىسىن قولعا ۇيرەتكەن قازاق ەرەكشە حالىق دەپ تاڭدانادى.

– قازاق حالقىمەن جاقىن ارالاسىپ كەتتىم. سالت-داستۇر­لەرىنەن دە حابارىم بار. بىراق بۇركىتتى قولعا ۇيرەتۋ, ونىمەن اڭ اۋلاۋ دەگەندى ءبىرىنشى رەت كوردىم. عاجاپ! تاڭدانىسىمدى سوزبەن جەتكىزە الماي تۇرمىن, – دەيدى يامايكالىق جاننەت.

ۆ

قىر باسىنداعى توبەدەن قۇس سالىپ جۇرگەن جەتەۋ ءۇر­جار اۋدانىنان كەلسە, قالعا­نى – جەرگىلىكتى ۇلاندىقتار. سايىس قورىتىندىسى بويىنشا ءۇرجار اۋدانىنان كەلگەن ىرىزدىق قاسەيىن باس بايگەنى قان­جىعاسىنا بايلادى. ەكىنشى ورىنعا جاس قۇسبەگى ومىربەك نۇع­مان جايعاسسا, ايتقۇرمان قاي­دار ءۇشىنشى ورىنعا يە بولدى.

جەڭىمپازدار مەن قاتىسۋ­شىلارعا اۋدان اكىمى اتىنان ماداقتاما حاتتار تابىستالىپ, جۇلدەگەرلەرگە ۇلاندىق ازامات­تاردىڭ دەمەۋشىلىگىمەن اق­شا­لاي سىياقى بەرىلدى. اۋداندا ال­عاش رەت قولعا الىنعان باي­قاۋعا بۇر­كىتشىلەر دە ءوز ريزا­شى­لىقتارىن ءبىل­دىردى. بەكزات ونەرگە جان-جاقتى قول­داۋ كور­سە­تىلىپ جاتقانىنا ءبارى بەك ريزا.

مەن قازاقپىن, اقجۇرەك اڭقىلداعان,

كوڭىلى جومارت, نيەتى اق, سارقىلماعان.

جەر بەتىنە تارىداي شاشىلسام دا,

ساقتاپ كەلدىم دالامداي

داڭقىمدى امان,

– دەپ سايىس سوڭىندا بەلگىلى بۇركىتشى, اتبەگى, اقىن تاتتىمبەت كاپ ۇلى بۇركىت قوندىرعان قولىن ەردىڭ قاسىنا قويىپ تۇرىپ ولەڭ وقىدى.

ا

ۇلى دالامىزدىڭ ۇلانداي جە­رىندە وتكەن شارادان ەل رۋحتانىپ, ارقالانىپ تارقاستى. ءيا, بۇل كۇنى كۇم­بىرلەگەن كۇي دە توگىلدى, ولەڭ دە وقىلدى. بوزان­بايدىڭ كوك اسپانىن­دا قىراننىڭ ساڭ­قىلى ەستىلدى. «تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭ­گىلىك بولسىن!» دەپ اقساقالدار باتا بەرى­ستى.

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

ۇلان اۋدانى,

بوزانباي اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار