ۇجىمنىڭ باس ديرەكتورى باعدات قوجاحمەتوۆتىڭ قىزمەتكە كىرىسكەنىنە دە از عانا ۋاقىت بولعان. ول ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق سالتاناتىنا وراي استانا قالاسىنا شاقىرىلدى دا, ۇجىم باسقوسۋىنا قاتىسا المادى. قالعان ورىس ءتىلدى ورىنباسار, پروديۋسەرلەر, ارنانىڭ ماسكەۋلىك وكىلى مارات داۋلەتكەلديەۆتەر ورتاعا شىعىپ, شەتىنەن كەلە جاتقان جاڭا جىل قۇتتى بولسىن دەپ قۋانىشتارى قويىندارىنا سىيماي جۇرتتى قۇتتىقتاۋمەن بولدى. ارينە, ءبارى تۇگەلدەي دەرلىك ورىسشا سايراپ جاتتى.
ال كەلەسى كۇنى, ياعني 16 جەلتوقسان ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلىق مەيرامى – تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى بولاتىن. ول تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز ايتپاق تۇگىلى, حالقىمىز ءۇشىن اسا قىمبات, ايتۋلى مەرەكە ەستەرىنە دە تۇسكەن جوق. سودان كەيىن ماعان ءسوز بەرىلدى. مەن تۇردىم دا ارنايى كيىپ بارعان ۇلتتىق شاپانىمدى ادەيى جامىلىپ قازاق تىلىندە: «وۋ, اعايىندار, جاڭا جىلعا دەيىن ءالى باقانداي ەكى اپتادان ارتىق ۋاقىت بار. ال ەرتەڭ, ياعني 3-4 ساعاتتان كەيىن باستالاتىن 16 جەلتوقسان – ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلى مەرەكەسى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى. ونى ءبىز نەگە ۇمىتامىز؟! الدىمەن وسىنى سالتاناتتى تۇردە اتاپ وتەيىك. جاساسىن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى!», دەپ ەدىم, وسىنداعى داستارقان باسىندا وتىرعان «ينفورمبيۋرو» جاڭالىقتار باعدارلاماسىنىڭ بولات ءمۇرسالىم جەتەكشىلىك جاسايتىن قىزمەتكەرلەرى: سالامات وماش, ماقسات تولىقپاي, مەدەتجان ىزعۇتتى, ايدا بورانباي, ليمارا ساليح, جانار جولتاەۆا, يرينا سوۆەتجانقىزى, سونداي-اق ديانا سابازوۆا باستاعان اۋدارما, دۋبلياج ءبولىمىنىڭ قىزدارى جانە نۇرلان قويانباەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن ء«ازىل ستۋديو» ويىن-ساۋىق ءبولىمىنىڭ قىز-جىگىتتەرى ورە تۇردى. بارلىعى قوشەمەت كورسەتىپ, قىزۋ قولداپ, قول شاپالاقتاپ قۋاتتاي جونەلدى. ءتىپتى ەكى-ۇشەۋى قاسىما كەلىپ, قولىمدى الىپ, «اعا, ءسىز بولماساڭىز تاۋەلسىزدىگىمىزدى ەشكىم ەلەيتىن ءتۇرى جوق قوي. جاقسى ايتىپ ەستەرىنە سالدىڭىز. ءبىزدىڭ سالىمىز سۋعا كەتىپ, ەڭسەمىز ءتۇسىپ قالىپ ەدى, كوڭىلىمىز كوككە كوتەرىلدى, راحمەت سىزگە!», دەپ العىستارىن ءبىلدىرىپ جاتتى.
مىنە, وسىدان كەيىن عانا الدا كەلە جاتقان جاڭا جىلمەن قوسا ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى ارا-تۇرا ايتىلا باستادى. وسىلاي كورپوراتيۆتىك سالتانات تويى جالعاسا بەردى. ساعات ءتىلى تۇنگى 12-گە جاقىندادى. ءتۇن ورتاسىنا بەس مينۋت قالعاندا ء«ازىل ستۋديو» ويىن-ساۋىق باعدارماسىنىڭ تانىمال قىزمەتكەرى نۇربيگۇل قارىنداس جۇگىرىپ كەلىپ, «اعا, ءسىز قازىر تاعى ءسوز الىپ سويلەڭىزشى, وسىدان كەيىن ءبىز ساعات تۋرا 12.00-دە ء«انۇراندى» شىرقاتامىز. دايىنداپ قويدىق», دەدى. وسىنى كۇتكەندەي, الدىن الا ەسكەرتىلىپ قويعان كەشتىڭ جۇرگىزۋشىسى ميكروفوندى ماعان كەلىپ ۇسىندى. مەن تاعى «تاۋەلسىزدىك مەيرامى قۇتتى بولسىن, بۇل – ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى مەرەكەسى. ءدال بۇگىن ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىك العانىنا تۋرا 20 جىل تولىپ وتىر. ءبىزدىڭ مەملەكەت ءۇشىن بۇل ايتۋلى داتا. ءومىرىمىز ءماندى, تۇرمىسىمىز ءساندى, تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگى بولسىن!» دەپ ۇرانداتتىم. سول كەزدە ساعات ءتىلى 12-ءنى سوعىپ, سالتانات زالىن ءانۇراننىڭ اسقاق اۋەنى كەرنەپ كەتتى. جۇرتتىڭ ءبارى بىرەۋى قالماي جاپپاي ورىندارىنان تۇرىپ, كەۋدەسىنە قولدارىن قويىپ, انۇرانعا قوسىلا شىرقاپ كەتتى. ءبىر قاراسام, ماسكەۋ جاقتان كەلگەن مەيمانداردىڭ دا قولدارى كەۋدەلەرىندە, جۇرتقا قوسىلا اۋىزدارىن جىبىرلاتىپ تۇر ەكەن. شىركىن, ءشامشىنىڭ رۋحى كۇشتى, عاجاپ, سيقىرلى سازى وسىلاي بارشانى باۋراپ العانى كوكىرەگىمىزگە قۋات قۇيدى.
ارتىنان ويلاسام, كەيبىرەۋلەر جاڭا جىلدى تويلاۋدى ادەيى 15 جەلتوقسانعا, تاۋەلسىزدىك كۇنىنىڭ الدىنا قويعان سەكىلدى... «31 ارنانىڭ» سول تۇستاعى ماسكەۋلىك باسشىلارىنىڭ ءبىرى مارات داۋلەتكەلديەۆ بولسا: تاۋەلسىزدىك تۋرالى ءتىل قاتىپ, «بۇل قاعاز جۇزىندەگى, اۋىزشا ازاتتىق قوي, ايتپەسە ءبارى باياعىداي. شىن مانىندە قازاقستاننىڭ رەسەيمەن ارقاسى جابىسىپ قالعان. قايتا تاتارستاننىڭ ءوزى رەسەي فەدەراتسياسى قۇرامىندا بولعانىمەن, لاتىن قارپىنە كوشۋدى الدەقاشان قولعا العان. وندا ءبىراز دەربەستىك بار. ماسكەۋدىڭ وزىندە 2 ميلليونعا جۋىق تاتار تۇرادى. ءوندىرىس وشاقتارى دا قارقىندى دامۋدا دەگەندى ايتىپ قالدى. كىم ءبىلسىن, ءىشى كۇيگەندىكتەن بە, الدە باسقا ويلارى بار ما, وسىلاي دەدى.
«31 تەلەارناعا» باسشى بولىپ قىزمەتكە كەلىسىمەن العاشقى باسقوسۋ جيىندا باعدات قوجاحمەتوۆ بىلاي دەدى: «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جاريالاعانىنا جيىرما جىلدان استى. ال مۇندا ءالى ءىس قاعازدارى تەك ورىس تىلىندە جازىلادى ەكەن. مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەيتىندەر كوپ. بۇدان بىلاي ءبارىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنىڭدەر. ول ءۇشىن اپتاسىنا ەكى-ءۇش رەت قازاق ءتىلىن وقىتۋ كۋرسىن ۇيىمداستىرامىز. مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەيتىندەرگە قيىن سوعادى. ەندى ءىس قاعازدارى دا ەكى تىلدە جۇرگىزىلەدى. قازاق تىلىندەگى باعدارلامالار تىم از, ءارى ولار ءتۇن جارىمىندا نەمەسە تاڭعا جۋىق كورسەتىلەدى. سوندا قازاقتار ۇيىقتامايتىن حالىق پا؟» دەپ باتىل پىكىرىن بىلدىرگەن بولاتىن. جانە سوعان وراي ءتيىستى شارالاردى قولعا الا ءبىلدى.
وسىدان كەيىن جاعداي ەداۋىر تۇزەلدى. جاڭادان جوبالانعان قازاق تىلىندەگى تىڭ جوبالار كوبەيىپ, كورەرمەنگە جول تارتا باستادى. الگى ماسكەۋدەن كەلگەن «31 تەلەارنانىڭ» سول تۇستاعى وكىلى مارات داۋلەتكەلديەۆ سكايپ ارقىلى اپتاسىنا ەكى رەت ماعان حابارلاسىپ, ماسكەۋدە وتىرىپ قازاق ءتىلىن ۇيرەنە باستادى. تەلەارنادا ءتىل ۇيرەنۋ كۋرسىنا كوپ ادام جازىلىپ, ارنايى مۇعالىم تارتىلدى. العاشقىدا قازاق ءتىلى كۋرسىنا قاتىسۋشىلار سونىڭ ناتيجەسىن ءبىرشاما كورگەندەي بولدى.
سودان بەرى ون جىل ءوتىپتى. بيىل قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانىنا وتىز جىل. دەربەس, ازات ەلدىڭ ءتىل ماسەلەسىندەگى جاعدايى جاقساردى ما؟ كۇمان كوپ, جەتىستىكتەن گورى كوڭىل قۇلازىتاتىن جاعداي باسىم. اۋلاعا شىقساڭ, كوشەدە جۇرسەڭ شۇلدىرلەگەن جاستار. قالادا بالا جەتەكتەگەن كەلىنشەكتەن باستاپ, جاسامىس كەمپىرگە دەيىن نەمەرەلەرىنە وزگە تىلدە سويلەيدى. ءتىپتى سونى ماقتان تۇتاتىنداي. الگىلەردى, جوعارىدا ايتىلعانداي, ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى قىزىقتىرمايتىن سەكىلدى. ەندىگى جەردە وسى ماسەلە ءبارىمىزدى ويلاندىرىپ, اسقىنعان جاعدايدى تۇزەتۋگە قۇلشىنا كىرىسپەسەك بولماس. ازاتتىق قادىرىن ۇعىنايىق, اعايىن.
ساياسات بەيىسباي,
جۋرناليست
