XXI عاسىر – ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ, اقىل-ويدىڭ دامۋى, يننوۆاتسيا, تسيفرلاندىرۋ مەن كرەاتيۆتى باستامالار كەزەڭى. وسى وتىز جىلدا ەلىمىزدە جاستاردىڭ ءبىلىم الۋىنا, عىلىممەن اينالىسۋىنا جاعداي جاسالىپ, بۇگىندە قازاقستاندىق تۇلەكتەر ەلىمىز عانا ەمەس, كوپتەگەن شەتەلدىڭ جەتەكشى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدا. بۇل ءبىلىم جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساي وتىرىپ, الەمنىڭ وزىق ەلدەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى مۇرات ەتكەن, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جولىنا تۇسكەن قۋاتتى ەكونوميكالىق باعدار ۇستانعان مەملەكەتتىڭ ادام كاپيتالىنا باستى نازار اۋدارۋىنىڭ ءبىر دالەلىندەي. وزگەرمەلى الەمدە باسەكەگە قابىلەتتى مامان دايارلاۋ, ولارعا جاعداي جاساۋ ۋاقىتتىڭ باستى تالابى. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىمدى دامىتۋداعى ساياساتى بۇگىندە جاستاردىڭ تەرەڭ ءبىلىم الىپ, قوعامنىڭ قاي سالاسىندا بولسىن تابىستى ەڭبەك ەتۋىنە مۇمكىندىك بەرۋدە.
«عىلىمى جوق ەلدىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر» دەمەي مە ءال-فارابي بابامىز. قازاق عىلىمىنىڭ ونەرتاپقىشتىق تاريحى تەرەڭگە كەتەدى. بۇگىندە ارحەولوگيالىق قازبالار بارىسىندا تابىلىپ جاتقان قۇندى جادىگەرلەر سونىڭ دالەلى. ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنەن اشىپ الىنعان ورتاعاسىرلىق قالالارداعى ارحيتەكتۋرالىق قازبالار, ساۋلەت ونەرىنىڭ وزىق ۇلگىلەرى, زەرگەرلىك ونەردىڭ جاقۇتتارى وسى كيەلى قازاق جەرىندە ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ كونە عاسىرلارداعى جەتىستىگىنىڭ دالەلىندەي.
كەز كەلگەن ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ءبىلىمى مەن عىلىم دەڭگەيىمەن ولشەنەدى دەيتىن بولساق, زاماناۋي قوعامداعى ساپالى قىزمەت, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەر عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسۋدا. بۇگىندە قازاقستاندىق جاس عالىمدار ەلىمىزدەگى ءارى الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الىپ قانا قويماي, جاھاندىق ترەندتەردى مەڭگەرە وتىرىپ, يننوۆاتسيالىق كەڭىستىكتە جاڭا مۇمكىندىكتەرگە قول جەتكىزۋدە. حالىقارالىق وليمپيادالاردا, جوبالاردا جەتىستىككە جەتىپ, ولار اشقان تىڭ جاڭالىقتار الەمدىك رەيتينگتە كوش باستاپ تۇر. بۇل مەملەكەتتىڭ جاستار ساياساتىن, ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋعا دەگەن قامقورلىعىنىڭ ناتيجەسى.
قازىرگى كەزدە ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. اتالعان باعدارلاماعا سايكەس 2025 جىلعا قاراي عىلىمدى قارجىلاندىرۋ كولەمى ءىجو-ءنىڭ 1 پايىزىن قۇرايتىن بولادى. وسى ورايدا عىلىمنىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن نىعايتۋعا مەملەكەت تاراپىنان كوڭىل ءبولىنىپ, جاس عالىمداردى قولداۋ ماقساتىندا گرانتتار تاعايىنداۋ, PhD مەن تاعىلىمدامالارعا ارنالعان گرانتتار سانىن كوبەيتۋ, جاس عالىمداردىڭ جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا شەتەلدىك عالىمداردى تارتۋ بولاشاق عىلىمنىڭ ناتيجەلى بولۋىنا باعىتتالعان ىلكىمدى قادامدار ەكەنى ايقىن.
بۇگىندە عىلىمدى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى. قازاقستان عىلىمىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ قۇرىلۋى سالادا جاڭا مۇمكىندىكتەردىڭ اشىلۋىنا, جاس عالىمداردىڭ دەربەس بەيىندەرىن قۇرۋعا, زەرتتەۋلەرگە قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى دامىتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋى, قازاق عىلىمىنداعى جەتىستىكتەر مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان قولداۋدىڭ ناتيجەسى.
بۇگىندە ەلىمىزدەگى عىلىمي كادرلاردىڭ قۇرامى 35 جاسقا دەيىنگى جاس عالىمداردان تۇرادى. ولار تاۋەلسىز ەلدىڭ تاريحىنان, مادەنيەتى مەن ونەرىنەن رۋحتانعان جارقىن بولاشاقتىڭ وكىلدەرى. الەمنىڭ وزىق ەلدەرىنىڭ قاتارىنا قادام باسقان كيەلى قازاق توپىراعىنان ءنار العان وسكەلەڭ ۇرپاق باسەكەگە قابىلەتتى ەلدىڭ كەلەشەگى جولىندا ەڭبەك ەتە بەرەتىن بولادى. ەگەمەن ماڭگىلىك ەلىمىزدىڭ اسپانى اشىق, جۇلدىزى جارىق, تۇعىرى بيىك بولعاي!
تيمۋر اپەنديەۆ,
ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى تاريحي دەموگرافيا جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, PhD
