فرانتسۋز سۋرەتشىسى ەجەن دەلاكرۋانىڭ «پاگانينيدىڭ پورترەتى» اتتى شىعارماسىنا قاراپ, ونەردىڭ وتىنا ورتەنگەن ادامنىڭ وبرازىن انىق بايقاپ وتىرمىز. قۇددى, سول قالپىندا يتاليالىق ۆيرتۋوز سكريپكاشى پاگانينيدىڭ عۇمىر-كەلبەتىن, مىنەز-بولمىسىن كەنەپ بەتىنە قۇيىپ قويعانداي. تالايلى تاعدىرىنىڭ كورىنىستەرى بوياۋمەن ماتاسىپ, الدەنەدەن سىر تارتادى. بۇل – جان ازابى.
عالىمدار سكريپكانى ەركىن مەڭگەرۋى جانە ادامعا بەيمالىم تەحنيكاسىنىڭ سىرى مۋزىكانتتىڭ سيرەك كەزدەسەتىن سىرقاتىنا بايلانىستى دەپ سانايدى. امەريكالىق دارىگەر مايرون شوەنفەلد ءبىر ماقالاسىندا نيككولو پاگانينيدە مارفان سيندرومى بولعانى تۋرالى جازعان. مۇنداي ايىقپاس اۋرۋى بار ادامدار ەلىرىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. بىراق ايگىلى ونەرپاز اسپاپتى ءمىنسىز باسقارا بىلگەن تاماشا مۋزىكانتقا اينالدى. ونىڭ جىن-سايتانمەن بايلانىسى بار ەكەنى ءالى دە اڭىز بولىپ كەلەدى. سەبەبى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ول سياقتى سكريپكانىڭ ءتىلىن تولىق مەڭگەرگەن ەشكىم جوق.
تالانت يەسى تىرىسىندە كەش بويى ءبىر ىشەكتى سكريپكامەن ويناپ, كورەرمەندى تاڭعالدىرعان ەكەن. نەگە دەسەڭىز, كونتسەرت كەزىندە اۋەنگە بەرىلگەنى سونشالىق, اسپاپتىڭ ىشەكتەرى ءۇزىلىپ كەتە بەرەتىن بولعان. سونداي ساتتەردە كومپوزيتسيانى توقتاتۋعا ءداتى شىداماعان پاگانيني ءبىر ىشەكپەن سوڭىنا دەيىن اۋەندى ۇزبەي ورىنداپ, حالىقتىڭ قوشەمەتىنە يە بولعان ەكەن. بىلايشا ايتقاندا, ونەرمەن دەرتتەنگەن.
كارتيناعا قاراساڭىز پاگانينيدىڭ اسا ءبىر تارتىمدى ادام بولماعانىن اڭدايسىز. مۇنى سول داۋىردە قارسىلاسىنىڭ كوبى بەتىنە باستى دا. سىرتقى كەلبەتىنە قاراپ, ونى شىنىمەن دە شايتانمەن دوس ەكەن دەگەن پىكىر ۇدەي ءتۇستى. دەسە دە عاجايىپ مۋزىكاسى تىڭدارمانداردى وزىنەن الىستاتپادى. بىراق ونىڭ ءبارى ۋاقىتشا ەدى. كوزى تىرىسىندە ونەرىنە تابىنعان ادامدار دۇنيەدەن وزعاندا توپىراق سالۋعا جارامادى. ءبارى دەرلىك ءبىرتۇرلى ارەكەتىنەن شوشىدى.
بىرنەشە جىل بويى پاگانينيدىڭ تابىتى ەۋروپانى ارالاپ ءجۇردى. ءدىن قىزمەتكەرلەرى ءولى دەنەنى جەرلەۋگە رۇقسات بەرمەدى. ويتكەنى ولار ونى «شايتاننىڭ دوسى» دەگەن وتىرىكتەن ءارى اسا المادى.
نە دەگەن جابايىلىق دەسەڭىزشى!
دەلاكرۋا مۋزىكانتپەن جاقسى تانىس بولعاندىقتان, ونى اتالمىش شىعارماسىنىڭ كەيىپكەرى بولۋعا كوندىرەدى. ونەر يەسى باسىندا كەلىسكەنىمەن, شىدامى ۇزاققا بارمادى. سۋرەتشى كارتينانى جادىندا ساقتاعان بەينەمەن قۇراپ شىقتى. ونىڭ ۇستىنە, ول ەسكە الۋ ءراسىمى كەزىندە بەت الپەتىن سىزىپ العان ەكەن. پاگانيني سكريپكادا كوزدەرىن جۇمىپ وينايتىن بولعان. باقساڭىز, جان دۇنيەسىنەن دىبىس شىعاراتىنداي ءبىر ۇلىلىقتىڭ نىشانى بايقالادى. كەنەپتەگى تۇرىسى بىركەلكى ەمەس, تۋرا ءوزىنىڭ ءومىرى سەكىلدى قالىپقا سىيمايدى.
كارتيناعا مۇڭ تۇنىپ تۇرعانداي, مۋزىكانتتىڭ جەيدەسىن قوسپاعاندا, تۇگەل دەرلىك قارا تۇسپەن سىرلانعان. ايتپاقشى, ول ۇنەمى قارا كيىم كيگەن ەكەن. بۇل اقشا تاپشىلىعىنان ەمەس, قارا ءتۇستىڭ بارلىق كەمشىلىگىن جاسىراتىنىنا سەنىمدىلىكتەن تۋعان ءۇردىس ەدى.
قالاي دەسەك تە قىلقالام شەبەرى پاگانينيدىڭ دانىشپاندىعى مەن جالعىزدىعىن جەتكىزە الدى. كارتينادان پاگانينيدى ەستىپ تۇرعاندايمىز. قويۋ تۇستەردىڭ ارپالىسى سكريپكا ويناپ جاتقان ۇلى مۋزىكانتتىڭ ماڭگىلىك بەينەسىنە قانات بىتىرگەندەي قۇلاعىڭىزعا سكريپكانىڭ ءۇنى كەلەدى.
