قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق مادەني ورتالىعى» قب توراعاسى ش.نۇرىموۆ, باسقارما مۇشەسى د. ابدۋلحاليل جانە «قازاقستان ۇيعىر جاستارى وداعى» رقب توراعاسى ر.قايرىەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعى» تاۋەلسىزدىكتىڭ 30-شى جىلدىعىندا جۇرگىزىپ كەلە جاتقان جۇمىستارى, ۇيعىر ەتنوسىنىڭ ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق ومىرىندەگى بەلسەندىلىگى تۋرالى ايتتى.
اتاپ ايتقاندا, ورتالىق ش.نۇرىموۆتىڭ باسشىلىعىمەن ۇيعىر ورتاسىندا مادەنيەت پەن ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتقانى اتاپ ءوتىلدى. سونىمەن قاتار, ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ - ايەلدەر كەڭەسىنىڭ, ۇيعىر تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەر قاۋىمداستىعىنىڭ, عالىمدار كەڭەسىنىڭ, «جيگيت بەشي» ينستيتۋتىنىڭ, سۋرەتشىلەر كەڭەسىنىڭ, انالار كەڭەسىنىڭ, سپورت كەڭەسىنىڭ ۇيعىر ەتنوسىنىڭ الەۋمەتتىك, مادەني جانە ءبىلىم بەرۋدە دامۋىنداعى قوعامدىق قۇرىلىمدارىنىڭ بەلسەندى ءرولى اتاپ ءوتىلدى.
سونىمەن قاتار ورتالىق الماتى وبلىسىنىڭ ۇيعىر, پانفيلوۆ, ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىمەن, الماتى, تالدىقورعان قالالارىمەن كەڭ ۇيعىر جۇرتشىلىعىمەن ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرىن وتكىزدى.
وسى كەزدەسۋلەر بارىسىندا ۇيعىر ەتنوسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, جاستارعا قازاقستاندىق پاتريوتيزم رۋحىندا ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەلەۋ, ۇلتتىق تىلدە وقىتاتىن مەكتەپتەردە كوپتىلدى وقىتۋ شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك ءتىلدى ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرى جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەر قارالدى. ۇيعىر جۇرتشىلىعى پرەزيدەنت ق.ك. توقاەۆتىڭ بيىلعى 21 قازانداعى اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىنا جان-جاقتى قولداۋ ءبىلدىردى.
كەزدەسۋ بارىسىندا مارات ءازىلحانوۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ "قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعى" ۇيعىر ەتنوسىنىڭ بىرىگۋىندە نەگىزگى ينتەگراتيۆتى ءرول اتقاراتىنىن جانە وسى ماسەلەدە ۇلگى بولىپ تابىلاتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
ورتالىق جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا ۇيعىرلاردىڭ مەملەكەت پەن قوعامنىڭ وزەكتى الەۋمەتتىك-مادەني كۇن تارتىبىنە ودان ءارى قاتىسۋ ماسەلەلەرى ويداعىداي شەشىلۋدە.
مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋداعى, اتاپ ايتقاندا, ۆولونتەرلىك جانە قايىرىمدىلىق قىزمەتتى دامىتۋ, اسسامبلەيانىڭ «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم جولىمەن» ماڭىزدى تەلەجوباسىن ىسكە اسىرۋداعى «قازاقستاننىڭ ۇيعىر جاستارى وداعىنىڭ» بەلسەندى ءرولى اتاپ ءوتىلدى.
سونىمەن قاتار, م.ءازىلحانوۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ» قر پرەزيدەنتى ق.ك. توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قحا كەڭەسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋداعى جەتەكشى ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, الداعى كەزەڭگە ارنالعان ناقتى مىندەتتەردى بەلگىلەدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعى» اياسىندا ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىن ودان ءارى توپتاستىرۋ, ەتنوسارالىق كەلىسىمدى, قوعامداعى تولەرانتتىلىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ قاجەتتىگىنە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ۇيعىر ورتاسىندا قازاقستاندىق پاتريوتيزم, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولىن بىرىكتىرەتىن ازاماتتىق تەڭدىك قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋدىڭ جولدارى مەن ادىستەرىن تالقىلادى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعىمەن» بىرلەسىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەتنيكالىق توپقا اينالۋى مۇمكىن قاقتىعىستارعا, ەتنيكالىق تاكاپپارلىق, كەز كەلگەن بەلگىلەر بويىنشا كەمسىتۋشىلىك كورىنىستەرىنە, وسى نەگىزدە قوعامدىق ءتارتىپ پەن ىشكى تۇراقتىلىقتى باسەڭدەتۋ ارەكەتتەرىنە «مۇلدەم توزبەۋشىلىكتى» قامتاماسىز ەتۋدەگى مىندەتتەرى بويىنشا شارالار تالقىلاندى.
تالقىلاۋدىڭ ماڭىزدى تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى ەلدىڭ اۋىلدىق جەرلەرى مەن قالالارىندا تۇيىق ەتنيكالىق اۋداندار مەن ورامداردىڭ قالىپتاسۋىنىڭ تەرىس ءۇردىسىن, «ىشكى ەميگراتسيا» فەنومەنىن ەڭسەرۋ بويىنشا جۇيەلى شارالار ازىرلەۋ تۋرالى ماسەلە بولدى, قورىتىندىسى بويىنشا ۇيعىر ورتالىعىنان ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
سونداي-اق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى بەلسەندى قاتىساتىن ەتنومەديتاتسيانىڭ جاڭا فورماتىن ازىرلەۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.
سونىمەن قاتار «ۋيعۋر اۆازي» گازەتىنىڭ ۇجىمى مەن ورتالىقتىڭ جاستار قاناتىنىڭ الدىنا ەلدەگى بىرلىك پەن كەلىسىمگە قارسى باعىتتالعان ارانداتۋشىلىق جاريالانىمدارعا ۋاقىتىلى دەن قويۋ مىندەتى قويىلدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعىن» نىعايتۋ, ونىڭ قاتارىندا قوعامدىق بەلسەندىلەردى, عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيانى شوعىرلاندىرۋ مىندەتتەرى بەلگىلەندى.
«قازاقستاننىڭ ۇيعىر جاستار وداعىنا» «جاڭعىرۋ جولى» قوزعالىسىن اسسامبلەيانىڭ رەسپۋبليكالىق جاستار ۇيىمى – «اسسامبلەيا جاستارى» ەتىپ قايتا قۇرۋ بويىنشا كومەك كورسەتۋ, سونداي-اق حالىقتى كەڭىنەن قامتي وتىرىپ, قحا جانە ونىڭ قۇرىلىمدارىنىڭ تولاسسىز رەسپۋبليكالىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا قولداۋ كورسەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ۇسىنىلدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ» باسشىلارى وڭىرلەردەگى ەتنوستاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ىقپالداسۋ شارالارىنا بارىنشا بەلسەندى تۇردە جاردەمدەسۋگە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەكولوگيالىق باستامالارىن ىسكە اسىرۋعا جانە 2022 جىلدىڭ كوكتەمىندە «حالىق دوستىعى» ساياباقتارىن سالۋعا جاستاردىڭ بەلسەندى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
قورىتىندىلاي كەلە, مارات ءازىلحانوۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەلىمىزدىڭ بارلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنە, ونىڭ ىشىندە ەتنوستاردىڭ مادەنيەتىن, داستۇرلەرىن, ءتىلىن دامىتۋ ماسەلەلەرىندە بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋ ىسىنە قاتىسۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى.
اسسامبلەيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى مەن تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي اسسامبلەيانىڭ «قازاقستان ۇيعىرلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ» باسقارماسى مەن مۇشەلەرىنە جىلى قۇتتىقتاۋلارىن جەتكىزىپ, ولارعا دەنساۋلىق پەن جۇمىستا تابىس تىلەدى.
