ۋاقىت تالابىنان تۋعان باستاما
مۇنداي جاعدايدا جاڭا تاۋەلسىز مەملەكەتتەردىڭ الدىندا ءوز ۇلتتىق بولمىسىنا نەگىزدەلگەن مەملەكەتتىلىگىن ورناتۋ, ساياسي جانە قوعامدىق-ەكونوميكالىق دامۋ مودەلىن تاڭداۋ سەكىلدى ماڭىزدى مىندەتتەر تۇردى. سونداي-اق مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىك جانە ەگەمەندىكتىكپەن قوسا, اۋماقتىق تۇتاستىق پەن ۇلتتىق مۇددەلەردى قورعاۋ, ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قولايلى جاعدايدى قالىپتاستىرۋ جانە ءارى قاراي حالىقارالىق قوعامداستىققا ينتەگراتسيالانۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ قاجەت بولاتىن.
حالىقارالىق كوورديناتتار جۇيەسىنىڭ تۇبەگەيلى وزگەرۋى مەملەكەتتەردى جاڭا ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى فورماتتاردا ءوزارا ىقپالداستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا جولدارىن ىزدەۋگە ءماجبۇر ەتتى. ايماقتىق دەڭگەيدە ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءتيىستى تەتىكتەرىن قالىپتاستىرماي قارقىندى جاھاندانۋ جاعدايىندا ەلدىڭ تۇراقتى ىشكى دامۋىنا قول جەتكىزۋ وڭايعا سوقپاۋشى ەدى.
مۇنداي الاساپىران جاعدايدا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىرتقى ساياساتتا كوپۆەكتورلى جانە كوپجاقتى ديپلوماتيا قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋگە باتىل باعىت الىپ, ايماقتىق جانە عالامدىق دەڭگەيدە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قولداۋعا باعىتتالعان بىرقاتار حالىقارالىق باستاما كوتەردى. ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسىن (ازيا كەڭەسى) قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس سونىڭ ءبىرى ەدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىقارالىق قوعامداستىققا ازيادا وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ءتيىمدى ءارى امبەباپ قۇرىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋ تۋرالى ۇسىنىستى العاش رەت 1992 جىلعى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-ءشى سەسسياسىنىڭ مىنبەرىندە جاريالادى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى اتالعان باستامانىڭ ماقساتى ازيادا بۇرىنعى ءساتسىز ارەكەتتەردى ەسكەرە وتىرىپ جانە باسقا كونتينەنتتەرمەن سالىستىرعاندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ بىرىڭعاي تەتىگىن قۇرۋ ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستاندىق عالىم كارىمجان شاكىروۆتىڭ ايتۋىنشا, «قازاقستاننىڭ بۇل باستاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ازيادا ىقتيمال اسكەري قاۋىپتەر دەڭگەيىن ناقتى تومەندەتۋگە باعىتتالعان, سونداي-اق ءاربىر قاتىسۋشىسى قورعالاتىن, ال ونىڭ قاۋىپسىزدىگىنە حالىقارالىق-قۇقىقتىق شارالار كەشەنى كەپىلدىك بەرەتىن قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قۇرۋ».
90-جىلدارى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاعان قازاقستاندىق ديپلوماتتار تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا وراسان زور ەڭبەك اتقارعان بولاتىن. 1999 جىلعى 14 قىركۇيەكتە الماتى قالاسىندا وتكەن ازيا كەڭەسى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ ءبىرىنشى كەزدەسۋى بارىسىندا قابىلدانعان ازيا كەڭەسىنىڭ مۇشە مەملەكەتتەرى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى رەتتەيتىن قاعيداتتار دەكلاراتسياسى پروتسەستىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنىڭ نەگىزىن قالاعان العاشقى رەسمي قۇجاتقا اينالدى.
اتالعان دەكلاراتسيادا فورۋمنىڭ مۇشە مەملەكەتتەرى بۇۇ جارعىسىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىنا ءوز بەيىندىلىگىن راستادى. سونداي-اق وندا حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا بىردەي تانىلعان قاعيداتتارى كورىنىس تاپتى. كەڭەسكە مۇشە بارلىق مەملەكەتتەردىڭ ەگەمەندىگى مەن قۇقىقتارىن قۇرمەتتەۋ, اۋماقتىق تۇتاستىقتى ساقتاۋ جانە ءبىر-ءبىرىنىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاسپاۋ ەسكەرىلدى. داۋلاردى بەيبىت جولمەن رەتتەۋ, كۇش قولدانۋدان باس تارتۋ, قارۋسىزدانۋ جانە قارۋلانۋدى باقىلاۋ ماسەلەسى دە كورسەتىلدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, مادەني جانە گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىق, بۇۇ جانە حالىقارالىق قۇقىق قاعيداتتارىنا سايكەس ادامنىڭ نەگىزگى قۇقىقتارىن قۇرمەتتەۋ مىندەتتەلدى.
ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس قۇرىلعانىنان باستاپ جيىرما جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە باسقا وڭىرلىك ۇيىمدارمەن قاتار جالپىازيالىق قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىندا لايىقتى ورىن العانى داۋ تۋدىرمايدى. ازيا كەڭەسى سەنىم مەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ارقىلى ازياداعى بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ءتيىمدى حالىقارالىق فورۋم رەتىندە تانىلدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەڭەستى قۇرۋ جونىندەگى باستاماسىن ازيا ەلدەرىنىڭ كوپشىلىگى, سونداي-اق بۇۇ جانە باسقا بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىمدار بىردەن قولداعان بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا فورۋم تىنىق مۇحيتىنان جەرورتا تەڭىزىنە دەيىن, ورالدان ءۇندى مۇحيتىنا دەيىن 27 مەملەكەتتى بىرىكتىرەدى. بۇدان بولەك, 9 مەملەكەت پەن بۇۇ, ەقىۇ, اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ليگاسى, سونداي-اق بىرقاتار حالىقارالىق ۇيىم باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىمەن (شىۇ), شىۇ ايماقتىق تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمىمەن (شىۇ اتقق), ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىمەن (ەىۇ), بۇۇ ەسىرتكى جانە قىلمىس بويىنشا باسقارماسىمەن جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن ارىپتەستىك كەلىسىمدەر جاسالدى.
ازيا كەڭەسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ماڭىزدى قۇجات – الماتى اكتىسى 2002 جىلى ازيا كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى ءسامميتى بارىسىندا مەملەكەتتەر جانە ۇكىمەتتەر باسشىلارى تاراپىنان قابىلداندى. قۇجات بۇگىندە كەڭەستىڭ جارعىسى سانالادى. بۇل تاريحي قۇجاتتا مۇشە مەملەكەتتەر ازيادا ورتاق جانە مىزعىماس قاۋىپسىزدىك كەڭىستىگىن قۇرۋ تۋرالى شەشىمىن جاريالادى. بارلىق مەملەكەت بەيبىت قاتار ءومىر سۇرەدى جانە ولاردىڭ حالىقتارى بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك پەن دامۋ ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ, نىعايتادى دەگەن ويعا كامىل سەنىمىن ءبىلدىردى.
ازيالىق كوپجاقتى ديپلوماتيا تاريحىنداعى بىرەگەي قۇجات – «ازيا كەڭەسىنىڭ سەنىم شارالارى كاتالوگىندا» مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى ءۇشىن ءتيىستى ولشەمدەر بەكىتىلدى.
ازيا كەڭەسىنىڭ باستى ارتىقشىلىعى – قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن جان-جاقتى قامتۋ. بۇل بەس اۋقىمدى باعىتتى قامتيدى: اسكەري-ساياسي, جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەرمەن كۇرەس, ەكونوميكالىق, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, گۋمانيتارلىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەن تۇرادى. فورۋم مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل سالالارىنىڭ سانى دايەكتى تۇردە ۇلعايىپ كەلەدى. ولارعا ەكولوگيا, تۋريزم, ءبىلىم بەرۋ, جاستار ساياساتى, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, اۋىل شارۋاشىلىعى, جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەرگە قارسى ءىس-شارالار, سونىڭ ىشىندە كيبەر قىلمىستار مەن جاڭا ۆيرۋستاردىڭ تارالۋى جانە تەرروريزم مەن زاڭسىز ەسىرتكى اينالىمىنا قارسى كۇرەس سىندى ماسەلەلەر كىرەدى.
سەنىم شارالارىنىڭ ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرىلۋىن باقىلايتىن ۇيلەستىرۋشى جانە تەڭ ۇيلەستىرۋشى مەملەكەتتەر انىقتالدى. مۇشە مەملەكەتتەر سەنىم شارالارىن ەرىكتى جانە كەزەڭ-كەزەڭمەن ىسكە اسىرۋعا ۋاعدالاستى. بارلىق شەشىم كەڭەس شەڭبەرىندە ينكليۋزيۆتىك جانە كەمسىتپەۋشىلىك قاعيداتتارىن قامتاماسىز ەتەتىن كونسەنسۋس نەگىزىندە قابىلدانادى.
ازيا كەڭەسىنىڭ قۇرىلعاننان بەرى بەس ءسامميتى جانە التى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋى ءوتتى. بۇل مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ساياسي تۇرعىدان فورۋم پروتسەسىنە بەلسەندى قولداۋىنىڭ كورىنىسى. ازيا كەڭەسى توراعالىعى لاۋازىمىن قازاقستان (2002-2010 جىلدارى), تۇركيا (2010-2014 جىلدارى), قىتاي (2014-2018 جىلدارى) جانە تاجىكستان (2018-2020 جىلدارى) كەزەڭ-كەزەڭمەن العان بولاتىن. فورۋمنىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمى قالىپتاستىرىلدى جانە ونىڭ شەڭبەرىندە قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەردى قامتيتىن ساياسي كونسۋلتاتسيالارى تۇراقتى تۇردە وتكىزىلەدى. ازيا كەڭەسىنىڭ ينستيتۋتتارى جاستار كەڭەسى مەن ىسكەرلىك كەڭەس ءتيىمدى جۇمىس ىستەيدى جانە بيزنەس فورۋم مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار فورۋمىنىڭ وتىرىستارى جۇيەلى تۇردە ۇيىمدىستارىلادى. ازيا كەڭەسىنىڭ تۇراقتى حاتشىلىعى نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى زاماناۋي ەكسپو كەشەنىنىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان.
تابىستى توراعالىق
2020 جىلى قازاقستان ازيا كەڭەسى توراعالىعىنا ەكىنشى مارتە تاعايىندالىپ, جيىننىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنا قاتىستى كوزقاراسىمەن ءبولىستى. وسىلايشا, بيىلعى 12 قازاندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن ازيا كەڭەسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 6-شى كەزدەسۋىنە قاتىسقان دەلەگاتسيا باسشىلارىمەن وتكەن كەزدەسۋى بارىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بىرقاتار ناقتى باسىمدىقتاردى اتاپ ءوتتى.
بىرىنشىدەن, ازيا كەڭەسىنىڭ كەلەشەكتەگى ينستيتۋتسيونالدى دامۋى. ازيا كەڭەسىن وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك جونىندەگى تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرۋ تۋرالى ۇسىنىستى بۇعان دەيىن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى 2012 جىلى باستامانىڭ 20 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان ازيا كەڭەسى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 4-ءشى مەرەيتويلىق كەزدەسۋى بارىسىندا ۇسىنعان بولاتىن.
توراعالىق اتالعان ۇسىنىستى ءارتۇرلى دەڭگەيدە جۇيەلى تۇردە كەڭەس شەڭبەرىندە تالقىلاۋدى ۇيىمداستىرادى. حاتشىلىق, ءوز تاراپىنان, توراعالىققا قولعابىس كورسەتە وتىرىپ, قاجەتتى تالداۋ-ساراپتامالىق جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى.
قازاقستاننىڭ توراعالىعى بارىسىندا وتكەن سوڭعى ازيا كەڭەسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى 6-شى كەزدەسۋىنىڭ ناتيجەسىندە ماڭىزدى قۇجاتتار قابىلداندى: ازيا كەڭەسىنىڭ سەنىم شارالارىنىڭ جاڭا نۇسقاسى, ازيا كەڭەسىنىڭ جاڭادان قۇرىلعان كەڭەسشى ورگان – القاماندار القاسى ەرەجەسى جانە تالداۋ ورتالىقتارى فورۋمىنىڭ ەرەجەسى.
ازيا قاۋىپسىزدىگىنىڭ كەپىلى
كەيىنگى جىلدارى وتكىزىلگەن سامميتتەر مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋلەرى بارىسىندا ازيا كەڭەسىنە مۇشە مەملەكەتتەر كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ديالوگىنا بەلسەندى قاتىسا وتىرىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ ءىس-ارەكەتتەرى مەن رەتتەۋىن تالاپ ەتەتىن جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەر مەن سىن-تەگەۋرىندەرگە, ايماقتىق ماسەلەلەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىپ كەلەدى.
ازيا كەڭەسى پروتسەسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى ەل رەتىندە قازاقستان جيىندى بىرتىندەپ, الايدا دايەكتى تۇردە حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرۋدى ۇسىنادى. بۇل ءوز كەزەگىندە قۇرلىقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىندەگى كەڭەستىڭ ءرولىن ودان ءارى نىعايتۋعا, سەنىم شارالارىن ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ازيا كەڭەسى قۇرالدارىن جاڭا مىندەتتەردى شەشۋگە بەيىمدەۋگە اكەلەدى.
تانىمال قازاقستاندىق ساراپشى مۇرات ءلاۋمۋليننىڭ پىكىرىنشە, «بۇگىنگى تاڭدا ازيا كەڭەسىنىڭ الدىندا ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا دەڭگەيى – پرەۆەنتيۆتى ديپلوماتيا مەن قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ ماسەلەسى تۇر».
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تاياۋ ارادا ازيا كەڭەسىنىڭ اياسىندا حالىقارالىق مەدياتسيانى ىسكە اسىرا الاتىن تولىققاندى قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قۇرۋ پەرسپەكتيۆاسىن اتاپ ءوتتى. بۇل رەتتە, قازاقستان ديپلوماتياسىندا مۇنداي مەدياتسيا تاجىريبەسى بار بولعاندىقتان, ونى كەڭەس اياسىندا كەڭەيتۋ قاجەت.
ازيا XXI عاسىردىڭ الەمدىك دامۋدىڭ باستى سەرپىلىس بەرەتىن كۇشتەرىنىڭ بىرىنە جاتادى, ال ونىڭ ءرولى مەن ءمانى ءالى دە ۇلعاياتىنى ءسوزسىز. مادەني جانە ەتنوستىق سانالۋاندىلىعىمەن, قارقىندى ەكونوميكالىق دامۋىمەن جانە ءوزارا بايلانىستىڭ ارتۋىمەن تاڭعالدىراتىن پلانەتانىڭ حالىق كوپ قونىستانعان ايماعى ءوزىنىڭ جاھاندىق ماسشتابتاعى جاڭا ءرولىن جاۋاپكەرشىلىكپەن قابىلداۋعا ءتيىس.
وكىنىشكە قاراي, ازيادا ءالى دە ۇزاققا سوزىلعان قاقتىعىستار جالعاسۋدا, ءوزارا سەنىمسىزدىك تە جوق ەمەس. حالىقارالىق تەرروريزم مەن ەكسترەميزم, زاڭسىز ەسىرتكى ساۋداسى مەن كوشى-قون, ءدىني جانە ەتنوستىق توزىمسىزدىك, ەكولوگيالىق اپاتتار سياقتى قازىرگى زاماننىڭ جاھاندىق ماسەلەلەرى ءورشىپ تۇر. بۇل قاۋىپ-قاتەرلەردى ازيا مەملەكەتتەرى تەك ورتاق ۇستانىم قالىپتاستىرۋ ارقىلى عانا شەشە الادى.
ازيا كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى ۇندەۋىنەن باستاپ ونى جۇزەگە اسىرۋعا دەيىن كەڭەس ەلەۋلى جولىنان ءوتىپ, قازىرگى ۋاقىتتا كەڭ اۋقىمدى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ازيا مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ءوزارا ارەكەتتەستىكتىڭ سۇرانىسىنا يە پلاتفورما بولىپ قالىپتاستى. ازيا كەڭەسىنە مۇشە ەلدەر ازيا حالىقتارىنىڭ ءوز بولاشاعىن ايقىندايتىن جانە عالامدىق ساياساتتا ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقان قۇرلىقتىڭ حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولدارىن تاڭدايتىن ۋاقىتى كەلدى دەگەن پىكىرمەن كەلىسەدى.
ەلباسى وسىدان وتىز جىلداي بۇرىن باستاماشىلىق جاساعان ازيا كەڭەسى الاڭىندا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قارقىندى ءوزارا ىقپالداستىعى الەمدىك قارىم-قاتىناستارداعى ازيانىڭ جاڭا ءرولىن تۇسىنۋگە ىقپال ەتكەنى ءسوزسىز. 2019 جىلعى 15 ماۋسىمدا دۋشانبەدە وتكەن بەسىنشى سامميت دەكلاراتسياسىندا ازيا كەڭەسى مەملەكەتتەرى مەن ۇكىمەتتەرىنىڭ باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جيىننىڭ نەگىزىن قالاۋشى رەتىندەگى جەكە ءرولىن جوعارى باعالاي وتىرىپ, كەڭەستىڭ دامۋىنا قوسقان ەلەۋلى ۇلەسى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جانە ونىڭ كەلەشەكتەگى ازيا كەڭەسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا جانە ازياداعى بەيبىتشىلىك, قاۋىپسىزدىك پەن ءوزارا ىقپالداستىقتى قامتاماسىز ەتۋگە بەلسەندى قاتىسۋىن قۇپتادى.
بيىلعى 12 قازاندا وتكەن ازيا كەڭەسى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 6-شى كەزدەسۋىندە جاڭادان قۇرىلعان كەڭەس ورگانى اقىلماندار القاسىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كانديداتۋراسى ۇسىنىلعان بولاتىن. ازيا كەڭەسى مۇشە مەملەكەتتەرى ەلباسىنىڭ كانديداتۋراسىن ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى. وسىنىڭ ءبارى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ازيا قۇرلىعىندا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق ىسىنە ءسىڭىرىپ كەلە جاتقان ەڭبەگى مەن ۇلەسىنىڭ ايعاعى بولسا, ال ازيا كەڭەسىنىڭ قازىرگى الەۋەتى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك جولىندا جاسالعان ۇمتىلىس پەن جۇمسالعان ەرىك-جىگەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ايقىن كورىنىسى.
قايرات سارىباي,
ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى
