سودان بەرى قازاق ونەرىنە دەگەن سالقىن كوزقاراس, كوزگە ىلمەۋشىلىك پەتروپاۆلدىڭ جەرگىلىكتى بيلىگىندە تاۋەلسىزدىك جىلدارىنا دەيىن جالعاسىپ كەلدى. وبلىستىق فيلارمونيانىڭ جانىنان قۇرىلعان قازاق توبىنا دا قولداۋ بىلدىرىلمەي, اقىرى ونەرپازدارى دا تاراپ كەتكەن. كەيبىر اۋداندا بولماسا, قالانىڭ وزىندە باسقا بىردە-ءبىر قازاق ونەرىنىڭ ۇجىمى بولعان جوق. ايتۋلى سالتاناتتى شارالاردا, وبلىس دەڭگەيىندەگى ۇلكەن كونتسەرتتەردە قازاقشا 1-2 ءنومىر قوسىپ, كوزدى الدايتىن. سونىڭ ىشىندە دومبىراعا دەگەن كەكىرتتىك تە قالىپتاسقان. ونى ساحناعا شىعارۋدان «ۇيالىپ» قالاتىن كوزقاماندار كەزدەستى...
تەك 2000 جىلى, جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا وراي قالامگەردىڭ اتى بەرىلگەن قازاق سازدى-دراما تەاترى كورەرمەندەرگە ەسىگىن اشقان ەدى. باسقا مۇمكىندىك بولماعان شىعار, وعان ەنەرگەتيكتەر سارايىنىڭ ەسكى عيماراتى بەرىلگەن. 200 ورىندىق شاعىن عيمارات كورەرمەندەردىڭ دە, ونەرپازداردىڭ دا تالعامىنا ساي بولماسا دا حالىق سوعان ىرزا بولىپ, 20 جىل بويى بارىپ ءجۇردى.
2018 جىلى سولتۇستىك قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جوسپارى بەكىتىلىپ, ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا قارجى قۇيىلعاندا ونەرگە دە كوڭىل ءبولىنىپ, 2019 جىلدىڭ باسىندا 500 ورىندىق جاڭا قازاق تەاترىن سالۋ قولعا الىنعان. قىزىلجاردا سانى دا, ساپاسى دا ارتقان قازاق قاۋىمى بۇعان قاتتى قۋانعان ەدى. قالانىڭ «جاس وركەن» اتتى جاڭا شاعىن اۋدانىنان بوي كوتەرگەن قۇرىلىسقا شۋ دەگەندە 2,9 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىندى دەپ جاريالاندى. ءتىپتى ىشىنە قويىلاتىن جابدىقتار ەۋروپالىق ەلدەردەن الىناتىن بولدى دەگەن سوزدەر ايتىلعان. الىپ قۇرىلىستىڭ اۋماعى دا اتشاپتىرىم, 13 مىڭ شارشى مەتردەن اسقان. اشىلۋ سالتاناتىنا ونەر جۇلدىزدارى كەلەتىنى دە ايتىلدى. قۇرىلىس جۇمىستارى قاۋىرت باستالىپ, قابىرعاسى از ۋاقىتتا تۇرعىزىلعان ەدى. بىراق... 2019 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي بەرىلەدى دەگەن سول قۇرىلىس بىرتە-بىرتە سايابىرسىپ, اقىرى توقتاپ تىندى.
ماسەلە 2019 جىلدىڭ جازىندا باستالعان. سول كەزدە وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ تەاتر قۇرىلىسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالعانىن, الايدا مەردىگەر ۇسىنعان ىشكى ديزاين جوباسى قاناعاتتاندىرمايتىنىن ايتقان بولاتىن.
– تەاترعا كىرگەن ادام ونەر عاجايىبىنىڭ ورتاسىنا تۇسكەندەي بولۋى كەرەك. مۇنداعى اتموسفەرا ادامدى بىردەن باۋراپ الىپ, كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ كۇيبەڭىنەن بيىكتەتە بىلسە عانا ءوزىنىڭ ماقساتىنا جەتەدى. ال ءبىز مىنا جەردەن كادىمگى قاراپايىم قۇرىلىستاردىڭ ءبىرىن عانا كورىپ تۇرمىز, – دەگەن ەدى اكىم العاشقى كەزەڭنىڭ ناتيجەسىن قابىلداۋ كوميسسياسىن باستاپ كەلگەندە. سونىمەن قاتار اكىم ادامزات تاريحىندا تۇڭعىش رەت جىلقىنىڭ وسى وڭىردە اۋىزدىقتالعانى وبلىستىڭ الەمدىك ەرەكشەلىگى ەكەندىگىن, سوندىقتان تەاتردىڭ كەڭ دالىزىندە بۇل وقيعا بەينەلەنگەنىن قالايتىنىن ايتقان. بۇل تالاپتاردىڭ ءبارىن دە جوبالاۋشىلار ەسكەرمەگەن ەكەن. ءسويتىپ, تەاتر قۇرىلىسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى جوعارىدا ايتقانىمىزداي توقتاپ, جوباسى الماتىنىڭ «اكتسەپت سك» جشس-ىنە جەتىلدىرىلۋگە جىبەرىلدى. جوبانى جەتىلدىرۋ دەگەنىمىز اقشاعا كەلىپ تىرەلەتىنى بەلگىلى. ەگەر جوبالىق-سمەتالىق قۇنى قۇرىلىستىڭ 10 پايىزىنان اسسا, وندا ءبارىن دە قايتادان قاراۋعا تۋرا كەلەدى. سوندىقتان ونىڭ جەتىلدىرىلگەن سىزباسى عانا ەمەس, ىسكە اسىراتىن اقشاسى دا قايتا قاراستىرىلعان. ونىڭ ۇستىنە بۇل كەزدە قۇرىلىس ماتەريالدارى دا قىمباتتاپ كەتتى. مىنە, وسى كەدەرگىلەردىڭ ءبارىن ەڭسەرىپ, قايتادان ساراپتامادان وتكىزۋ وڭاي بولعان جوق. وعان ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىت كەتتى. بۇل ەكى ارادا ءبىراز داۋ-داماي دا بولدى. تاپسىرىس بەرۋشى جاق مەردىگەر كومپانيادان باس تارتۋعا دا تالاپتاندى. الايدا باسقا كومپانيا وڭاي تابىلماي, ءىس كەلىسىممەن شەشىلگەن.
جۋىردا جەتىلدىرىلگەن جوبا اياقتالىپ, بۇرىنعى استانالىق DBK Engeneering جشس تەاتر قۇرىلىسىن قايتادان جۇرگىزە باستادى. قۇرىلىس ۋچاسكەسىنىڭ باستىعى ەرلان ءومىرحانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر 14 ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر. الايدا دۇرىلدەگەن تەحنيكا, جارق-جۇرق ەتكەن دانەكەرلەۋ جۇمىستارى, شاڭ-شۇڭ ەتكەن قۇرىلىسشىلار داۋىستارى ەستىلمەيدى. ول وسى اپتادا تاعى 35-40 ادامنىڭ جۇمىسقا تارتىلاتىنىن ايتتى. سول كەزدە جۇمىس قىزاتىنىنا سەندىردى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ اياقتالۋى 2022 جىلدىڭ قاراشا ايىنا بەلگىلەنگەن. دەمەك, العاشقى ۇمىتتەن كەيىن ءۇش جىلدان سوڭ عانا سولتۇستىكقازاقستاندىقتار تاماشا تەاتردىڭ ەسىگىن اشپاق.
جالپى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ەكىنشى كەشەندى جوسپارى بويىنشا 2025 جىلعا دەيىن 2,3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنباق. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءساتجان ابلاليەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, اتالعان قۇرىلىسقا جىل سايىن 12 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنەدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
