ىشكى جانە سىرتقى ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە 35 ءىرى جانە ورتا كاسىپورىندار قۇرىلدى. اتاپ ايتقاندا, «التىنتاۋ-كوكشەتاۋ» اق, «نوۆوپەك», «ەنكي» سياقتى ءىرى ۇجىمدار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كوممۋنالدىق تەحنيكالارىن قۇراستىراتىن «قازاقستاندىق اگرو يننوۆاتسيالىق كورپوراتسياسى», «كوكشە-تسەمەنت» جانە باسقا دا كوپتەگەن كاسىپورىن. بارلىق جوبا وبلىس ەكونوميكاسى ءۇشىن سونى سەرپىن بەرەرى ءسوزسىز. ايماقتا قۇرىلىس قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. 62 مىڭنان استام وتباسى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلدى.
وبلىس اكىمى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن اگروونەركاسىپتىك كەشەن ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, بۇگىنگە دەيىن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمىنىڭ كولەمى 11,5 ملن تەڭگەدەن 682 ملرد تەڭگەگە دەيىن وسكەن. ءوڭىر ءداستۇرلى اگرارلىق باعىتتان اگرو-يندۋستريالىق باعىتقا بىرتىندەپ كوشۋدە, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى ۇلعايۋدا. ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ درايۆەرى – ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسۋى. بيىل ون ايدا ەكونوميكاعا 403 ملرد تەڭگە قاراجات باعىتتالدى. جىل سوڭىنا دەيىن جالپى قۇنى 164 ملرد تەڭگە بولاتىن 34 جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. جاڭادان 1 400 جۇمىس ورنى اشىلادى.
– «كايك» كومپانياسى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ 20-عا جۋىق ءتۇرىن قۇراستىرادى. كاسىپورىن جوعارى ءونىمدى «تورۋم» كومبايندارىن شىعارۋدى يگەردى, – دەدى وبلىس اكىمى, – بولاشاقتا كومپانيا قۋاتىن جىلىنا 3,5 مىڭ تەحنيكا دايىنداۋعا دەيىن جەتكىزبەك. كاسىپورىندا جىل باسىنان بەرى جالپى قۇنى 37 ملرد تەڭگە بولاتىن 1 629 بىرلىك تەحنيكا قۇراستىردى. سونىمەن قاتار KazRost Engineering كومپانياسى ءوڭىر شارۋالارىنا ءتيىمدى جانە قاجەتتى جاڭا جوبانى جۇزەگە اسىرىپ, شاعىن تراكتورلار وندىرمەك. كومپانيانىڭ ينۆەستيتسيا كولەمى – 1 ملرد تەڭگەدەن استام, جىل باسىنان بەرى كاسىپورىندا 1,8 ملرد تەڭگەگە 82 تراكتور, 29,5 ملرد تەڭگەگە «ۆەكتور» جانە Acros ماركالى 589 دانا استىق جينايتىن كومباين قۇراستىرىلدى. وڭىردە «ەۆرازيا گرۋپپ كازاحستان» سەرىكتەستىگىنىڭ جاڭا سەرۆيستىك ورتالىعى پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل تمد-داعى ءىرى جانە سولتۇستىك ايماقتاعى «دجون دير» اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىنا قىزمەت كورسەتەتىن جالعىز كومپانيا. ينۆەستيتسيا سوماسى – 2,6 ملرد تەڭگە.
وبلىس اكىمى ءوڭىردىڭ قۇرىلىس يندۋسترياسىندا دا جاڭا جوبالار جۇزەگە اسىرىلا باستاعانىن بايان ەتتى. ماسەلەن, بۇلاندى اۋدانىنداعى «ماكينسك جىلۋ وقشاۋلاۋ زاۋىتىندا» مينەرالدى ماقتا پليتالارىن, قوسشى قالاسىنداعى «ساپا سۋ» جشس-دە كەڭ ديامەترلى تەمىربەتون قۇبىرلاردى شىعارۋ جولعا قويىلعان. سوڭعى ون جىلدا كىرپىش ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 10 ەسە ءوستى. ENKI سەرىكتەستىگى ءىرى زاۋىتتى ىسكە قوسىپ, كىرپىش ءوندىرىسىن جىلىنا 90 ملن داناعا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق ارشالى اۋدانىندا قۋاتتىلىعى 120 ملن دانا بولاتىن SG Brick كىرپىش زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, كەلەسى جىلى ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە. زەرەندى اۋدانىندا قۋاتى جىلىنا 22 ملن دانا, قۇنى 221 ملن تەڭگە بولاتىن تاعى ءبىر Ceramics كىرپىش زاۋىتى اشىلادى. بۇل جوبالار جۇزەگە اسىرىلعان سوڭ ەكى جىل ىشىندە ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق وتەۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە دە تولىمدى تابىس بار. اعىمداعى جانە كەلەسى جىلى ستەپنوگور قالاسى مەن بۋراباي اۋدانىندا التىن وڭدەيتىن فابريكالار پايدالانۋعا بەرىلەدى. ولار جىلىنا 10 ملن توننا كەن وڭدەي الادى. جاڭا ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ەلىمىزدەگى وسى باعىتتاعى ءونىمنىڭ مولايۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسپاق. ەڭ باستىسى, 1,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. يندۋستريالاندىرۋ اياسىندا جالپى قۇنى 336 ملرد تەڭگە بولاتىن 40 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 4,1 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلماق.
– جوعارىدا اتاپ وتكەنىمدەي, ايماق نەگىزىنەن اگرارلىق ءوڭىر ساناتىندا, – دەدى ودان ءارى وبلىس باسشىسى, – بيىلعى قۇرعاقشىلىق جىلدىڭ وزىندە ءوڭىر ديقاندارى ءار گەكتاردان 8,8 تسەنتنەر ءونىم الىپ, شامامەن 4 ملن توننا استىق جينادى. سۋارمالى جەر كولەمىن ۇلعايتۋعا تىرىسۋدامىز. قازىر مۇنداي القاپتاردىڭ كولەمى 30 مىڭ گەكتارعا جەتتى. الداعى ۋاقىتتا, سۋارمالى جەرلەردى كەڭەيتۋ ەسىل جانە جارقايىڭ اۋداندارىندا بۇزىلىق سۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىسىمەن بايلانىستى بولماق. وسى ماڭىزدى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءوڭىردى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مال قىستاتۋ ناۋقانىنا دا تىڭعىلىقتى ازىرلىك جاسالدى. 1,3 ملن توننا ءشوپ, 245 مىڭ توننا پىشەندەمە, 190 مىڭ توننا سۇرلەم, 650 مىڭ توننا استىق قوسپاسى دايىندالدى. وبلىستا جىل اياعىنا دەيىن 6 مىڭ باس مالعا ارنالعان 112 ەت ءوندىرۋ باعىتىنداعى جانە 4 مىڭ باس مالعا لايىقتالعان 19 تاۋارلى ءسۇت فەرماسى ىسكە قوسىلماق. قۇس شارۋاشىلىعى دا دامىپ كەلەدى. الداعى جىلى ماكينسك قۇس فابريكاسىنىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسۋ ناتيجەسىندە قۇس ەتىن ءوندىرۋدىڭ جىلدىق قۋاتى 75 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزىلمەك. وسى ورايدا, 2 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. تاعى ءبىر يمپورت الماستىرۋشى باعىت – وسىمدىك مايىنىڭ ءوندىرىسى. جۋىردا بۇلاندى اۋدانىندا تاۋلىگىنە 600 توننا شيكىزات وڭدەيتىن «بوتا-2015» سەرىكتەستىگىنىڭ مايلى-ەكستراكتسيالى زاۋىتىن ىسكە قوسامىز. جوبا قۇنى – 4,2 ملرد تەڭگە.
وڭىردە اۆتوجولداردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق اۋقىمدى جوبالار قولعا الىنعان. بيىل جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوجولدار مەن كوشە-جول جەلىسىن سالۋعا جانە جوندەۋگە 38 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. سوڭعى بەس جىل ىشىندە قازىرگى جولداردى قوسا ەسەپتەگەندە 2 400 شاقىرىمنان استام جەرگىلىكتى جول سالىندى جانە جوندەلدى, ونىڭ ىشىندە شامامەن 800 شاقىرىمى – اۋىلدىق جولدار.
حالىقتى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبىرىنشى كەزەكتەگى باسىمدىقتاردىڭ قاتارىندا. 2018-2020 جىلدارى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ قالالار بويىنشا 13%, اۋىلدىق جەرلەردە 6% ءوستى. بيىل 46 ەلدى مەكەندە سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن جوندەۋگە جانە قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان 58 جوباعا 10,7 ملرد تەڭگە ءبولىندى. جىل اياعىنا دەيىن شامامەن 6 مىڭ اۋىل تۇرعىنى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. 2025 جىلعا دەيىن 107 اۋىلدا سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن سالۋ, تاعى 57 شاعىن اۋىلدا بلوك-مودۋلدەردى ورناتۋ جوسپارلانۋدا. بۇل ءىس حالىقتى ساپالى سۋمەن 100% قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل جىلۋمەن جابدىقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا 14,6 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن.
ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قولداۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ ارقاشان نازاردا بولاتىنى انىق. ەڭبەك نارىعىندا 17 مىڭنان استام جۇمىس ورىندارى پايدا بولدى. ونىڭ 10 مىڭنان استامى تۇراقتى جۇمىس ورنى. جىل باسىنان بەرى 38 مىڭعا جۋىق ادام الەۋمەتتىك تولەم الدى. الەۋمەتتىك كومەككە ءزارۋ 11,5 مىڭ ادامعا 620 ملن تەڭگە تولەندى.
قوسشى, رازدولنوە, ماكسيموۆكا, توڭكەرىس اۋىلدارىندا 4 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلمەك. وبلىستا 1 260 ورىندىق 5 بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق كوكشەتاۋ قالاسىندا ەستۋ قابىلەتى تومەن بالالار ءۇشىن 280 ورىندىق جانە قوزعالىسى ناشار بالالار ءۇشىن 166 ورىندىق مەكتەپكە دەيىنگى ەكى مەكەمەنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە.
بىلتىر 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالار بالاباقشامەن تولىق قامتىلدى. وسىلايشا, 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەمەن قامتۋ كورسەتكىشى 83,5% جەتتى. 2025 جىلعا وسى ساناتتاعى بالالاردى 100% قامتۋ مىندەتى تۇر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ ءۇشىن 2 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىندى. بۇل قارجىعا 1 كت, 2 رەنتگەن اپپاراتى, انگيوگراف جانە تاعى باسقا قاجەتتى جابدىقتار الىندى. كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن جاقسارتۋ جانە اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ ماقساتىندا كوكشەتاۋ قالاسىندا ونكولوگيالىق ەمحانا سالىندى. جىل سوڭىنا دەيىن قوسشى قالاسىندا 150 كەلۋشىگە دەيىن قابىلداي الاتىن ەمحانا پايدالانۋعا بەرىلمەك. تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ قاراوتكەل جانە قوياندى اۋىلدارىنداعى ءبىر اۋىسىمدا 25 كەلۋشىگە ارنالعان دارىگەرلىك امبۋلاتوريا اشىلادى. سونداي-اق كوكشەتاۋ قالاسىندا 630 ورىندىق زاماناۋي كوپبەيىندى اۋرۋحانا بوي كوتەرمەك.
جيىن بارىسىندا ءوڭىر باسشىسى وبلىستىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىمىندا وبلىستىق ماڭىزى بار قوسشى قالاسىنىڭ پايدا بولۋىن, ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ سانى 10 جىل ىشىندە 11 ەسەگە ءوسىپ, 50 مىڭنان استام ادامدى قۇراپ وتىرعانىن ايتتى.
اقمولا وبلىسى
