ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي دياچەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەشە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستاتيستيكا اگەنتتىگى جۇمىسىنىڭ 2013 جىلعى قورىتىندىلارى جانە 2014 جىلعى پەرسپەكتيۆالارى» دەگەن تاقىرىپتا ۇكىمەت ساعاتى بولىپ, وندا قوسىمشا كورمە ۇيىمداستىرىلدى.
ەلباسى ستاتيستيكا سالاسىن جەتىلدىرۋ تۋرالى ءاردايىم ەسكەرتىپ وتىراتىندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن ۆيتسە-سپيكەر وسى ۆەدومستۆو الدىندا ستاتيستيكالىق دەرەكتەر ساپاسىن جاقسارتۋ, حالىقارالىق ستاندارتتار ەنگىزۋ, جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ مەن اقپارات تاراتۋ جۇمىستارىن جاقسارتۋ ءمىندەتى تۇرعاندىعىن ەرەكشە اتادى. «وتاندىق ستاتيستيكا سالاسى دامىپ كەلە جاتقانىن بايقاپ ءجۇرمىز. قازىرگى تاڭدا «تالداۋ», «ە-ستاتيستيكا» سياقتى اقپاراتتىق-تالداۋ جۇيەلەرى ەنگىزىلگەن. دۇنيەجۇزىلىك بانكپەن بىرلەسىپ, «قازستات» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى», دەدى سەرگەي الەكساندروۆيچ.
بۇدان كەيىن ءسوز ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءاليحان سمايىلوۆقا بەرىلدى. اگەنتتىك باسشىسى بايانداماسىنىڭ باسى مەن سوڭىن مەملەكەتتىك تىلدە جاساعانىمەن, نەگىزگىسىن رەسمي تىلدە اڭگىمەلەدى. سول ءۇشىن دە دەپۋتاتتار تاراپىنان ەسكەرتۋ الدى. بىراق كەلەسى كەلگەندە باياندامانى تەك مەملەكەتتىك تىلدە جاسايتىندىعىنا سەندىردى.
ۆەدومستۆو باسشىسى بۇل رەتتە قازاقستاندىق ستاتيستيكالىق جۇيەنىڭ ءارى قاراي دامۋى اگەنتتىكتىڭ 2014-2018 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپارى نەگىزىندە جۇرگىزىلەتىنىن قاپەرگە سالدى. ستاتيستيكا اگەنتتىگى الدىندا 2014 جىلعا «قازستات» جوباسىن ىسكە اسىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ جانە ۇلتتىق شوتتار جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماسەلەسى تۇرعانى ەرەكشە اتالدى.
جانە دە «جاسىل» ەكونوميكا ستاتيستيكاسىندا جاڭا 7 ادىستەمەنى ازىرلەۋ جانە 8 قولدانىستاعى ادىستەمەنى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى دە سىرت قالماعان.
«ە-ستاتيستيكا» جۇمىسىن جەتىلدىرۋ جانە ونى باسقا مەملەكەتتىك ورگاندار اقپاراتتىق جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ مىندەتى تۇر. اسىرەسە, ونلاين رەجىمىندە قابىلداناتىن ەسەپتەردىڭ سانىن ۇلعايتۋ ماسەلەسى –ۋاقىت تالابى. سونداي-اق, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن رەسپوندەنتتەردىڭ قاتىسۋىمەن 2015 جىلعا ارنالعان جالپىمەملەكەتتىك جانە ۆەدومستۆولىق ستاتيستيكالىق نىسانداردى بۇدان ءارى وڭتايلاندىرۋ مەن رەسپوندەنتتەرگە جۇكتەمەنى ازايتۋ دا ايتىلماي قالمادى. ستاتيستيكانىڭ اشىقتىعى مەن قولجەتىمدىلىگى ساياساتىن جالعاستىرۋ دا ورىندى اتالدى.
بۇدان كەيىن قوسىمشا بايانداما جاساعان ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سەيىتسۇلتان ايىمبەتوۆ بۇگىنگى تاڭدا كورسەتىلگەن باعدارلامالىق قۇجاتتاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا اعىمداعى ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەردى تابۋ قيىن نەمەسە ولار مۇلدەم جوقتىعىن ورتاعا سالدى. سوندىقتان اگەنتتىك سايتىندا كاسىپكەرلىككە سەنىمدىلىك يندەكسى; ءوندىرىستىڭ ءوسۋىن شەكتەيتىن فاكتورلار; وندىرىستىك قۋاتتىلىقتاردى پايدالانۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيى جانە باسەكەلەستىك ورتانىڭ جاي-كۇيى تۋرالى كورسەتكىشتەر بولۋى قاجەت.
سونىمەن قاتار, كوميتەت باسشىسى «كولىك», «بايلانىس», «يننوۆاتسيا» سياقتى كورسەتكىشتەر بويىنشا دا كەمشىلىكتەر بار ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. دەپۋتاتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, وندا قاتتى جابىندى جولدارى جوق اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ سانى; حالىقتى تەلەۆيزيالىق جانە راديوحابارلار تاراتۋمەن قامتۋ; تەحنولوگيالىق يننوۆاتسيالاردى پايدالاناتىن شاعىن جانە ورتا كاسىپورىنداردىڭ ۇلەس سالماعى جانە تاعى باسقالارى ناقتى جازىلماعان. قازىرگى كەزدە «ونلاين» ارقىلى تەك 128 ستاتيستيكالىق نىساندى عانا تاپسىرۋعا بولادى. 2012 جىلى قازاقستاندا 49853 كاسىپورىن ينتەرنەتتى پايدالانىپتى. ال ونلاين رەجىمدە ستاتيستيكالىق ەسەپتەردى تاپسىرۋ بار بولعانى 5 پايىزدى نەمەسە – 2 552 كاسىپورىندى قۇراعان جانە ول 2013 جىلى تەك 15 042-گە دەيىن وسكەن نەمەسە 30 پايىز بولعان.
ماسەلەن, «ە-ستاتيستيكاعا» بيۋدجەتتەن 2 ملرد. 300 ملن. تەڭگە بولىنسە, «ە-اگرومادەنيەتكە» – 736 ملن. 350 مىڭ تەڭگە جانە «ە-ليتسەنزيالاۋعا» 2 ملرد. 553 ملن. 430 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلىپتى. سوندىقتان دا ەسەپتىلىك پەن اكىمشىلىك دەرەكتەردىڭ بەلگىلى ءبىر تۇرلەرىن تەك قانا ەلەكتروندىق نىساندا تاپسىرۋعا كوشەتىن كەز كەلدى. س.ايىمبەتوۆ كادر ساياساتىن دا سىنعا الدى. ماسەلەن, كادرلاردىڭ تۇراقتاماۋى ءجيى ورىن الادى ەكەن. ولاي بولسا, كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە قايتا دايارلاۋ جونىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ قاجەت.
باياندامالار اياقتالعان سوڭ دەپۋتاتتار توراعاعا سۇراقتارىن قويىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. تولەگەن يبراەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى ستاتيستيكاسى مەن اگەنتتىك كورسەتكىشتەرىندە مال باسى بويىنشا الشاقتىق بار ەكەنىنە نازار اۋدارتتى. اگەنتتىك توراعاسىنىڭ جاۋابىنا قاراعاندا, بىلتىر بۇزاۋ باسى 2 ميلليون 300 مىڭعا جەتسە, اۋىل شارۋاشىلىعى ۆەدومستۆوسىندا ول 24 مىڭ دەپ كورسەتىلىپتى. ازىق-ت ۇلىك يمپورتىنا قاتىستى دەپۋتات شاۆقات وتەمىسوۆتىڭ سۇراعىنا وراي جاۋابىندا اگەنتتىك باسشىسى بىلتىر ونىڭ كولەمى 4 ميلليارد اقش دوللارى بولعاندىعىن, بۇل 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا 5 پايىزعا كوپ ەكەندىگىن كولدەنەڭ تارتتى.
قازىرگى تاڭدا 1 ميلليون 399 مىڭ ورتا جانە شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ تىركەلگەندىگىن العا تارتقان نۇرتاي سابيليانوۆ سولاردىڭ تەك 8,9 مىڭى عانا بەلسەندى جۇمىس ىستەيتىنىن جەتكىزدى. اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ءمالىمەتىنە قاراعاندا, بەلسەندى دەپ تابىلماعان 590 مىڭعا جۋىق سۋبەكتى جاڭادان تىركەلگەندەر, ۋاقىتشا توقتاعاندار نەمەسە بانكروتقا ۇشىراعاندار بولىپ كەلەدى ەكەن. ءتىل تۋرالى ارنايى باعدارلاما بولعانىمەن, قالىپتاسقان جاعدايعا مونيتورينگ ءالى دە جەتىسپەي جاتقاندىعىن ورازكۇل اسانعازى ماسەلە ەتىپ كوتەردى. ءا.سمايىلوۆتىڭ سەندىرۋىنشە, قازىرگى تاڭدا قاي وڭىردە قانداي مەكتەپتەردىڭ بارلىعى, ولاردا وقيتىن وقۋشىلاردىڭ قاي تىلدە ءبىلىم الىپ جاتقاندىعى زەرتتەلىپ وتىرادى جانە سايتتا كورىنىس تاپقان.
وسىلايشا دەپۋتاتتار ءارتۇرلى سالاداعى ستاتيستيكانىڭ جاعدايىنا جانە ستاتيستيكا ناقتىلىققا نەگىزدەلۋى تيىستىگىنە نازار اۋدارتۋعا تىرىستى. تالقىلاۋدىڭ ناتيجەسىندە ورتاعا سالىنعان ۇسىنىس-پىكىرلەردىڭ بارلىعىن اگەنتتىك ءوز جۇمىسىندا ەسكەرۋى قاجەت بولاتىنى قاپەرگە سالىندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
