التاي اۋدانىنداعى «تۇرعىسىن» سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى 2016 جىلى باستالىپ, 2021 جىلدىڭ 2 شىلدەسىندە پايدالانۋعا بەرىلدى. ونىڭ قۇرىلىسىمەن قىتاي حالىقارالىق سۋ شارۋاشىلىعى جانە ەنەرگەتيكا كورپوراتسياسى اينالىسقان. ستانسانىڭ قۋاتى – 24,9 مۆت. مۇندا ءۇش اگرەگات سالىنعان. ءبىرىنشىسىنىڭ قۋاتى – 1,9 مۆت, قالعان ەكى اگرەگات 11,5 مۆت قۋاتقا يە. ازىرگە كىشى اگرەگات قانا جۇمىس ىستەپ تۇر. قالعانى سۋ قورى مولايعان كەزدە ىسكە قوسىلادى. بيىكتىگى 30 مەترگە جۋىق بوگەتتىڭ اۋماعىنا 8 ملن تەكشە مەتر سۋ سىيادى. ستانسانىڭ سالىنۋىنا «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» اق قولداۋ بىلدىرگەن. اۆتوماتتى ستانسادا ون بەس مامان تۇراقتى قىزمەت ەتىپ كەلەدى.
اتالعان سەس ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 50 مۆت-تان استام ەنەرگيا تاپشىلىعى بار. ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان سۋ ەلەكتر ستانساسى سول تاپشىلىقتىڭ تەڭ جارتىسىن جويۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەيدى. قولدانىسقا بەرىلگەنىنە ءتورت اي بولعان ستانسا 6 ميلليونعا جۋىق كيلوۆاتت ساعات ەنەرگيا وندىرگەن.
ء«بىز وندىرگەن ەنەرگيانى كەلىسىم شارت نەگىزىندە ەلەكتر جەلىلەرىن باسقارۋ جونىندەگى Kazakhstan Electricity Grid Operating Company اكتسيونەرلىك قوعامى اياسىندا قۇرىلعان «ەسەپ ايىرىسۋ قارجى ورتالىعى» (رفتس) ساتىپ الادى. وڭىردەگى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارىنا جەرگىلىكتى حالىق, بيۋدجەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورلار جاتادى. قوسىمشا قۇن سالىعىن ەسەپتەمەگەندە تاريف باعاسى 1 كۆت ساعات ءۇشىن 16,71 تەڭگە. كەلەشەكتە تۇرعىسىن وزەنىنىڭ جوعارعى جانە تومەن ارناسىندا تاعى 2 ستانسا سالىنادى. بىرەۋى – 43,8 مۆت, ەكىنشىسى – 90-120 مۆت قۋاتقا يە بولادى», دەيدى «تۇرعىسىن-1» جشس ديرەكتورىنىڭ پايدالانۋ جونىندەگى ورىنباسارى نۇربول كوپباەۆ.
ەلباسى – قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2018 جىلعى جولداۋىندا ء«بىز 2030 جىلعا قاراي قازاقستانداعى بالامالى ەنەرگيا ۇلەسىن 30 پروتسەنتكە جەتكىزۋ ۇلەسىن قويدىق» دەپ ەدى. جوعارىدا اتالعان جوبالار مەجەلى 30%-عا جەتۋ جولىنداعى قادامداردىڭ ءبىرى دەسەك تە بولادى.
«سەس-ءتىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ءرولى زور. مىسالى, «تۇرعىسىن-1» ستانساسى كومىرقىشقىل گازىنىڭ ءبولىنۋ كولەمىن جىلىنا 680 تونناعا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىزدىڭ جۇمىس مەزگىلگە بايلانىستى جۇرەدى. بىراق قىس كەزىندە دە توقتاماي جۇمىس ىستەي بەرەمىز», دەيدى ستانسا ديرەكتورى قالاۋبەك بايمۇحانبەتوۆ.
جوباعا 13,39 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. بۇل رەتتە ۇلكەن قولداۋ بىلدىرگەن – قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى. دامۋ بانكى مەن ەنشىلەس ۇيىمدارى جالپى سوماسى 9,6 ملرد تەڭگە قارجىنى كەلەسىدەي ادىسپەن ۇسىنعان: اتالمىش بانك 12 جىلدىق مەرزىمگە 7%-پەن قارىز تۇرىندە 5 ملرد تەڭگە بەرگەن. قدب-عا ەنشىلەس ۇيىم – «ونەركاسىپتى دامىتۋ قورى» اق جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا ليزينگ تۇرىندە 3,6 ملرد تەڭگە ءبولدى. سونداي-اق «قازىنا كاپيتال مەنەدجمەنت» اق باسقاراتىن قدب-عا ەنشىلەس قۇرىلىم قارىز تۇرىندە 1 ملرد تەڭگە بەرگەن. بۇدان بولەك 3,8 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قاراجات قارىز الۋشىنىڭ جەكە قارجىسىنان الىنعان.
كوپتىڭ كوكەيىندە «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» اق نەلىكتەن تاڭدالعان دەگەن ساۋال تۋىنداۋى مۇمكىن. وسى جەردە قدب-نىڭ 2001 جىلى قۇرىلعان قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ شيكىزاتتىق ەمەس جانە ينفراقۇرىلىمدىق سەكتورلارىن مودەرنيزاتسيالاۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق دامۋ ينستيتۋتى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. اتاپ ايتقاندا ەلدەگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ شامامەن 17,5%-ى «قازاقستان دامۋ بانكى» قارجىلاندىرعان جوبالارعا جاتادى. سونىمەن قاتار بۇل كورسەتكىش ۋاقىت وتكەن سايىن ۇلعايىپ كەلەدى. قازىردىڭ وزىندە بانكتىڭ كرەديتتىك قورجىنىندا جەل ستانتسياسى, كۇن ەنەرگەتيكاسىنداعى جوبالار جانە شاعىن سەس سەكىلدى باعىتتاردا قولعا الىنعان جوبالار جەتەرلىك.
بۇل تۇرعىدا بانك 2019 جىلدىڭ 2 قىركۇيەگىندەگى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋىندا ايتىلعان «ۇكىمەت ەكولوگيانى جاقسارتۋ, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدى كەڭەيتۋ, قورشاعان ورتانى ساقتاۋ ءىسىن دارىپتەۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋى كەرەك» دەگەن ۇدەدەن شىعىپ وتىر دەۋگە نەگىز بار. سول سەبەپتى بولار «تۇرعىسىن-1» جشس قارجى ديرەكتورى اسەت ماقسۇت كەلەشەكتە سالىناتىن «تۇرعىسىن-2» جانە «تۇرعىسىن-3» سەس قۇرىلىستارى كەزىندە «قازاقستان دامۋ بانكى» جانە ونىڭ ەنشىلەس كومپانيالارىمەن ارىپتەستىك جالعاساتىنىن جەتكىزدى. ەكى ستانسانى سالۋعا جوبامەن 98 ملرد تەڭگە قاجەت.
جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ – قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق كەلبەتىنە كىربىڭ تۇسىرمەي, ەكونوميكانى العا جەتەلەيتىن بىرقاتار ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋگە سەپ بولارى انىق. ەڭ باستىسى جۇزەگە اسقان جوبالار ءوز ناتيجەسىن بەرسە بولعانى.
