قازاقستان • 28 قىركۇيەك، 2021

دوڭگەلەك ۇستەل، دەرەكتى كينو، دامۋ مەن داۋ-داماي

73 رەت كورسەتىلدى

27 قىركۇيەكتە Astana Media Week-2021 شاراسىنىڭ اياسىندا ەڭ كوپ قارالاتىن وقيعالاردىڭ ءبىرى – «دەرەكتى كينو: تاجىريبەسى مەن بولاشاعى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

ءىس-شارا شيەلەنىس نۇكتەلەرىندە دەرەكتى كينو ءتۇسىرۋ تاقىرىبىنان باستالدى. اتالعان بولىمدە اسكەري كوررەسپوندەنت، پروديۋسەر، رەجيسسەر شاحيدا تۋلياگانوۆا سپيكەر بولدى.

«دەرەكتى فيلمدەرگە قاتىستى بارلىق نارسە، اسىرەسە وسىنداي جەرلەرگە ءوزىڭىزدىڭ نە ءۇشىن بارا جاتقانىڭىزدى ءبىلۋ وتە ماڭىزدى. قازىر، مەنىڭ ويىمشا، دەرەكتى فيلم تۇسىرۋشىلەرگە ول جەردە جۇمىس ىستەۋ ءالى ەرتە، ويتكەنى ەشتەڭە ءالى انىق ەمەس. ءبارى ءبىر مەزەتتە وزگەردى. ياعني، بۇرىن اقپارات مينيسترلىگى بولدى، ەلشىلىكتەر جۇمىس ىستەدى، ۆيزالار بەردى، اككرەديتاتسيالار بەرىلدى، ءبارى دۇرىس بولدى. ال قازىر كىمگە جۇگىنۋ كەرەك ەكەندىگى بەلگىسىز. ماسەلە مىنادا، كوپتەگەن جۋرناليستەر، حالىقارالىق جوبالار بويىنشا جەرگىلىكتى تەلەارنالارعا جۇمىس ىستەگەن ارىپتەستەرىمىز قازىر استىرتىن جۇمىس ىستەۋدە نەمەسە ەلدەن كەتتى. ياعني، جەرگىلىكتى پروديۋسەرلەر قالمادى. بۇل - وتە ۇلكەن ماسەلە. ەگەر ءسىز بىرەۋدى تاپساڭىز دا جانە بىرەۋ سىزبەن جۇمىس ىستەسە دە، ءسىز ءفيلمدى ءتۇسىرىپ بولعان سوڭ كەتىپ قالساڭىز ول ادام قاماۋعا الىنبايدى نەمەسە ونى ولتىرمەيدى دەۋگە ەشقانداي كەپىلدىك جوق»، دەپ ايتتى شاحيدا تۋلياگانوۆا.

ول وڭىرلىك قاقتىعىستار اۋماعىندا جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ءتۇسىرىلىم پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك دەپ سانايدى.

«بارۋ، بارماۋدى شەشپەس بۇرىن، الدىمەن بارلىق تاۋەكەلدەردى ويلاستىرىپ، جاعدايدى دۇرىس تەكسەرىپ، ءدال ءسىز جۇمىس ىستەيتىن اۋداندا كىم جاۋاپتى ەكەنىن انىقتاۋىڭىز كەرەك. جانە مىندەتتى تۇردە ەۆاكۋاتسيا جوسپارى بولۋى كەرەك، ويتكەنى قالاي دەر كەزىندە جانە دۇرىس قاشۋ كەرەكتىگىن ارقاشان ءبىلۋىڭىز كەرەك. ايتپەسە، فيلم ءتۇسىرۋدىڭ ورنىنا، وقيعا ءسىز تۋرالى بولۋى مۇمكىن، ال بۇل جۋرناليستەرگە، دەرەكتى فيلم تۇسىرۋشىلەر رەتىندە بىزدەرگە قاجەت ەمەس»، دەپ پىكىر ءبىلدىردى رەجيسسەر.

رەجيسسەر، جازۋشى جانە دەرەكتى فيلمدەر مەن تەلەديدار باعدارلامالارىنىڭ وپەراتورى برەنت حاففمان دا اۋعانستان اۋماعىندا جۇمىس ىستەدى، ونىڭ تاريحى تۋرالى 2014 جىلى «مەس ايناكتى قۇتقارۋ» ءفيلمى جارىق كوردى. كارتينا اۋعانستانداعى 5000 جىل بويى ساقتالىپ كەلگەن ەسكەرتكىشتى ءسوزسىز بۇزۋدان قۇتقارۋعا تىرىسىپ جاتقان ارحەولوگ تۋرالى باياندايدى. كينو كوپتەگەن حالىقارالىق سىيلىقتارعا يە بولدى.

«ماراپاتتار ءسىز دامىتىپ جاتقان تاقىرىپ تۋرالى حابارىڭىزدى نىعايتۋعا كومەكتەسەدى. بۇل ءفيلمدى Netflix تە، Al Jazeera دا قولدادى، ويتكەنى وسى سىيلىقتاردىڭ ارقاسىندا بەدەلدىلىك ارتتى. وكىنىشكە قاراي، ءبىزدىڭ قوعام وسىلاي جۇمىس ىستەيدى. يا، دەرەكتى فيلمدەردى ءتۇسىرۋ ارقىلى پايدا تابۋعا بولادى. مەن نەگىزىنەن الەۋمەتتىك ادىلەتسىزدىك، ادام قۇقىقتارى تۋرالى تۇسىرەمىن. فيلمدەردەن تاپقان تابىسىم كوبىنەسە ءوز جوبالارىما، تاقىرىپتارىما جاراتىلادى. ال «مەس ايناكتى قۇتقارۋ» فيلمىنەن تۇسكەن پايدانى باتىرلارعا ارحەولوگيالىق جابدىقتار الۋعا، ولاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋگە بەردىم»، دەدى امەريكالىق رەجيسسەر.

قازاقستاندىق نارىق تۋرالى ايتا كەلە، دەرەكتى فيلمدەردىڭ اۆتورى مايا بەكباەۆا قازىرگى ۋاقىتتا سالانىڭ جاي-كۇيىنە كوزقاراسىن ءبىلدىردى.

«ەگەر پروبلەمالار تۋرالى ايتاتىن بولساق، بىرىنشىدەن، وسى تاقىرىپتا قىزىقتى ءارى تۇسىنىكتى ەتىپ حابار تاراتاتىن سپيكەرلەردىڭ سانى جەتكىلىكسىز. بۇل تاعى ارحيۆتەردىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جابىقتىعى، قۇجاتتارعا قول جەتكىزۋ قيىندىعى. ءۇشىنشى ماسەلە، ارينە، قارجىلاندىرۋ. مادەني-تانىمدىق كونتەنت مۋزىكالىق، ويىن-ساۋىق شوۋلارمەن جانە سەريالدارمەن سالىستىرعاندا رەيتينگتى قامتاماسىز ەتە المايدى جانە سايكەسىنشە مۇنداي كونتەنتكە قاراجات از بولىنەدى. ياعني، دەرەكتى فيلم ءوندىرىسى وندىرۋشىلەر ءۇشىن كوركەم فيلمدەرگە قاراعاندا تارتىمدى ەمەس. ەگەر كوركەم كينو قازاقستاندا قازىر ناعىز بۋمدى باستان كەشىرىپ جاتسا، كىم ساپالى تۇسىرەدى، كىم ساپاسىز تۇسىرەدى بۇل باسقا ماسەلە، ال دەرەكتى فيلممەن تەك ساناۋلى ادام عانا اينالىسادى، دەپ مالىمدەدى مايا بەكباەۆا.

بۇل كوزقاراستى «قىرعىزفيلم» ۇلتتىق كينوستۋدياسىنىڭ ديرەكتورى اقجولتا بەكبولوتوۆ تا قولداپ، دەرەكتى فيلمدەر كينوتەاترلاردا كورسەتىلمەيتىنىنە، سوندىقتان ولار تۇسىرۋشىلەرگە قارجى اكەلمەيتىنىنە نازار اۋداردى.

«كينو مادەنيەت سالاسىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە مىندەتتى مەملەكەتتىك قولداۋدى قاجەت ەتەدى. ول تەك ىشكى ەمەس، ەلدىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە دە نەگىزدەلۋى كەرەك. ەگەر بىزگە حالىقارالىق جەتىستىكتەر قاجەت بولسا، وندا مەملەكەت قولداۋى كەرەك. شىن مانىندە، مەملەكەت وزىنە قاجەت ساپالى يدەولوگيالىق تاۋارلار ءۇشىن اقى تولەۋى كەرەك. مەملەكەتتىك تاپسىرىس جۇيەسى – بۇل وتە دۇرىس يدەيا، ول دارىندى ادامداردى قولداۋعا ءتيىس. قازىر مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەلگىلى ءبىر نىساندا قولدانىلادى. تەك جاعدايدى ءبىرشاما تۇزەتۋ كەرەك. مەملەكەتتەن مەملەكەتتىك يدەولوگيانى قالىپتاستىرۋ تالاپ ەتىلەدى»، دەدى رەجيسسەر.

اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى راشيد سۇلەيمەنوۆتىڭ پىكىرىنشە، «يدەولوگيا» ءسوزىن كونتەنت وندىرۋشىلەر ءجيى تەرىس تۇسىندىرەدى. ەلدە تسەنزۋرا بار دەگەن ستەرەوتيپتىك پىكىر قالىپتاستىرادى. رەجيسسەر مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ نىسانى مەن مازمۇنىنا دا جۇگىندى.

ء«بىزدىڭ دەرەكتى فيلمدەردە قالىپتاستىرۋدان گورى اقپاراتتاندىرادى. مەن بارلىعى تۋرالى ايتپايمىن، بىراق بۇل ءجيى كەزدەسىپ جاتادى. ناتيجەسىندە، دەرەكتى فيلمدەر تۇرىندە ازدى-كوپتى بەينە تىزبەگىنە ارنالعان ۇزىننان-ۇزاق جازىلعان ماتىندەردى كورەمىز. مۇنى قانشالىقتى دەرەكتى فيلم دەپ اتاۋعا بولادى - ۇلكەن سۇراق. ءبىزدىڭ دەرەكتى ءفيلمىمىزدى كوركەم فيلممەن بايلانىستىراتىن نارسە – ول قانداي دا ءبىر ويدىڭ بولۋى، بەلگىلى ءبىر اۆتورلىق مەسسەدج، تاريحتا شيفرلانعان، درامالىق نىسانى بار حابارلاما. كىلت ءسوز – شيفرلانعان، ياعني ەموتسيالارعا، تاجىريبەگە، وسى وقيعانىڭ وزەگىنە نەگىزدەلگەن»، دەدى راشيد سۇلەيمەنوۆ.

دەرەكتى كينو رەجيسسەرى دميتري بوگومولوۆ دەرەكتى كينو سالاسىنىڭ دامۋى باق دامۋىمەن تىعىز بايلانىستى دەپ سانايدى. بۇل ءوزارا ءىس-قيمىل دەرەكتى كينونىڭ پوزيتسياسى مەن جانرىن جانە وتاندىق مەديانىڭ كونتەنتتىك بولىگىن كۇشەيتەدى.

ء«بىز بارلىعىمىز سترەسس پەن قىسىم اقپاراتتىق، اۋقىمدى بولىپ تابىلاتىن داۋىردە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز – ءبىز ينتەرنەتكە كىرىپ، Netflix سەريالدارىن كورەمىز. جانە بۇل ءتىل، ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك تەلەارنالار قالاسا دا، قالاماسا دا مەڭگەرۋگە جانە وسى تۇرعىدا ءومىر سۇرۋگە تۋرا كەلەدى. ارينە، بۇل وندىرىسكە قارجىلىق جۇكتەمەنىڭ ارتۋىنا الىپ كەلەدى. تەلەارنالار شىعىندانۋعا ءماجبۇر بولادى. بىراق، بۇل جەردەگى ماڭىزدى فاكتور – دەرەكتى كينو نارىعى ارتىپ، ساتۋعا مۇمكىندىك پايدا بولۋدا. فورماتتاردى ساقتاۋ ماڭىزدى. مۇنى ەنجار ەمەس ەتىپ جاسايىق. سويلەيتىن باس، ءسال كادردان تىس داۋىس، قانداي دا ءبىر حرونيكا – بۇل دەرەكتى كينو ەمەس. دەرەكتى فيلم - بۇل جوعارى تۇجىرىمداما، وزەكتى جانە قوعامنىڭ جان ايقايىنا سايكەس كەلەتىن يدەيا، ونى شەشۋ قاجەت، وندا نەگىزگى ماسەلەنى شەشە الاتىن كوپتەگەن قىرلارى بار»،  دەپ دميتري بوگومولوۆ ءوز ءسوزىن اياقتادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

جانى جايساڭ جاز-اتا

قوعام • كەشە

دۇبىردەن تۋعان ولەڭ

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار