ەكولوگيا • 22 قىركۇيەك، 2021

جاھاندىق ناۋقانعا ماڭىزدى ۇلەس

18 رەت كورسەتىلدى

قازاقستانداعى ەۋروپالىق وداق وكىلدىگىنىڭ، نيدەرلاند كورولدىگى ەلشىلىگىنىڭ جانە قازاقستانداعى ەستونيا ەلشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى استانالىقتارمەن بىرلەسىپ، ەسىل وزەنىنىڭ جاعاسىن قوقىستان تازارتتى.

نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن سەنبىلىكتە 620 كيلوگرامم قوقىس جينالدى. اتالعان ەكولوگيالىق باستاماعا 70-كە جۋىق ادام قاتىستى. ولاردىڭ اراسىندا نۇر-Cۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى، ەو ەلشىلىكتەرىنىڭ، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى، ەكو-ەرىكتىلەر، جۋرناليستەر مەن قازاقستان استاناسىنىڭ جاناشىر تۇرعىندارى بولدى. شىنى جانە پلاستيكالىق قالدىقتار Clean City NC كومپانياسىنىڭ كومەگىمەن ءارى قاراي وڭدەۋگە جونەلتىلدى.

ەۋروپالىق وداقتىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى كەستۋتيس يانكاۋسكاس ۇيىمنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى ۇستانىمىن بايانداپ بەردى.

«ەو سۋ ايدىندارىنداعى لاستانۋدى، سونىڭ ىشىندە پلاستيكتى ازايتۋ جانە ال­دىن الۋ جونىندەگى جاھاندىق قوزعا­لىس­تىڭ باس­تا­­ماشىسى بولدى. بۇگىن #EUBeachCleanup ناۋقانى اياسىندا ءبىز نۇر-سۇلتانداعى ەسىل وزەنىن تازالاۋعا از دا بولسا ماڭىزدى ۇلەس قوستىق. ناۋ­قان­نىڭ ماقساتى – قوعام­نىڭ نازارىن وسى ماسەلەگە اۋدارىپ، ادامدار­دى قور­شاعان ورتاعا قامقور بولۋعا شا­قى­رۋ. ەو كوپتەگەن وڭىرلىك جوبالار مەن باع­دار­لا­ما­لار شەڭبەرىندە ءوز كو­مەگى مەن تا­جى­ري­بەسىن ۇسىنا وتىرىپ، قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكا» مودەلىنە كوشۋىن قولداۋدى جالعاستىرا بەرمەك»، دەدى كەستۋتيس يانكاۋسكاس.

 ەو جىل سايىن قىركۇيەك ايىندا بۇكىل الەم بويىنشا مۇحيتتاردىڭ لاس­تانۋى ماسەلەسىن كوتەرىپ، بەلسەندىلىك تانىتىپ، وسى ماسەلەگە حالىقتىڭ نازارىن باسا اۋدارۋ ماقساتىندا ارنايى ناۋقان ۇيىم­داستىرادى. بۇل قادام ارقىلى تابي­عاتتى جانە بيوالۋانتۇرلىلىكتى قورعاۋعا باعىتتالعان تۇراقتى دامۋدىڭ بىرنەشە ماقساتىنا قول جەتكىزۋگە بولادى. قازان ايىندا وتەتىن بۇۇ كونفەرەنتسياسىنا دايىندىق اياسىندا بيىلعى ناۋقان بيولوگيالىق ارالۋاندىققا ارنالعان.

قازىر تازا اۋىز سۋ ماسەلەسى پلانەتانىڭ حالقى كوپ شوعىرلانعان قالالارىندا وتە ماڭىزدى بولىپ وتىر. نيدەرلاند كو­رول­دىگى NL Waterway Cleanup ناۋقانى ايا­سىندا وسى ماسەلەگە نازار اۋدارۋعا شا­قىرا­دى. نۇر-سۇلتانداعى نيدەرلاند كورول­دىگىنىڭ ۋاقىتشا سەنىمدى وكىلى ناۋت ۆان ۆاۋدەنبەرگ ءىرى قالالارداعى اۋىز سۋ ماسەلەسى كۇننەن-كۇنگە وزەكتى بو­لا بە­رەتىنىن مالىمدەدى.

 «بولجامعا سايكەس، 2050 جىلى الەم حالقىنىڭ 68%-ى قالالاردا تۇراتىن بولادى. بۇل سۋ مەن قالدىقتار ماسەلەسىن تەز ارادا شەشۋدى ودان ءارى وزەكتى ەتەدى، ويت­­كەنى قالالار تازا سۋسىز تىرشىلىك ەتە ال­م­اي­دى. بۇل نيدەرلاند ەلى ءۇشىن دە وتە ما­ڭىز­دى ماسەلە. ءبىزدىڭ ەل اۋماعىنىڭ ۇشتەن ءبىرى تەڭىز دەڭگەيىنەن تومەن بول­عان­دىقتان، سۋ – گوللانديا تاريحى مەن ما­دە­نيەتىنىڭ ما­ڭىزدى بولىگى. كليماتتىڭ وز­گە­رۋى مەن جىلدام ۋرباندالۋ بىزگە شە­شىمى كۇتتىر­مەيتىن جاڭا قيىندىقتار مەن جۇگى اۋىر مىندەتتەردى جۇكتەيدى. سون­دىق­تان نيدەر­لاند دۇنيەجۇزىلىك تازا­لىق كۇ­نىن­دە بىر­قا­تار شارانى ۇسىنادى. سول سە­بەپتى بۇكىل الەم­­دە NL Waterway Cleanups ناۋ­قان­دا­رىن ۇيىم­د­استىرادى. بۇ­گىن نۇر-سۇل­تاندا ارىپ­­تەس­­تەرىمىزبەن بىرگە ەسىل وزە­نىن تازارتۋ­عا كو­ڭىل بولدىك. وسى­لاي­شا، ءبىز تۇ­راقتى قا­لا­­لار ءۇشىن تازا سۋدى بارلىق جەر­دە قول جە­تىم­­دى ەتۋگە شاقىر­عىمىز كەلەدى»، دەدى ني­­دەر­­لاند ەلىنىڭ قازاق­ستانداعى وكىلەتتى وكىلى.

بۇل سەنبىلىك ەستونيا باستاماشى بولعان حالىقارالىق ەكولوگيالىق قوز­عا­لىس – دۇنيەجۇزىلىك تازالىق كۇنى قار­ساڭىندا ءوتتى.

«دۇنيەجۇزىلىك تازالىق كۇنى – ءبىزدىڭ زاما­نىمىزدىڭ ەڭ ءىرى ازاماتتىق قوزعا­لىس­تارىنىڭ ءبىرى، ول بۇكىل الەم بويىنشا 180 ەلدىڭ ازاماتتارىن جەر شارىن تازا­لاۋ ماقساتىندا بىرىكتىرەدى. بۇل كۇنى بۇكىل الەمدەگى بەلسەندىلەر قورشاعان ورتانى لاستانۋدان تازارتۋ ءۇشىن جينالىپ، جاعا­جايلاردى، وزەندەردى، ورمانداردى جانە كوشەلەردى قوقىستان تازارتادى. بۇل الەمدى وزگەرتۋگە باعىتتالعان شاعىن عانا جوبا ەستونيادا 2008 جىلى پايدا بولدى، بەس ساعات ىشىندە بۇكىل ەلدى تازارتۋ ءۇشىن 50 000 ادام جينالعان. 2019 جىلى 21،2 ميلليون ەكوبەلسەندى بۇكىل الەمدە 36 ساعاتتىق تازارتۋ تولقىنىنا قوسىلعان ەدى. ول جاڭا زەلانديادا باستالىپ، گاۆايدا اياقتالىپ، بۇكىل الەمدى شارلادى دەۋگە بولادى»، دەدى ەستونيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى تووماس تيرس.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى تۇرعىندارى سۋسىز قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 15:57

كانەلونى اۋىر شايقاس كۇتىپ تۇر

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 12:18

ۇقساس جاڭالىقتار