ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

76 رەت كورسەتىلدى

2021 جىل قازاقستان ءۇشىن ەرەكشە مانگە يە. ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا 30 جىل تولعالى وتىر. بۇل – باستى ۇلتتىق مەرەكەمىز. تا­ۋەل­سىزدىك الەمدەگى كەز كەلگەن مەملەكەت سەكىلدى قازاقستانعا دا ەگە­مەندىكتىڭ سەنىمدى ءارى بەرىك نە­گى­زىن قالىپتاستىرىپ بەردى.

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك – قازاقستان مەملەكەت­تى­لى­گى­نىڭ بەرىك تىرەگى» ەكەنىن، ال «مەرەيتوي ساياسي-ەكونوميكالىق رەفورمالار، تسيفر­لان­دىرۋ، بالالار مەن مۇگەدەكتەردىڭ قۇ­قىعىن قورعاۋ، ەكولوگيا ماسەلەسىن شە­شۋ اياسىندا وتەتىنىن» اتاپ ءوتتى.

ەلىمىزدەگى بۇقارالىق اقپا­رات قۇ­رال­دا­رى جىل بويى قازاقستان­دىق­تار­دىڭ نازارىن ەل تاريحىنىڭ اتاۋلى كەزەڭىنە اۋدارعانى بەلگىلى. بۇل – وتە دۇرىس قادام. ويتكەنى جەكەلەگەن تۇلعالاردىڭ ەڭ­بەگى مەن قىزمەتىنە قاراپ، جاس مەم­لە­كەت­تىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ تۇتاس كورىنىسىن قالىپتاستىرۋعا بولادى.

1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى كەڭەسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونس­ت­ي­­تۋ­تسيالىق زاڭدى قابىلدادى. سول قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە قازاقستان حالقى ءۇشىن تاعدىرشەشتى قۇجاتتى ازىرلەۋ ەڭ ال­عاشقى ماڭىزدى ءارى نەگىزگى جەتىستىك بولدى. بۇل قادام جاڭا دەموكراتيالىق مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ىرگەتاسىن قا­لا­دى. وسىلايشا، دۇنيەجۇزىنىڭ ساياسي كارتاسىندا قازاقستان اتتى مەملەكەت پايدا بولىپ، جەكە شەكاراسى بەلگىلەنىپ، نەگىزگى قۇجاتتارى قابىلداندى.

قازىر ءبىز جان-جاقتى دامىپ، كور­كە­يىپ كەلە جاتقان ەلدە ءومىر سۇرەمىز. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، 2006 جىلى قازاقستان تابىسى ورتاشا دەڭگەيدەن جوعارى ەلدەر قاتارىنا، ال 2012 جىلى الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەكونوميكاسىنىڭ قاتارىنا كىردى، 2015 جىلى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيى­مى­نىڭ تەڭ قۇقىلى مۇشەسى اتاندى.

ەلدەگى كوپتەگەن وڭ وزگەرىسكە تىكەلەي قاتىسقان مامان رەتىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ وتىز جىلى – ەكونوميكالىق پروگرەسس پەن ورنىقتى دامۋ كەزەڭى ەكەنىن تولىق سەنىممەن ايتا الامىن. ەكونوميكانى، تسيفرلاندىرۋ پروتسەسىن، الەۋمەتتىك سالانى جانە ءبىلىم بەرۋدى قوسا العاندا، كوپتەگەن كورسەتكىش بويىنشا قازاقستان بۇرىنعى كسرو-نىڭ وزگە رەسپۋبليكالارىنان اسىپ ءتۇستى، دەربەس، ساياسي جانە ەكونوميكالىق تاۋەلسىز مەملەكەتكە اينالدى.

ۇلتتىق تاريحىمىزدىڭ جاڭا بەتتەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆپەن تىعىز بايلا­نىس­تى. ول مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ ما­ڭى­زدى پرينتسيپتەرىن ورنىقتىردى، كە­يىنىرەك ولار «الدىمەن – ەكونوميكا، سودان كەيىن – ساياسات» دەگەن ومىر­شەڭ دە تاريحي قاعيداتقا ۇلاستى. ياعني ەلىمىز باستاپقىدا ەكونوميكالىق دا­مۋ­عا ارقا سۇيەدى، وسى تۇراقتى نەگىزدە دە­مو­كرا­تيا­لىق ينستيتۋتتار قۇرۋدى كوز­دەدى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا كوپتەگەن ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلە بولدى. ەلدە گيپەرينفلياتسيا بەلەڭ الدى، دۇكەندەردىڭ سورەلەرى بوس تۇردى. مەن مۇنى جاقسى بىلە­مىن، ويتكەنى قىزمەتىمنىڭ نەگىزگى بو­لىگى وسى كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن-ءدى. مەن تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ قانداي قيىندىقتارعا تاپ بولعانىن جانە ولاردىڭ بۇكىل كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ اۋقى­مىندا قالاي شەشىلگەنىمەن جاقسى تا­نىسپىن.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ساياسي تۇ­راق­تىلىقتى ساقتاپ قالۋ – قازاقستان ءۇشىن ەڭ ۇلكەن جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى بولدى. 1995 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. تەجەمەلەر مەن تەڭەستىرۋلەر جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن بيلىكتىڭ سوت، زاڭ شىعارۋشى جانە ات­قا­رۋشى تارماقتارى تەڭدەستىرىلىپ، حا­لىقتىڭ قالاۋىن ورىنداۋشى، ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋشى جانە زاڭداردى جۇ­زەگە اسىرۋشى تاراپتارعا اينالدى.

نارىقتىق رەفورمالار، يندۋستريا­لان­دىرۋ جانە شەتەلدىك ين­ۆەس­تي­تسيا­لار­دىڭ اعىنى ەلىمىزدەگى ونىم­دى­لىكتى ارتتىردى، حالىق جۇمىسپەن قامتىلا باستادى، قوعامداعى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ازايا ءتۇستى. وسىلايشا، «قا­زاق­ستاندىق دامۋ مودەلى» دەگەن ۇعىم كەڭىنەن تارادى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاق­ستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق بىرلىگىنىڭ بىرەگەي ۇل­گى­سىن جاسادى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىن قۇرۋ يدەياسىن ۇسىندى. رەس­پۋب­ليكادا ۇلتى مەن ءدىني سەنىمىنە قارا­ماستان، ەلدىڭ بارلىق ازاماتتارى ءۇشىن تەڭ مۇمكىندىكتەر جاسالدى. قا­زاق­ستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بىرە­گەي­لىگى بۇكىل الەمدە مويىندالىپ، ول قازاقستاننىڭ حالىقارالىق برەندىنە اينالدى جانە ازاماتتىق قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن بولىپ قالىپتاستى.

تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ باس قالاسى – قازىرگى نۇر-سۇلتان – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەرەكشە جوباسى، تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تابىستى سيمۆولى جانە ەلدىڭ ەتالونى. 1999 جىلى يۋنەسكو شەشىمىمەن ەلوردامىز «الەم قالاسى» اتاعىنا يە بولدى. 2000 جىلدان باستاپ ول استانالار مەن ءىرى قالالاردىڭ حالىقارالىق اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى اتاندى.

ەلىمىزدە وتكەن ەڭ ماڭىزدى ءارى اۋقىمدى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى – 2017 جىل­عى EXPO حالىقارالىق مامان­دان­دى­رىلعان كورمەسى بولدى. قازاقستان تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا وسى بەدەلدى ءىس-شارانى وتكىزگەن العاشقى ەل بولدى. كورمەگە 115 مەملەكەت پەن 22 حا­لىق­ارالىق ۇيىم قاتىستى. ونى ءتورت ميل­ليونعا جۋىق ادام تاماشالادى. كورمە «جاسىل ەنەرگيا» تاقىرىبىنا ارنالدى.

«جاسىل» ەنەرگەتيكاعا كوشۋ، «جاسىل» تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ – جا­ھان­­دىق ەكونوميكانىڭ ءوسىپ كەلە جات­قان جاڭا باعىتى. «جاسىل» ەكونومي­كا مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋىن قام­تا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن ماڭىزدى. بولجام بو­يىن­شا، 2050 جىلعا قاراي «جاسىل» ەكونوميكا سالاسىنداعى وزگەرىستەر ءىجو-ءنى قوسىمشا 3 پايىزعا وسىرۋگە، 500 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا، سونداي-اق ونەركاسىپ پەن قىزمەتتەردىڭ جاڭا سالا­لارىن قالىپتاستىرىپ، قازاقستان­دىق­تار­دىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسار­تۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ بەلسەندى سىرتقى ساياسي قىزمەتى مەن حالىقارالىق باستامالارىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق، ۇقشۇ، شىۇ جانە تۇركى كەڭەسى سياقتى ۇيى­مداردىڭ قۇرىلۋىندا نەگىزگى ءرول اتقاردى. قازاقستان تمد ەلدەرى اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزدى.

مەن ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىندا ەرەكشە مانگە يە بىرقاتار ءىس-شارانى عانا اتاپ ءوتتىم. بۇل وقيعالار قازاقستاندىقتاردىڭ بارلىعىنا ءمالىم. دەسە دە، مەن ءۇشىن ولار – ەرەكشە ەستە قالارلىق، جاقىن ءارى قىمبات ساتتەر.

ايەلدەردىڭ ءرولى تۋرالى ايتپاسام بولماس. پروگرەسكە ۇمتىلعان كەز كەلگەن قوعامدا ايەلدەردىڭ ورنى تو­مەن­دەتىلسە، ول قوعام ەشقاشان ۇيلە­سىم­دى دا­مي المايدى. ايەلدەردىڭ جاعدايى، لاكمۋس قاعازى سەكىلدى، قوعام مۇشە­لە­رى­نىڭ گۋمانيزم، تەڭدىك جانە مەيىرىم قاعيداتتارىنا دەگەن ادالدىعىن ءدال كور­سەتەدى.

حالىقارالىق ارەنادا ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىعىنا قول جەتكىزۋدەگى باستى قادام 1979 جىلعى 18 جەلتوقساندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋشىلىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى قابىلداعان كەزدە جاسالدى. قازاقستان وعان 1998 جىلى، ال فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماعا 2001 جىلى قوسىلدى. بۇل ەكى قۇجات تا ەشبىر كە­دەر­گى­سىز راتيفيكاتسيالاندى. ويتكەنى ءبىزدىڭ ۇلتتىق زاڭنامامىز حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا تولىعىمەن سايكەس كەلەدى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ايەلدەر وتپەلى كەزەڭنىڭ سىناقتارىن ءوز موينىنا الدى جانە ەڭ باستىسى – ولاردى ءسات­تى ەڭسەردى. وسىلايشا ولار تاۋەل­سىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن كور­كە­يۋى­نە ەلەۋلى ۇلەس قوستى. ەلىمىز ەگە­مەن­دىككە قول جەتكىزگەن تۇستا نازىك جان­دى ارۋ­لارىمىز وت باسى، وشاق قاسىن­دا قا­لىپ قويماي، ەلىمىزدىڭ قوعام­دىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەنە ارالاستى.

بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان ايەلدەرى الەۋمەتتىك جوبالاردى ازىرلەپ، ىسكە اسىرۋدا، زاڭنامالىق اكتىلەردى تالقىلاپ، قابىلداۋدا، كاسىپكەرلىك قىزمەتتە بەل­سەن­دىلىك تانىتىپ كەلەدى. ايەلدەردىڭ مۇن­داي ۇستانىمىن مەملەكەت تە قولداپ، ىنتالاندىرىپ وتىرادى.

بۇل ويىما مەن بيىل ماۋسىم ايىندا گەندەرلىك تەڭدىك پەن ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلىندە ايەلدەردىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ سالاسىنداعى وزىق تاجىريبە بويىنشا وتكەن ۆيرتۋالدى كەزدەسۋدە قازاقستان اتىنان ءسوز سويلەۋگە شاقى­رىل­عانىمدا تاعى دا كوز جەتكىزدىم. بۇل ەلدەردىڭ وكىلدەرى 1995 جىلى بەي­جىڭ­دەگى ايەلدەر جاعدايى جونىندەگى IV دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسياعا قا­تىس­قانىن ايتا كەتۋ كەرەك. پاندەمياعا قاراماستان، الەمدىك قوعامداستىق ونلاين كەزدەسۋلەر وتكىزىپ، مەملەكەتتەر قا­بىل­داعان مىندەتتەمەلەردىڭ ناتي­جە­لە­رىن تالقىلاپ تۇرۋعا تىرىسىپ وتىر.

كوتەرىلگەن تاقىرىپتاردىڭ ىشىندە «وتكەنگە قاراساڭىز، وسىنداي كورنەكتى ءارى تاريحي ساياسي مىندەتتەمەلەرگە قول جەتكىزۋدىڭ العىشارتتارى قانداي بولدى؟ ءسىز كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشى رە­تىن­دە، بەيجىڭنەن ورالعاننان كەيىن ءوز ەلى­ڭىزدە نەنى وزگەرتكىڭىز كەلەدى؟ ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، ءالى دە جۇزەگە اسپاعان نەندەي شارالار بار؟» دەگەن ساۋالدار نازار اۋدارتتى. بارلىعى ەندى عانا باستالىپ، جان­دانىپ جاتقان شاقتى ەسكە الىپ، سول اتمو­سفەرانى قايتا سەزىنۋدىڭ ءوزى ەرەكشە بولدى.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ايەل­دەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا، كو­ڭىل كۇيىنە ءاردايىم نازار اۋداراتىن. ول مەملەكەتىمىز قالىپتاسىپ جاتقان العاشقى كۇردەلى جىلداردا ايەلدەردىڭ قوعامدىق مارتەبەسىن ارتتىرۋعا كو­ڭىل بولە وتىرىپ، ارنايى ورگان – قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنiڭ جا­نىن­داعى وتباسى، ايەلدەر ىستەرى جانە دە­موگرا­فيالىق ساياسات جونiندەگi كەڭەستى قۇر­دى.

سول كەزدە بەيجىڭدەگى ايەلدەردىڭ دۇ­نيە­جۇزىلىك فورۋمى الەمدىك قوعام­داس­تىققا ايەلدەردىڭ ماسەلەسىن شەشەتىن ينستيتۋتتىق ۇيىم قۇرۋدى ەندى عانا ۇسىنعان ەدى. ال بىزدە مۇنداي مەحانيزم ول كەزدىڭ وزىندە قولدانىستا بولدى.

كەيىنىرەك كەڭەس قازاقستان رەس­پۋب­لي­­كاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى وت­با­­سى ­ىستەرى جانە گەندەرلىك ساياسات جو­­نىن­دەگى ­ۇلتتىق كوميسسيا بولىپ وز­گەر­تىلدى. مەن سول ۇيىمنىڭ تورا­عاسى رە­­تىندە 10 جىل قىزمەت ەتتىم. ەلى­مىز­دەگى گەن­دەرلىك ماسەلەلەردى زەرتتەۋگە جانە كوپ­­تەگەن جىلدار بويى وسى سا­لادا قىز­مەت ەتۋگە ەرەكشە مۇمكىندىك العا­نى­ما قۋا­نىشتىمىن.

سول كەزدى ەسكە تۇسىرسەم، بەي­جىڭ­نەن ايەلدەر ءۇشىن اشىلعان جاڭا مۇمكىن­دىك­تەرگە قاناتتانىپ ورالعانىمىز ويى­ما ورالادى. سول جيىندا ەستىگەن، كور­گەن دۇنيەلەردىڭ بارلىعىن الداعى قىز­مە­تى­مىز­دە پايدالاندىق.

بىردەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ايەلدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جونىن­دە­گى ۇلتتىق ءىس-قيمىل جوسپارى ازىر­لەندى، ونىڭ ىشىندە بەيجىڭ ءىس-قيمىل پلات­فور­ما­سىنىڭ باعىتتارى بويىنشا دا ءىرى باع­دارلامالار قامتىلدى. ول ۇكىمەت قاۋ­لى­سىمەن بەكىتىلدى، ويتكەنى بىزگە ەلدە ايەل­دەر مەن بالالاردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋگە نازار اۋدارۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك دەڭ­گەيدە قابىلدانعان قۇجاتتار قاجەت ەكە­نىن تۇسىندىك.

ودان كەيىن جىل سايىن جارىق كورەتىن «قازاقستان ايەلدەرى مەن ەرلەرى» جيناعىن شى­عارا باستادىق، بۇل ەلدەگى گەندەرلىك جاعدايدى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەردى. باستاپقىدا ول حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن شىعىپ تۇرسا، قازىر بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جاريالانادى. بۇل – مەملەكەت تاراپىنان ايەلدەرگە دەگەن قامقورلىق پەن قولداۋدىڭ تاعى ءبىر دالەلى.

گەندەرلىك كورسەتكىشتەر مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋدا، مەملەكەتتىك جوسپارلار مەن باعدارلامالاردى ازىرلەۋ كەزىندە دە پايدالانىلاتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.

 

بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندىق ايەلدەر­دىڭ قانشالىقتى كاسىبي تۇرعىدا ءوسىپ، دامىپ كەتكەنىن كورۋگە بولادى. ولار ەكونوميكادا، قارجى سالاسىندا بەلسەندى قىزمەت اتقارادى، ونىڭ ۇستىنە جۇمىسىن وتباسىمەن جانە انالىق قامقورلىعىمەن قاتار الىپ جۇرەدى. سوڭعى جىلدارى قو­عام­دا تابىستى ىسكەر ايەلدەردىڭ بەي­نە­سى نىعايا تۇسكەنى انىق.

پارلامەنت ماجىلىسىندە دە ايەلدەردىڭ كورسەتكىشىندە جاقسى وزگەرىستەر بار: ەگەر 2016 جىلى ماجىلىستەگى ايەلدەر ۇلەسى 10 پايىز بولسا، 2021 جىلى 29 پايىزعا جەتكەن. پارلامەنت تاجىريبەسىندە العاش رەت ايەلدەر مەن جاستارعا ارنالعان پار­تيا­لىق تىزىمدەردە 30 پايىزدىق كۆوتا ەنگىزىلدى.

وتكەنگە كوز جۇگىرتسەك، قازاقستاننىڭ بەيجىڭ ءىس-قيمىل پلاتفورماسىنىڭ ەرە­جەلەرىن ىسكە اسىرۋدا قول جەتكىزگەن ەلەۋ­­لى جەتىستىكتەرىن دە اتاپ وتۋگە بولا­دى. بۇل جالپى ەلىمىز جەتكەن جە­تىس­تىك­تە­رىمەن قاتار مۇمكىن بولدى.

بەيجىڭ پلاتفورماسىنان بولەك، قازاقستان باسقا دا حالىقارالىق شارتتار بويىنشا مىندەتتەمەلەر الىپ، كوپتەگەن زاڭدار قابىلدادى. جەتىستىكتەردىڭ ىشىن­دە گەندەرلىك باعىتتاعى ەكى ماڭىزدى زاڭدى اتاپ وتۋگە بولادى: «ەرلەر مەن ايەل­دەردىڭ تەڭ قۇقىقتارىنىڭ جانە تەڭ مۇم­كىندىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك كەپىل­دىك­تەرى تۋرالى» جانە «تۇرمىستىق زور­لىق-زوم­بىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» زاڭ­دار. كەزىندە وسى قۇجاتتاردىڭ ازىر­لەن­ۋىنە جانە قابىلدانۋىنا مەن باس­تاماشىلىق جاساعان ەدىم.

دەگەنمەن، ءالى دە شەشىمىن تاپپاعان ماسە­لەلەر بار، الداعى ۋاقىتتا ولار بو­يىن­شا جۇمىس ىستەۋ كەرەك.

ايتالىق، قازىر جۇمىسسىزدار اراسىندا ادەتتەگىدەي ايەلدەردىڭ ۇلەسى كوپ. ايەلدەر مەن ەرلەردىڭ جالاقىسىنىڭ اراقاتىناسى تۋرالى دا سۇراقتار بار. بۇل ماسەلەلەردىڭ ءبىر ۇشى بارلىق دەڭگەيدەگى بيۋدجەتتەردىڭ گەندەرلىك ماسەلە تۇر­عى­سىنان قاراستىرىلماعانىنا كەلىپ ءتى­رەلۋى مۇمكىن. ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىق تا كۇن تارتىبىندە تۇر. قا­بىلدانعان شارالارعا قاراماستان، ماسەلە ءالى دە وزەكتى بولىپ وتىر.

حالىقتىڭ دەنساۋلىعى، ونىڭ ىشىن­دە رەپرودۋكتيۆتى جانە جىنىستىق ماسە­لە­لەر وزەكتى. نەكەگە تۇرعانداردىڭ شامامەن 16 پايىزى بەدەۋلىكتەن زارداپ شە­گەدى. ايەلدەر ءۇي شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ، ەرلەرگە قاراعاندا الدەقايدا كوپ كۇش جۇمسايدى. سوندىقتان وتباسىندا تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگى بارعان سايىن ماڭىزدى بولىپ وتىر. وتباسىنداعى گەندەرلىك قاتىناستىڭ تەڭ ءارى ۇيلەسىمدى بولۋى – جالپى قوعامنىڭ ۇي­لەسىمدىلىگىنە اسەر ەتەدى، ونىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىنە ىقپال ەتەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەلەردىڭ بار­لى­عى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى 2030 جىلعا دەيىنگى وتباسىلىق جانە گەندەرلىك ساياسات تۇجىرىمداماسى» اياسىندا شەشىلۋ ۇستىندە.

قازاقستان مەن ونىڭ ازاماتتارىنىڭ جەت­كەن جەتىستىكتەرى – مەملەكەتتىك تۇتاس­تىق­تى دامىتۋداعى ستراتەگيالىق جولدى تاڭداۋدىڭ دۇرىستىعى مەن ەلىمىزدىڭ زور الەۋەتىنىڭ كورىنىسى.

2020 جىلى قازاقستان باسقا ەلدەرمەن قاتار كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا تاپ بولعانى بەلگىلى. مەملەكەت ىندەتتىڭ تارالۋىن تەجەپ، ازاماتتاردى قولداۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قابىلدادى. مەم­لەكەتتىك ورگاندار مەن قاراپايىم قازاق­ستاندىقتاردىڭ بىرلەسكەن كۇش-جى­گە­رىنىڭ ارقاسىندا پاندەميا ەلگە تىم قات­تى سوققى بولىپ تيگەن جوق.

قازىر ەلىمىز الەمنىڭ ەڭ دامىعان وتىز ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋگە سەنىمدى قادام با­سىپ كەلەدى. ەلباسى بۇل ماقساتتى «قا­زاق­ستان – 2050» ستراتەگياسىندا ناق­تى بەلگىلەگەن ەدى.

الداعى جىلدارعا قويىلعان جوس­پارلار دا اۋقىمدى. حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قولداۋ سالاسى ەلدىڭ الەۋمەتتىك كودەك­سى­مەن رەتتەلەتىن بولادى. مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك تولەمدەر مەن جاردەماقىلار جو­نىندەگى بارلىق الەۋمەتتىك مىن­دەت­تە­مەلەرى تولىق كولەمدە ورىندالادى. دا­رىگەرلەردىڭ جالاقىسى 2،5 ەسە، پە­دا­گوگ­تەردىڭ جالاقىسى 2 ەسە وسەدى. 2022 جىل­دىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تو­مەن­گى جالاقى وسەدى. ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 75 جاسقا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. سىرتقى ەكونوميكالىق ساياساتتا قا­زاقستاندىق ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ ماسە­لەسى ماڭىزدى باسىمدىققا يە بولماق.

ۋاقىت وتە كەلە قوعام الدىندا جاڭا مى­ن­­دەتتەر پايدا بولادى. دەگەنمەن، العا باس­تايتىن باعىت-باعدار ايقىن. تا­ۋەل­سىز­دىك جىلدارى جەتكەن جەتىستىكتەر مەن وسى ۋاقىتتا جيناقتالعان تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ، بولاشاققا نىق قادام باسامىز. ءاربىر قازاقستاندىق ەرتەڭگى كۇنىنە سەنىمدى. ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىز بو­لا­شاققا باعدار الادى. ەلىمىزدىڭ تۇ­راق­تى دامۋى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭ­گەيىن ودان ءارى ارتتىرۋعا ۇلكەن ءۇمىت سىيلايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆ ءوز قىزمەتىندە ءدال وسى ماقساتتى كوزدەدى، ءالى دە وسى باعىت­تان تايعان جوق. ول دانا دا ءادىل باسشى رە­تىن­­دە، حالىققا اشىق، جۇرەگى كەڭ ادام رە­تىندە تانىلدى.

گازەت بەتىنەن وتانداستارىمدى قا­زاق­ستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىل­دى­عى­مەن قۇتتىقتاۋعا رۇقسات ەتىڭىزدەر. با­ر­شا­ڭىزعا شىن جۇرەكتەن زور دەن­ساۋ­لىق، مەم­لەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋىن، جا­قىن­دا­رىڭىزعا اماندىق، جارقىن بولا­شاق تىلەيمىن.

 

ايتكۇل ساماقوۆا،

مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى تۇرعىندارى سۋسىز قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 15:57

كانەلونى اۋىر شايقاس كۇتىپ تۇر

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 12:18

ۇقساس جاڭالىقتار