ءبىرىنشى باستاما اياسىندا ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىن 42500 تەڭگەدەن 60000 تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋ ۇسىنىلدى. ەڭ تومەنگى جالاقى, بۇل – كەز كەلگەن جۇمىس ىستەيتىن قازاقستاندىققا, ونىڭ ەڭبەگى ءۇشىن مۇمكىن بولاتىن, مەملەكەت تاراپىنان الەۋمەتتىك كەپىلى. سونىمەن قاتار مەملەكەت تاراپىنان ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ تومەنگى دەڭگەيىن بەلگىلەۋ جانە بارلىق جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ بۇل تالاپتى ورىنداۋىن باقىلاۋ جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەككە اقى تولەۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن قورعاۋعا, سونداي-اق ادال ەمەس جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىن ءتيىستى تولەمسىز پايدالانۋ نيەتتەرىنىڭ بولدىرماۋعا ارنالعان. ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ ءوسۋى قازاقستاننىڭ ىشكى تۇتىنۋ كولەمىن ۇلعايتادى جانە ءىجو وسۋىنە ىقپال ەتەدى.
ەكىنشى جانە ءۇشىنشى باستامالار اياسىندا مەملەكەت باسشىسى بيزنەستى ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن وسىرۋگە ىنتالاندىرۋدىڭ «ۇتىمدى» شارالارىن ازىرلەۋدى, سونداي-اق بيزنەسكە جيىنتىق جۇكتەمەنى 34%-دان 25%-عا دەيىن تومەندەتە وتىرىپ, ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان بىرىڭعاي تولەم ەنگىزۋدى تاپسىردى. ايتا كەتۋ كەرەك, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندىق بيزنەس ءوز قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن اي سايىن بەس تولەم تولەۋگە مىندەتتى, ولار ءاربىر جالاقىنىڭ 34%-ىن قۇرايدى. اتاپ ايتقاندا, تولەمدەر تىزىمىنە جەكە تابىس سالىعى, زەينەتاقى جارناسى, الەۋمەتتىك سالىق, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنا جارنا, الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا اۋدارىمدار كىرەدى. ءوز كەزەگىندە, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان جۇكتەمەنى ازايتۋ جونىندەگى ۇسىنىسى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ «كولەڭكەدەن شىعۋىنا» ىقپال ەتەتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, بارلىق تولەمدەردى بىرىڭعاي تولەمگە بىرىكتىرۋ قاجەتتى اۋدارىمداردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا مىندەتتى ايتارلىقتاي جەڭىلدەتەدى.
ءتورتىنشى باستاما اياسىندا مەملەكەت باسشىسى ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسىن جۇيەلى تۇردە ارتتىرۋدى تاپسىردى. ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستاندا بارلىعى 1,2 ملن-عا جۋىق ازاماتتىق قىزمەتشى بار. ونىڭ ىشىندە 600 مىڭ, بۇل – پەداگوگتەر, دارىگەرلەر, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر ساناتى. تاعى 600 مىڭعا جۋىق ادام – وسى ۋاقىتقا دەيىن جالاقى كوتەرىلمەگەن بارلىق قىزمەت سالالارىنا ورتاق جۇمىسشىلار. ايتا كەتۋ كەرەك, جول كارتاسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا بۇگىنگى تاڭدا پەداگوگتەردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى 234 مىڭ تەڭگەگە, دارىگەرلەردىڭ 320 مىڭ تەڭگەسىنە, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ 180 مىڭ تەڭگەسىنە, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ 267 مىڭ تەڭگەسىنە جەتتى. ەندى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, جالاقىنى كوتەرۋ مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, مۇراعاتشىلارعا, كىتاپحاناشىلارعا, تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەرگە, قورىقشىلارعا, جۇرگىزۋشىلەرگە جانە باسقالارعا دا قاتىستى بولادى. قىزمەتكەرلەردىڭ وسى ساناتى ءۇشىن جالاقىنىڭ 2022 جىلدان 2025 جىلعا دەيىن 20%-عا ءوسۋى ولاردىڭ قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بەسىنشى باستاما اياسىندا مەملەكەت باسشىسى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ بويىنشا حالىققا جەڭىل نۇسقالار بەرۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جالعاستىرۋدى تاپسىردى. اتاپ ايتقاندا, حالىقتىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا كرەديت بەرۋ باعدارلاماسىن كۇشەيتۋ جۇرگىزىلەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, «وتباسى بانكتىڭ» جيناق مەحانيزمدەرى ازاماتتاردى تۇپكى ماقساتقا – تۇرعىن ءۇي نەسيەسىن الۋ ءۇشىن دەپوزيتكە ۇنەمى جارنالار اۋدارۋعا ىنتالاندىرادى. كەڭ ماعىنادا, «وتباسى بانك» جۇيەسى ارقىلى تۇرعىن ءۇي نەسيەسىن بەرۋ تۇرعىندارعا الدىن الا جوسپارلاۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋ بارىسىندا ايتىلعان باستامالارىن ىسكە اسىرۋ ەكونوميكانىڭ تەڭگەرىمدى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, ادام كاپيتالىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا جانە الداعى كەزەڭدە قازاقستاننىڭ جۇيەلى دامۋى ءۇشىن باسقا دا ماڭىزدى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى تاڭدا ەل ۇكىمەتىنىڭ الدىندا پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا قادامدىق جانە ەگجەي-تەگجەيلى ءىس-قيمىل جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى تۇر. ءوز كەزەگىندە پارلامەنت جانە ءماسليحات دەپۋتاتتارى, سونداي-اق جۇرتشىلىق جولداۋ تارماقتارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت.
سليامجار احمەتجاروۆ,
پرەزيدەنت جانىنداعى قسزي الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى
