ونلاين ساۋدا بيىل دا قارقىندى جالعاسادى. ىندەت جويىلدى دەگەن كۇننىڭ وزىندە جاڭاشىل ساۋدا باعىتىنىڭ ماڭگىلىككە قالارىنا كۇماندانبايمىز. وسى ورايدا وتاندىق دۇكەن, كومپانيا, سۋپەرماركەتتەردىڭ پاندەميا جاعدايىندا جۇمىستى قالاي ورىستەتىپ جاتقانى ماڭىزدى بولىپ تۇر. ماقالانى كەلەسىدەي رەتپەن ۇسىنۋ وزىمىزگە دە قولايلى, وقىرمانعا دا وڭتايلى
بولار:
- پاندەميا باستالعالى ەكونوميكالىق احۋال قالاي وزگەردى؟
- قاتاڭ شەكتەۋلەرگە دايىن با؟
- ونلاين-سورە قانشالىقتى باي؟
- نارىقتاعى باسەكەلەستىك دەڭگەيى قانداي؟
پاندەميا باستالعالى ەكونوميكالىق
احۋال قالاي وزگەردى؟
تاماق جەتكىزۋمەن اينالىساتىن Chocofood سەرۆيسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, اي سايىنعى تابىس ءوسىمى 20 پايىزدى قۇرايدى.
«2020 جىلى كوكتەمگى لوكداۋن سالدارىنان ءوسىمدى بولجاۋ وتە قيىن سوقتى. بىراق قازىر تۇراقتى جوسپارلانعان تابىستارعا قول جەتكىزىپ جاتىرمىز. جۇمىسشىلار مەن كۋرەرلەرگە جالاقى تولەۋ تۇرعىسىنان قيىندىق جوق. ال بايلانىس پەن لوگيستيكا شىعىندارى كومپانيانىڭ كەڭەيۋىمەن قاتار ءوسىپ كەلەدى. ايلىق تاپسىرىس ءوسىمى – 19-25 پايىز ارالىعىندا. كارانتين شەكتەۋلەرى كەزىندە تاپسىرىستىڭ كوبەيگەنى راس. دەگەنمەن قازىر دە ءوزىمىزدىڭ جوسپارلى تسيفرلارىمىزعا جاقىنداپ كەلەمىز», دەيدى سەرۆيس وكىلى.
Magnum كومپانياسىنىڭ كوممەرتسيالىق ديرەكتورى الەكساندر مۋراۆەۆتىڭ ايتۋىنشا, كومپانياداعى ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي كوپ ەمەس.
«بىلتىر 70 فيليالىمىز بولسا, بيىل ولاردىڭ سانى 100-گە جەتتى. قارجى اينالىمى دا ەسەلەپ ارتتى. الايدا پاندەمياعا بايلانىستى ازاماتتاردىڭ تابىسى جانە ساتىپ الۋ قابىلەتى تومەندەدى, بۇل ءبىزدىڭ كومپانيا تابىسىنىڭ دا تومەندەۋىنە الىپ كەلدى. پاندەميا كەزىندە ساتىلىم كۇرت تومەندەدى. اينالىم ءالى كۇنگە قالپىنا كەلۋ پروتسەسىن وتكەرۋدە. ونلاين ساۋدا باعىتىن 2019 جىلدان باستاپ شىنداپ قولعا الدىق. ول كەزدە نەبارى 20-30 پايىز قازاقستاندىق قانا تاماق ونىمدەرىن ونلاين ساتىپ الۋعا دايىن ەدى, قازىر كورسەتكىش 60-70 پايىزعا دەيىن جەتتى», دەيدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەكاقى جانە كۋرەرلەرگە (جانار-جاعارماي) وتەماقى تولەۋ ورتاشا 30 پايىزعا دەيىن وسكەن.
«تاپسىرىس كولەمى ءبىر جىلدا 10 ەسە ءوسىم كورسەتتى. ورتاشا چەك 10 پايىزعا ارتتى. ونلاين تاپسىرىستارعا ارنالعان Magnum Go ونلاين قوسىمشاسىن شىعاردىق. ونى قازىر بىرنەشە ءىرى قالانىڭ تۇرعىندارى قولدانىپ وتىر. ىسكە قوسىلعان كەزدەن باستاپ ونلاين ساتىلىم ءوسىمى 1000 پايىزدان اسىپ كەتتى. قازىر Magnum – قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىنداعى ليدەر كومپانيالاردىڭ بىرىنە اينالدى. ءبىزدىڭ بارلىق بولشەك ساۋدا جەلىلەرىندەگى جالپى تاۋار اينالىمىنا قاتىستى ونلاين-ساتىلىم اي سايىن شامامەن 0,5 پايىزعا وسۋدە. كومپانيانىڭ جىل سايىنعى اينالىمى 300 ملرد تەڭگەدەن اساتىنىن ەسكەرسەك, بۇل ماڭىزدى تسيفر. كومپانيانىڭ ەل بويىنشا ونلاين ساتاتىن تاۋار سانى – 15 پەن 17 مىڭ ارالىعىندا», دەيدى ول.
باۋىرجان جامپەيىسوۆ باسشىلىق ەتەتىن Dyken.kz ونلاين-ماركەتى 2018 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەيدى. جۇمىس باعىتى نەگىزىنەن تاماق ونىمدەرى مەن تۇرمىستىق حيمياعا ارنالعان.
«2020 جىلدىڭ باسىندا توتەنشە جاعداي جاريالانعان كەزدە وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەرگە ونىمدەر جەتكىزىپ بەرۋمەن اينالىستىق. Nur Otan پارتياسىمەن بىرىگە وتىرىپ 70-تەن استام ەرىكتى تارتىلدى جانە ونىمدەردى ساتىپ الۋشىلارعا دەيىن جەتكىزىپ بەرۋمەن اينالىساتىن 10-نان استام پۋنكت (دۇكەن-سۋپەرماركەتتەر) جۇمىس ىستەدى. كوپتەگەن بيزنەس پاندەميا سالدارىنان شىعىنعا باتتى. ال ءبىز پاندەميانى پايدالانىپ تانىلىپ ۇلگەردىك, تابىسىمىز 40 پايىزعا دەيىن ءوستى», دەيدى باۋىرجان.
دەگەنمەن سوعان ساي شىعىن دا ارتقان. باۋىرجاننىڭ ايتۋىنشا, ماركەتينگتىك شىعىنداردىڭ كوبەيۋى, بەنزين باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى جالپى شىعىننىڭ 15-20 پايىزعا وسۋىنە الىپ كەلگەن. شامامەن كۇنىنە تۇسەتىن تابىس 30-دان كەم ەمەس كورىنەدى. ءبىر قۋانتارلىعى – ونلاين ساتىپ الۋشىلار دا, ونلاين قىزمەت ۇسىنۋشىلار دا كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى دەيدى.
«2019 جىلعا دەيىن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىمىزدى قويمادان الىپ ساتىپ كەلدىك. وسىدان كەيىن دۇكەن جانە سۋپەرماركەتتەرمەن جۇمىس ىستەۋگە كوشتىك جانە قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورىندارىنان سەرىكتەستىككە وتىنىشتەر تۇسە باستادى. قازىر ءوز الاڭقايىمىزعا سەرىكتەستەر تارتۋدى جالعاستىرىپ جاتىرمىز, تەك قانا دايىن تاماق جانە تاماق ونىمدەرىمەن شەكتەلىپ قالعىمىز كەلمەيدى. الدا قاتاڭ شەكتەۋلەر باستالسا كليەنتتەرىمىزدىڭ الدىندا جاقسى دۇكەندەر مەن مەيرامحانالار تۇرعىسىنان تاڭداۋ بولۋى ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالامىز. قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ارقىلى ونلاين فورماتتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرە تۇستىك جانە تولىقتاي ونلاين قىزمەت كورسەتۋگە اۋىستىق», دەيدى Dyken.kz جەتەكشىسى.
«استىقجان» ينتەرنەت-دۇكەنى اي سايىن 2-3 مىڭ ونلاين تاپسىرىس قابىلدايدى ەكەن. پاندەميا كەزىندە تاپسىرىس سانى 2-3 ەسە ءوسىپتى.
«ونلاين ساۋدادان تۇسكەن تابىسىمىز 30 پايىزعا كوبەيدى. بايلانىس پەن لوگيستيكاعا كەتكەن شىعىن 15-20 پايىزعا ارتتى. جارناماعا دا ءبىراز قارجى جۇمسالدى. ماركەتينگ, ىزدەۋ جۇيەسى, الەۋمەتتىك جەلىگە قاتىستى جۇمىستاردى دامىتا ءتۇسۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن ءبىراز قارجى ءبولىندى. پاندەميا باستالعان كەزدە كۋرەرلەر شتاتىن كوبەيتتىك. ءسويتىپ, جۇمىسشى تاپشىلىعىنىڭ الدىن الدىق», دەيدى «استىقجان» ينتەرنەت-دۇكەنى ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الىبەك رىسباەۆ.
قاتاڭ شەكتەۋ – ونلاين ساۋدانىڭ تىنىسىن اشادى
«ادامداردا سەنىم پايدا بولدى, ولار قازىر ونلاين تولەم جاساۋدىڭ قاۋىپسىز ەكەنىن ءتۇسىندى», دەيدى Chocofood وكىلى.
ء«بىز مەيلىنشە مەيرامحانا بيزنەسىنە كومەكتەسۋگە تىرىسامىز, ءبىزدىڭ قوسىمشامەن ينتەگراتسيالاۋعا كومەكتەسەمىز, كوميسسيالاردى كوررەكتسيالايمىز, لوگيستيكا جانە جەتكىزۋ بويىنشا ماسەلەلەردى ءوزىمىز شەشەمىز, مەيرامحانالاردى العا جىلجىتۋ ءۇشىن ءتۇرلى اكتسيا مەن جەڭىلدىكتەر ۇيىمداستىرامىز. ءيا, كارانتين شەكتەۋلەرىنىڭ كۇشەيۋى ءبىز سياقتى اگرەگاتور ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك, بىراق مەيرامحانالار تۋرالى ۇمىتۋعا بولمايدى. ءدال قازىرگى مىندەتىمىز – پاندەميا جاعدايىندا ءوسۋ عانا ەمەس, وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە سەرىكتەستەردى دە قولداي الۋ بولىپ تۇر», دەلىنگەن Chocofood ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جاۋابىندا.
سەرۆيستى جاقسارتۋ بويىنشا ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋدەمىز دەيدى الەكساندر مۋراۆەۆ. كومپانيا وزدەرىنىڭ Magnum Go جوباسىن ەڭ ءبىر پەرسپەكتيۆتى باعىت رەتىندە سيپاتتاپ وتىر.
«كارانتين كەزىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ تابىسى قىسقاردى, ساتىپ الۋ جيىلىگى تومەندەدى, سول كەزدە ورتاشا چەك ايتارلىقتاي ءوستى. ياعني ادامدار ادەتتەگىدەي وفلاين دۇكەنگە تۇراقتى تۇردە ءجيى كەلە الماي, ساۋدانى ونلاين جاساۋعا ءماجبۇر بولدى. تۇتىنۋشىلىق سەبەتتىڭ دە قۇرامى وزگەردى. ماسەلەن, جەكە ءوندىرىس ونىمدەرىنە (دايىن تاماقتار, سالات, ت.ب.) دەگەن سۇرانىس جوعارى بولمادى. ويتكەنى كوپتەگەن كليەنتتەر تاماقتى ۇيدەن دايىنداپ ىشۋگە كوشتى.
ازاماتتار تابىسىنىڭ وزگەرۋى كومپانيا تابىسىنىڭ دا تومەندەۋىنە اكەلىپ سوقتى. سونداي-اق بىزدە تاۋارلاردى قاپتاۋ, قىزمەتكەرلەردى جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتۋ, ولارعا لوكداۋن كەزىندە كومەك كورسەتۋ بويىنشا قوسىمشا شىعىندار تۋىندادى. بۇل فاكتورلار شىعىنداردى قايتا قاراۋعا ءماجبۇر ەتەدى. شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى – ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ. قازىر باسقارۋشىلار بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋدى قولعا الىپ جاتىر. سوعان وراي قارجىنىڭ باسىم بولىگى تسيفرلى ترانسفورماتسياعا, يننوۆاتسيالىق ونىمدەردى ەنگىزۋگە جۇمسالۋدا» دەدى.
بۇل رەتتە مۋراۆەۆ ونلاين-ساتىلىم, ەكسپرەسس-جەتكىزۋ سياقتى تسيفرلى سەرۆيستەردى دامىتۋدىڭ
ۇلكەن الەۋەتىن كورەتىنىن جاسىرمايدى. ويتكەنى كارانتيننىڭ قىلىشىنان قان تامعاندا كليەنت بىتكەن ء«ۇي جانىنداعى دۇكەنگە» بارۋمەن شەكتەلگەن. وسىنداي كەزدە مول اۋديتورياسىنان اجىراپ قالماس ءۇشىن Magnum ينۆەستيتسيالىق جوسپارىن قايتا قاراپ, قارجىنىڭ باسىم بولىگىن e-commerce-كە جۇمساۋعا تاۋەكەل ەتكەن.
«استىقجان» وكىلى الىبەك رىسباەۆ كادرلىق رەزەرۆ بار, سوندىقتان كەز كەلگەن ۋاقىتتا ادام سانىن ارتتىرا الامىز دەدى.
«قاتاڭ شەكتەۋ كەزىندە تاپسىرىس كۇرت كوبەيسە, ونى دا ورىنداۋعا دايارمىز. 25 مىڭداي تاۋار ساتامىز. اسسورتيمەنتتى جۇيەلى تۇردە جاڭارتىپ تۇرۋعا تىرىسامىز. ونىڭ تەڭ جارتىسى وتاندىق ونىمدەر. نەگىزگى جۇمىسىمىز وفلاين دۇكەنىمىزبەن بايلانىستى بولعاندىقتان, وعان بولىنەتىن نازار دا جوعارى. وفلاين دۇكەنىمىزدىڭ جۇمىسى بىلتىرعى لوكداۋن كەزىندە دە توقتاعان جوق. كۇزدە ونلاين ساۋدا ۇلەسى تاعى دا وسە مە دەپ وتىرمىز. كۇن سۋىعاندىقتان ادامدار ۇيدە وتىرىپ تاپسىرىس بەرگەندى ءجون سانايدى», دەپ جورامالدايدى ءا.رىسباەۆ.
ونلاين-سورە
قانشالىقتى باي؟
قازىر Magnum اسسورتيمەنتىندە 35 مىڭعا جۋىق اتاۋلى ءونىم بار. پاندەميا كەزىندە اسسورتيمەنتتى قالىپتاستىرۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراستىردىق دەيدى كومپانيا وكىلى. جانە ونى بىلاي تارقاتادى:
«بىرىنشىدەن, ساتىپ الۋشى تاڭداۋىنا سايكەس ەكونوم سەگمەنتتەگى تاۋارلار قاتارىن كەڭەيتتىك; ەكىنشىدەن, پايدالى ونىمدەردى جانە ەكو, بيو تاۋارلار سەگمەنتىن دامىتۋدامىز; ۇشىنشىدەن, جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردى كوبەيتتىك: مىسالى, كليەنت دۇكەننىڭ ءبىر بولىگىندە فەرمەرلىك ونىمدەر اسسورتيمەنتىن (سىر, ءسۇت ونىمدەرى) تۇتىنا الادى; تورتىنشىدەن, الەۋمەتتىك ماڭىزدى تاۋارلارعا كوڭىل بولەمىز, بەسىنشىدەن, ءونىم ساپاسىمەن جۇمىس ىستەيمىز: پاندەمياعا دەيىن ءبىز سەرىكتەستەرىمىزبەن سەرۆيستەردى جەتىلدىرۋگە كىرىسكەن ەدىك» دەيدى. ايتۋىنشا, تۇرعىندار كوپ جاعدايدا كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك, سۋسىن, باكالەياعا (ماكارون ونىمدەرى, قانت, شاي, كوفە, ت.ب.) تاپسىرىس بەرەدى ەكەن.
Chocofood اسسورتيمەنتىندەگى ءونىم سانى 10 مىڭنان اسادى, ورتاشا چەك 3700-4800 تەڭگەنى قۇرايدى.
«اسسورتيمەنتتى بايىتۋ ءىسى توقتاۋسىز جالعاسا بەرەدى. كليەنتتەرىمىزدىڭ ءومىرىن جەڭىلدەتىپ, ولاردىڭ قالاۋىن تاۋىپ بەرۋ ءۇشىن جۇمىستار ىستەپ جاتىرمىز. بالالارعا ارنالعان دايىن تاماقتاردى بۇرىننان ساتىپ كەلەمىز. بۇل – جۇمىستا جۇرگەن ايەل ازاماتتارعا ءتيىمدى – تاماق ىستەۋگە ۋاقىت جۇمسامايدى. سونداي-اق تۇتىنۋشىلار ەكولوگيالىق تازا تاعامدارعا كوبىرەك تاپسىرىس بەرسە ەكەن دەيمىز. ماقساتىمىز – كليەنتتەرىمىز ءۇشىن بارىنشا كەڭ كولەمدى, ءدامدى جانە ءار الۋان تاماقتار تىزبەگىن ۇسىنۋ. ولار كۇن سايىن دەنساۋلىققا زالالى جوق تاماقتاردان ءنار الۋى ءتيىس» دەلىنگەن ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جاۋابىندا.
بىزگە ۇسىنعان دەرەككە سۇيەنسەك, Chocofood كليەنتتەرى نەگىزىنەن پيتستسا, سۋشي جانە بۋرگەرگە كوبىرەك تاپسىرىس بەرەدى. الايدا پاندەمياعا بايلانىستى ادامدار ۇيلەرىنە اسىلعان ەت, وزگە دە ۇلتتىق تاماقتاردى كوبىرەك الدىرتا باستاپتى. سونداي-اق بۇكىل وتباسىنا ارنالعان تاماقتارعا تاپسىرىس تا كۇرت ارتتى دەيدى.
قازىر ءوز الاڭقايىمىزعا سەرىكتەستەر تارتۋدى جالعاستىرىپ جاتىرمىز ونىڭ ۇستىنە تەك قانا دايىن تاماق جانە تاماق ونىمدەرىمەن شەكتەلىپ قالعىمىز كەلمەيدى, دەيدى باۋىرجان جامپەيىسوۆ.
«قاتاڭ شەكتەۋلەر باستالار بولسا كليەنتتەرىمىزدىڭ الدىندا جاقسى دۇكەندەر مەن مەيرامحانالار تۇرعىسىنان تاڭداۋ بولۋى ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالامىز. ءبىزدىڭ الاڭقايدا 15-تەن استام سەرىكتەس بار, سوعان ساي اسسورتيمەنتتىڭ دە اياسى كەڭەيىپ كەلەدى. ءار سەرىكتەسىمىز كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 10 تاپسىرىس ورىندايدى. كليەنتتەر نەگىزىنەن ءسۇت ونىمدەرى, ەت, باكالەيا, دايىن جانە ىستىق تاماق, فاست-فۋد ونىمدەرىنە تاپسىرىس بەرىپ جاتادى», دەيدى Dyken.kz جەتەكشىسى.
باۋىرجان كەلەشەكتە قولجەتىمدى باعامەن جىلدام ءارى ىڭعايلى ونلاين ساتىپ الۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ, دۇكەن مەن مەيرامحانالاردان بولەك جەرگىلىكتى تاماق, كونديتەرلىك ءونىم, ماي جانە كولباسا ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى دە ءوزىنىڭ ونلاين الاڭىندا بىرىكتىرگىسى كەلەدى. «قازىر ادامداردىڭ تاپقان تابىسىنىڭ باسىم بولىگى ازىق-ت ۇلىك الۋعا كەتەدى. سۋپەرماركەتتەردەگى باعا 30-40 پايىزعا قىمبات. ءبىزدىڭ جوسپار ىسكە اسسا تۇتىنۋشىلار ءونىمدى تومەن باعامەن ۇيىنە دەيىن جەتكىزىپ الدىرۋشى ەدى. ياعني قويمادان تىكەلەي جەتكىزىلەدى», دەيدى ونلاين-ماركەت باسشىسى.
نارىقتاعى باسەكەلەستىك دەڭگەيى قانداي؟
«باسەكە دەڭگەيى جوعارى. ءىرى جەلىلەردىڭ بارلىعى ونلاين ساۋدانى دامىتۋعا كۇش سالدى. سوندىقتان ءبىز ءاردايىم سەرۆيس ساپاسىن جەتىلدىرىپ تۇرامىز. جەكە سايت جانە ءموبيلدى قوسىمشامىز بار. سونداي-اق ماركەتپلەيستەرمەن سەرىكتەستىك ورناتۋ ارقىلى دا ساۋدا دەڭگەيىن ءوسىرىپ وتىرمىز. مەنىڭشە, جوعارى دەڭگەيدەگى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋ – ءاربىر كومپانيانىڭ ىشكى پروبلەماسى شىعار. سونداي-اق لوگيستيكاعا كەتكەن شىعىنداردى وپتيميزاتسيالاۋ – باستى پروبلەما» دەيدى «استىقجان» ينتەرنەت-دۇكەنى ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الىبەك رىسباەۆ.
Dyken.kz جەتەكشىسى باۋىرجان باسەكەلەستىك ءبىزدىڭ دامۋىمىزعا, دۇرىس باعىتتا جۇرۋىمىزگە مۇمكىندىك بەرەدى دەيدى.
«ونلاين ساتۋ نارىعىندا باسەكەلەستىك ءوسىپ كەلەدى. جۇمىستى باستاعان كەزدە بىزدەن وزگە ەشكىم ونلاين ساتۋمەن اينالىسپايتىن جانە بۇل قىزىقسىز ەدى. باسەكەلەستىك شەبەرلىكتى شىڭداي تۇسەدى. قازىرگى قيىندىق تا – ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ءبىر بولىگى. ەڭ قيىنى, وسىنىڭ ءبارى ءونىمنىڭ ساتىپ الۋ باعاسىنا اسەر ەتەدى, لوگيستيكادا پروبلەمالار تۋىنداتادى, اداپتاتسيا تولىق وتكەنشە باعا وسە بەرمەك», دەيدى.
بۇل ورايدا باۋىرجاننىڭ ۇسىنىسى بار. ول زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەرگە, كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلارعا الەۋمەتتىك جەتكىزىپ بەرۋ بويىنشا مەملەكەت بىزگە كومەكتەسسە دۇرىس بولار ەدى دەيدى.
«ولار ونىمدەردى ديستريبيۋتور قويماسىنان تومەن باعامەن تىكەلەي ساتىپ الا الاتىنداي ىستەي الساق, ەڭ ۇلكەن كومەگىمىز سول بولار ەدى. ءبىز IT كومپانيا بولعاندىقتان ساتىپ الۋشىلار ءۇشىن عانا ەمەس, سەرىكتەستەر مەن كۋرەرلەر ءۇشىن دە ىڭعايلى باعدارلامالىق ءونىم ۇسىنۋىمىز قاجەت.
قارجىلىق كومەك بىزگە كوپتىك ەتپەيدى. IT ونىمدەردى قۇراستىرۋ بويىنشا گرانتقا قاتىسقىمىز كەلەدى. بىراق ۇنەمى قانداي دا ءبىر كريتەري بويىنشا ساي بولماي قالا بەرەمىز» دەگەن بازىناسىن ايتادى باۋىرجان.
باسەكەلەستىك ماسەلەسىندە Chocofood سەرۆيسى ءوزىن ءبىرشاما سەنىمدى سەزىنەدى.
ء«بىز ونلاين-سۋپەرماركەت ەمەس, دايىن تاماقتى جەتكىزۋ اگرەگاتورىمىز. نارىقتا ءبىز سياقتى ءىرى ويىنشىلاردان بولەك كىشىگىرىم جەلىلەر سيپاتىنداعى ۇساق ويىنشىلار دا كوپتەپ پايدا بولىپ جاتىر. بۇل – تاماشا تەندەنتسيا. ويىنشىلاردىڭ كوبەيۋى سەرۆيستى جاقسارتا تۇسۋگە, كليەنتتەر بازاسىن كەڭەيتۋگە دەگەن ىنتامىزدى ارتتىرا تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە كىشكەنتاي مەيرامحانالاردىڭ نەگاتيۆتى تاجىريبەسى ولاردا ء«ىرى اگرەگاتورلارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ – مەيرامحانانى ارتىق وپەراتسيالىق شىعىنداردان ارىلتادى جانە تەك قانا ءدامدى تاماق ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاستىرادى. ءبىز قازاقستاندىق كومپانيامىز جانە ءوزىمىزدىڭ IT ماماندارىمىز بار. الەمدىك ويىنشىلارمەن باسەكەلەسە الاتىن ونىمدەر شىعارىپ جاتىرمىز. ءبىزدىڭ ماركەتپلەيس مەيرامحانالاردى پايدالانۋشىلارمەن جانە كۋرەرلەرمەن بايلانىستىرادى. سوندىقتان كۋرەرلەرمەن ارادا ەڭبەك قاتىناسى جوق. ويىنشىلار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نارىق ءوزى رەتتەيدى دەگەن ۇستانىمعا سۇيەنەمىز» دەپ جاۋاپ جازدى Chocofood ءباسپاسوز قىزمەتى.
Magnum كومپانياسىنىڭ كوممەرتسيالىق ديرەكتورى الەكساندر مۋراۆەۆ: «ەلدەگى ونلاين-ساتىلىم نارىعى ەندى عانا كۇش الىپ كەلە جاتقاندىقتان باسەكەلەستىك تۋرالى اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ءالى ەرتە» دەپ قىسقا قايىردى.
اباي ايماعامبەت
