ەكونوميكا • 02 قىركۇيەك، 2021

ونلاين ساۋدا – وڭاي جەتكىزۋ

103 رەت كورسەتىلدى

دۇنيەدەگى يگىلىك پەن ونەرتابىس اتاۋلىنىڭ ءبارى مۇقتاجدىقتان، قاجەتتىلىكتەن تۋىنداعان. بىلتىر ىندەتتىڭ تىرناعى قاتتى باتىپ ەدى، قاشىقتان قىزمەت كورسەتۋ فۋنكتسياسى دامىپ، تۇرلەنىپ شىعا كەلدى. تاماق پەن كيىمگە ونلاين تاپسىرىس بەرەمىز دەپ ويلاماعان جۇرت، اينالدىرعان التى ايدا بۇل ۇردىسكە قالاي قوسىلىپ كەتكەنىن دە اڭعارعان جوق. 2020 جىلى بولشەك ساۋدا بىردەن 4،1 پايىز مينۋسقا كىرگەن. ەسەسىنە ەلەكتروندى ساۋدا e-trading العا شىقتى. ەلىمىزدە ونلاين ساۋدا-ساتتىق 57 پايىزعا ۇلعايىپ، اقشا اينالىمى 1،1 ترلن تەڭگەگە جەتكەن.

ونلاين ساۋدا بيىل دا قارقىندى جالعاسادى. ىندەت جويىلدى دەگەن كۇننىڭ وزىندە جاڭاشىل ساۋدا باعىتىنىڭ ماڭگىلىككە قالارىنا كۇماندانبايمىز. وسى ورايدا وتاندىق دۇكەن، كومپانيا، سۋپەرماركەتتەردىڭ پاندەميا جاعدايىندا جۇمىستى قالاي ورىستەتىپ جاتقانى ماڭىزدى بولىپ تۇر. ماقالانى كەلەسىدەي رەتپەن ۇسىنۋ وزىمىزگە دە قولايلى، وقىرمانعا دا وڭتايلى
بولار:

  1. پاندەميا باستالعالى ەكونو­مي­كالىق احۋال قالاي وزگەردى؟
  2. قاتاڭ شەكتەۋلەرگە دايىن با؟
  3. ونلاين-سورە قانشالىقتى باي؟
  4. نارىقتاعى باسەكەلەستىك دەڭگەيى قانداي؟

پاندەميا باستالعالى ەكونوميكالىق
احۋال قالاي وزگەردى؟

تاماق جەتكىزۋمەن اينالىساتىن Chocofood سەرۆيسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، اي سايىنعى تابىس ءوسىمى 20 پايىزدى قۇرايدى.

«2020 جىلى كوكتەمگى لوكداۋن سالدارىنان ءوسىمدى بولجاۋ وتە قيىن سوقتى. بىراق قازىر تۇراقتى جوسپارلانعان تا­بىس­تارعا قول جەتكىزىپ جاتىرمىز. جۇ­مىس­شىلار مەن كۋرەرلەرگە جالاقى تولەۋ تۇرعىسىنان قيىندىق جوق. ال باي­لانىس پەن لوگيستيكا شىعىندارى كوم­پانيانىڭ كەڭەيۋىمەن قاتار ءوسىپ كەلەدى. ايلىق تاپسىرىس ءوسىمى – 19-25 پايىز ارالىعىندا. كارانتين شەكتەۋلەرى كە­زىندە تاپسىرىستىڭ كوبەيگەنى راس. دە­گەنمەن قازىر دە ءوزىمىزدىڭ جوسپارلى تسيفر­لارىمىزعا جاقىنداپ كەلەمىز»، دەيدى سەر­ۆيس وكىلى.

Magnum كومپانياسىنىڭ كوممەر­تسيا­لىق ديرەكتورى الەكساندر مۋراۆەۆتىڭ ايتۋىنشا، كومپانياداعى ەلەكتروندى كوم­­مە­رتسيانىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي كوپ ەمەس.

«بىلتىر 70 فيليالىمىز بولسا، بيىل ولاردىڭ سانى 100-گە جەتتى. قارجى اينالىمى دا ەسەلەپ ارتتى. الايدا پاندەمياعا بايلانىستى ازاماتتاردىڭ تابىسى جانە ساتىپ الۋ قابىلەتى تومەندەدى، بۇل ءبىزدىڭ كومپانيا تابىسىنىڭ دا تومەندەۋىنە الىپ كەلدى. پاندەميا كەزىندە ساتىلىم كۇرت تومەندەدى. اينالىم ءالى كۇنگە قالپىنا كەلۋ پروتسەسىن وتكەرۋدە. ونلاين ساۋدا باعىتىن 2019 جىلدان باستاپ شىنداپ قولعا الدىق. ول كەزدە نەبارى 20-30 پايىز قازاقستاندىق قانا تاماق ونىمدەرىن ونلاين ساتىپ الۋعا دايىن ەدى، قازىر كورسەتكىش 60-70 پايىزعا دەيىن جەتتى»، دەيدى.

ونىڭ ايتۋىنشا، ەڭبەكاقى جانە كۋرەرلەرگە (جانار-جاعارماي) وتەماقى تولەۋ ورتاشا 30 پايىزعا دەيىن وسكەن.

«تاپسىرىس كولەمى ءبىر جىلدا 10 ەسە ءوسىم كورسەتتى. ورتاشا چەك 10 پايىزعا ارتتى. ونلاين تاپسىرىستارعا ارنالعان Magnum Go ونلاين قوسىمشاسىن شىعار­دىق. ونى قازىر بىرنەشە ءىرى قالانىڭ تۇر­عىن­دارى قولدانىپ وتىر. ىسكە قوسىلعان كەزدەن باستاپ ونلاين ساتىلىم ءوسىمى 1000 پايىزدان اسىپ كەتتى. قازىر Magnum – قا­زاقستاننىڭ ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارى­عىنداعى ليدەر كومپانيالاردىڭ بىرىنە اينالدى. ءبىزدىڭ بارلىق بولشەك ساۋدا جەلىلەرىندەگى جالپى تاۋار اينالىمىنا قاتىستى ونلاين-ساتىلىم اي سايىن شامامەن 0،5 پايىزعا وسۋدە. كومپانيانىڭ جىل سايىنعى اينالىمى 300 ملرد تەڭگەدەن اساتىنىن ەسكەرسەك، بۇل ما­ڭىزدى تسيفر. كومپانيانىڭ ەل بويىنشا ونلاين ساتاتىن تاۋار سانى – 15 پەن 17 مىڭ ارالىعىندا»، دەيدى ول.

باۋىرجان جامپەيىسوۆ باسشىلىق ەتەتىن Dyken.kz ونلاين-ماركەتى 2018 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەيدى. جۇمىس باعىتى نەگىز­ىنەن تاماق ونىمدەرى مەن تۇرمىستىق حيمياعا ارنالعان.

«2020 جىلدىڭ باسىندا توتەنشە جاع­داي جاريالانعان كەزدە وبلىس اكىمى­نىڭ قولداۋىمەن زەينەتكەرلەر مەن مۇ­گەدەكتەرگە ونىمدەر جەتكىزىپ بەرۋمەن اي­­نالىستىق. Nur Otan پارتياسىمەن بىرىگە وتىرىپ 70-تەن استام ەرىكتى تارتىلدى جانە ونىمدەردى ساتىپ الۋشىلارعا دەيىن جەتكىزىپ بەرۋمەن اينالىساتىن 10-نان استام پۋنكت (دۇكەن-سۋپەرماركەتتەر) جۇ­مىس ىستەدى. كوپتەگەن بيزنەس پاندەميا سالدارىنان شىعىنعا باتتى. ال ءبىز پاندەميانى پايدالانىپ تانىلىپ ۇلگەردىك، تابىسىمىز 40 پايىزعا دەيىن ءوستى»، دەيدى باۋىرجان.

دەگەنمەن سوعان ساي شىعىن دا ارتقان. باۋىرجاننىڭ ايتۋىنشا، ماركەتينگتىك شىعىنداردىڭ كوبەيۋى، بەنزين باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى جالپى شىعىننىڭ 15-20 پايىزعا وسۋىنە الىپ كەلگەن. شامامەن كۇنىنە تۇسەتىن تابىس 30-دان كەم ەمەس كورىنەدى. ءبىر قۋانتارلىعى – ونلاين ساتىپ الۋشىلار دا، ونلاين قىزمەت ۇسىنۋشىلار دا كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى دەيدى.

«2019 جىلعا دەيىن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىمىزدى قويمادان الىپ ساتىپ كەلدىك. وسىدان كەيىن دۇكەن جانە سۋپەرماركەتتەرمەن جۇمىس ىستەۋگە كوشتىك جانە قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورىندارىنان سەرىكتەستىككە وتىنىشتەر تۇسە باستادى. قازىر ءوز الاڭقايىمىزعا سەرىكتەستەر تارتۋدى جالعاستىرىپ جاتىرمىز، تەك قانا دايىن تاماق جانە تاماق ونىمدەرىمەن شەكتەلىپ قالعىمىز كەلمەيدى. الدا قاتاڭ شەكتەۋلەر باستالسا كليەنتتەرىمىزدىڭ الدىندا جاقسى دۇكەندەر مەن مەيرامحانالار تۇرعىسىنان تاڭداۋ بولۋى ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالامىز. قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ارقىلى ونلاين فورماتتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرە تۇستىك جانە تولىقتاي ونلاين قىزمەت كورسەتۋگە اۋىستىق»، دەيدى Dyken.kz جەتەكشىسى.

«استىقجان» ينتەرنەت-دۇكەنى اي سا­­يىن 2-3 مىڭ ونلاين تاپسىرىس قابىلدايدى ەكەن. پاندەميا كەزىندە تاپسىرىس سانى 2-3 ەسە ءوسىپتى.

«ونلاين ساۋدادان تۇسكەن تابىسى­مىز 30 پايىزعا كوبەيدى. بايلانىس پەن لوگيستيكاعا كەتكەن شىعىن 15-20 پا­يىزعا ارتتى. جارناماعا دا ءبىراز قارجى جۇمسالدى. ماركەتينگ، ىزدەۋ جۇيەسى، الەۋ­مەت­تىك جەلىگە قاتىستى جۇمىستاردى دامىتا ءتۇسۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن ءبىراز قارجى ءبولىندى. پاندەميا باستالعان كەزدە كۋرەرلەر شتاتىن كوبەيتتىك. ءسويتىپ، جۇمىسشى تاپشىلىعىنىڭ الدىن الدىق»، دەيدى «استىقجان» ينتەرنەت-دۇكەنى ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الىبەك رىسباەۆ.

قاتاڭ شەكتەۋ – ونلاين ساۋدانىڭ تىنىسىن اشادى

«ادامداردا سەنىم پايدا بولدى، ولار قازىر ونلاين تولەم جاساۋدىڭ قاۋىپسىز ەكەنىن ءتۇسىندى»، دەيدى Chocofood وكىلى.

ء«بىز مەيلىنشە مەيرامحانا بيز­نە­سىنە كومەكتەسۋگە تىرىسامىز، ءبىز­دىڭ قو­سىم­شا­مەن ينتەگراتسيالاۋعا كومەك­تە­سە­مىز، كوميسسيالاردى كوررەكتسيالايمىز، لوگيستيكا جانە جەتكىزۋ بويىنشا ماسە­لە­لەردى ءوزىمىز شەشەمىز، مەيرامحانا­لاردى العا جىلجىتۋ ءۇشىن ءتۇرلى اكتسيا مەن جەڭىلدىكتەر ۇيىمداستىرامىز. ءيا، كارانتين شەكتەۋلەرىنىڭ كۇشەيۋى ءبىز سياقتى اگرەگاتور ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك، بىراق مەيرامحانالار تۋرالى ۇمىتۋعا بولماي­دى. ءدال قازىرگى مىندەتىمىز – پاندەميا جاعدايىندا ءوسۋ عانا ەمەس، وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە سەرىكتەستەردى دە قولداي الۋ بولىپ تۇر»، دەلىنگەن Chocofood ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جاۋابىندا.

سەرۆيستى جاقسارتۋ بويىنشا ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋدەمىز دەيدى الەكساندر مۋ­راۆەۆ. كومپانيا وزدەرىنىڭ Magnum Go­ جوباسىن ەڭ ءبىر پەرسپەكتيۆتى باعىت رە­تىندە سيپاتتاپ وتىر.

«كارانتين كەزىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ تابىسى قىسقاردى، ساتىپ الۋ جيىلىگى تومەندەدى، سول كەزدە ورتاشا چەك ايتار­لىق­تاي ءوستى. ياعني ادامدار ادەت­تەگىدەي وفلاين دۇكەنگە تۇراقتى تۇردە ءجيى كەلە الماي، ساۋدانى ونلاين جاساۋعا ءماجبۇر بولدى. تۇتىنۋشىلىق سەبەتتىڭ دە قۇرامى وزگەردى. ماسەلەن، جەكە ءوندىرىس ونىمدەرىنە (دا­يىن تاماقتار، سالات، ت.ب.) دەگەن سۇرانىس جوعارى بولمادى. ويتكەنى كوپتەگەن كليەنتتەر تاماقتى ۇيدەن دايىنداپ ىشۋگە كوشتى.

ازاماتتار تابىسىنىڭ وزگەرۋى كومپانيا تابىسىنىڭ دا تومەندەۋىنە اكەلىپ سوقتى. سونداي-اق بىزدە تاۋارلاردى قاپ­تاۋ، قىزمەتكەرلەردى جەكە قورعانىس قۇ­رال­دارىمەن قامتۋ، ولارعا لوكداۋن كەزىندە كومەك كورسەتۋ بويىنشا قوسىمشا شى­عىندار تۋىندادى. بۇل فاكتورلار شى­عىنداردى قايتا قاراۋعا ءماجبۇر ەتەدى. شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋدىڭ بىر­دەن ءبىر جولى – ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ. قازىر باسقارۋشىلار بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتو­مات­تاندىرۋدى قولعا الىپ جاتىر. سوعان وراي قارجىنىڭ باسىم بولىگى تسيفر­لى ترانسفورماتسياعا، يننوۆاتسيالىق ونىم­دەر­دى ەنگىزۋگە جۇمسالۋدا» دەدى.

بۇل رەتتە مۋراۆەۆ ونلاين-ساتىلىم، ەكسپرەسس-جەتكىزۋ سياقتى تسيفرلى سەرۆيستەردى دامىتۋدىڭ 

ۇلكەن الەۋەتىن كورە­تىنىن جاسىرمايدى. ويتكەنى كاران­تين­نىڭ قىلىشىنان قان تامعاندا كليەنت بىتكەن ء«ۇي جانىنداعى دۇكەنگە» بارۋمەن شەكتەلگەن. وسىنداي كەزدە مول اۋديتورياسىنان اجىراپ قالماس ءۇشىن Magnum ينۆەستيتسيالىق جوسپارىن قايتا قاراپ، قارجىنىڭ باسىم بولىگىن e-commerce-كە جۇمساۋعا تاۋەكەل ەتكەن.

«استىقجان» وكىلى الىبەك رىسباەۆ كادرلىق رەزەرۆ بار، سوندىقتان كەز كەلگەن ۋاقىتتا ادام سانىن ارتتىرا الامىز دەدى.

«قاتاڭ شەكتەۋ كەزىندە تاپسىرىس كۇرت كوبەيسە، ونى دا ورىنداۋعا دايارمىز. 25 مىڭداي تاۋار ساتامىز. اسسورتيمەنتتى جۇيەلى تۇردە جاڭارتىپ تۇرۋعا تىرىسامىز. ونىڭ تەڭ جارتىسى وتاندىق ونىمدەر. نەگىزگى جۇمىسىمىز وفلاين دۇ­كە­­نىمىزبەن بايلانىستى بولعاندىقتان، وعان بولىنەتىن نازار دا جوعارى. وفلاين دۇكەنىمىزدىڭ جۇمىسى بىلتىرعى لوكداۋن كەزىندە دە توقتاعان جوق. كۇزدە ونلاين ساۋدا ۇلەسى تاعى دا وسە مە دەپ وتىرمىز. كۇن سۋىعاندىقتان ادامدار ۇيدە وتىرىپ تاپسىرىس بەرگەندى ءجون سانايدى»، دەپ جورامالدايدى ءا.رىسباەۆ.

 

ونلاين-سورە
قانشالىقتى باي؟

قازىر Magnum اسسورتيمەنتىندە 35 مىڭعا جۋىق اتاۋلى ءونىم بار. پاندەميا كەزىندە اسسورتيمەنتتى قالىپتاستىرۋ تا­سىل­دەرىن قايتا قاراستىردىق دەيدى كومپانيا وكىلى. جانە ونى بىلاي تارقاتادى:

«بىرىنشىدەن، ساتىپ الۋشى تاڭداۋىنا سايكەس ەكونوم سەگمەنتتەگى تاۋارلار قا­تارىن كەڭەيتتىك; ەكىنشىدەن، پايدالى ونىمدەردى جانە ەكو، بيو تاۋارلار سەگمەنتىن دامىتۋدامىز; ۇشىنشىدەن، جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردى كوبەيتتىك: مىسالى، كليەنت دۇكەننىڭ ءبىر بولىگىندە فەر­مەر­لىك ونىمدەر اسسورتيمەنتىن (سىر، ءسۇت ونىمدەرى) تۇتىنا الادى; تورتىنشىدەن، الەۋ­مەتتىك ماڭىزدى تاۋارلارعا كوڭىل بو­لەمىز، بەسىنشىدەن، ءونىم ساپاسىمەن جۇمىس ىستەيمىز: پاندەمياعا دەيىن ءبىز سەرىكتەستەرىمىزبەن سەرۆيستەردى جەتىل­دى­­رۋگە كىرىسكەن ەدىك» دەيدى. ايتۋىنشا، تۇر­­عىندار كوپ جاعدايدا كوكونىس پەن جەمىس-جيدەك، سۋسىن، باكالەياعا (ماكارون ونىم­دەرى، قانت، شاي، كوفە، ت.ب.) تاپسىرىس بەرە­دى ەكەن.

Chocofood اسسورتيمەنتىندەگى ءونىم سانى 10 مىڭنان اسادى، ورتاشا چەك 3700-4800 تەڭگەنى قۇرايدى.

«اسسورتيمەنتتى بايىتۋ ءىسى توقتاۋسىز جالعاسا بەرەدى. كليەنتتەرىمىزدىڭ ءومىرىن جەڭىلدەتىپ، ولاردىڭ قالاۋىن تاۋىپ بەرۋ ءۇشىن جۇمىستار ىستەپ جاتىرمىز. بالالارعا ارنالعان دايىن تاماقتاردى بۇ­رىننان ساتىپ كەلەمىز. بۇل – جۇمىستا جۇرگەن ايەل ازاماتتارعا ءتيىمدى – تاماق ىستەۋگە ۋاقىت جۇمسامايدى. سونداي-اق تۇتىنۋشىلار ەكولوگيالىق تازا تا­عام­­­­دارعا كوبىرەك تاپسىرىس بەرسە ەكەن دەيمىز. ماقساتىمىز – كليەنتتەرىمىز ءۇشىن بارىنشا كەڭ كولەمدى، ءدامدى جانە ءار الۋان تاماقتار تىزبەگىن ۇسىنۋ. ولار كۇن سايىن دەنساۋلىققا زالالى جوق تا­ماق­تاردان ءنار الۋى ءتيىس» دەلىنگەن ءباس­پاسوز قىزمەتىنىڭ جاۋابىندا.

بىزگە ۇسىنعان دەرەككە سۇيەنسەك، Chocofood كليەنتتەرى نەگىزىنەن پيتستسا، سۋشي جانە بۋرگەرگە كوبىرەك تاپسىرىس بەرەدى. الايدا پاندەمياعا بايلانىس­­تى ادامدار ۇيلەرىنە اسىلعان ەت، وزگە دە ۇلتتىق تاماقتاردى كوبىرەك الدىرتا باستاپتى. سونداي-اق بۇكىل وتباسىنا ارنالعان تاماقتارعا تاپسىرىس تا كۇرت ارتتى دەيدى.

قازىر ءوز الاڭقايىمىزعا سەرىكتەستەر تارتۋدى جالعاستىرىپ جاتىرمىز ونىڭ ۇستىنە تەك قانا دايىن تاماق جانە تاماق ونىمدەرىمەن شەكتەلىپ قالعىمىز كەلمەيدى، دەيدى باۋىرجان جامپەيىسوۆ.

«قاتاڭ شەكتەۋلەر باستالار بولسا كليەنت­تەرىمىزدىڭ الدىندا جاقسى دۇ­كەن­دەر مەن مەيرامحانالار تۇرعىسىنان تاڭداۋ بولۋى ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالامىز. ءبىزدىڭ الاڭقايدا 15-تەن استام سەرىكتەس بار، سو­عان ساي اسسورتيمەنتتىڭ دە اياسى كەڭەيىپ كەلەدى. ءار سەرىكتەسىمىز كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 10 تاپسىرىس ورىندايدى. كليەنتتەر نە­­گىزىنەن ءسۇت ونىمدەرى، ەت، باكالەيا، دايىن جانە ىستىق تاماق، فاست-فۋد ونىمدەرىنە تاپ­سىرىس بەرىپ جاتادى»، دەيدى Dyken.kz جەتەكشىسى.

باۋىرجان كەلەشەكتە قولجەتىمدى با­عامەن جىلدام ءارى ىڭعايلى ونلاين سا­تىپ الۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ، دۇكەن مەن مەيرامحانالاردان بولەك جەرگىلىكتى تاماق، كونديتەرلىك ءونىم، ماي جانە كولباسا ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى دە ءوزىنىڭ ونلاين الاڭىندا بىرىكتىرگىسى كەلەدى. «قازىر ادامداردىڭ تاپقان تابى­سى­نىڭ باسىم بولىگى ازىق-ت ۇلىك الۋعا كەتەدى. سۋپەرماركەتتەردەگى باعا 30-40 پايىزعا قىمبات. ءبىزدىڭ جوسپار ىسكە اسسا تۇ­تى­نۋشىلار ءونىمدى تومەن باعامەن ۇيىنە دەيىن جەتكىزىپ الدىرۋشى ەدى. ياعني قوي­ما­دان تىكەلەي جەتكىزىلەدى»، دەيدى ونلاين-ماركەت باسشىسى.

 

نارىقتاعى باسەكەلەستىك دەڭگەيى قانداي؟

«باسەكە دەڭگەيى جوعارى. ءىرى جەلىلەردىڭ بارلىعى ونلاين ساۋدانى دامىتۋعا كۇش سالدى. سوندىقتان ءبىز ءاردايىم سەرۆيس ساپاسىن جەتىلدىرىپ تۇرامىز. جەكە سايت جانە ءموبيلدى قوسىمشامىز بار. سونداي-اق ماركەتپلەيستەرمەن سەرىك­تەس­تىك ورناتۋ ارقىلى دا ساۋدا دەڭ­گە­يىن ءوسىرىپ وتىرمىز. مەنىڭشە، جوعارى دەڭ­گ­ەيدەگى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋ – ءار­بىر كومپانيانىڭ ىشكى پروبلەماسى شىعار. سونداي-اق لوگيستيكاعا كەتكەن شى­عىنداردى وپتيميزاتسيالاۋ – باستى پروبلەما» دەيدى «استىقجان» ينتەرنەت-دۇكە­نى ماركەتينگ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى الىبەك رىسباەۆ.

Dyken.kz جەتەكشىسى باۋىرجان باسە­كە­لەس­تىك ءبىزدىڭ دامۋىمىزعا، دۇرىس باعىتتا جۇرۋىمىزگە مۇمكىندىك بەرەدى دەيدى.

«ونلاين ساتۋ نارىعىندا باسەكەلەستىك ءوسىپ كەلەدى. جۇمىستى باستاعان كەزدە بىزدەن وزگە ەشكىم ونلاين ساتۋمەن اينالىسپايتىن جانە بۇل قىزىقسىز ەدى. باسەكەلەستىك شەبەرلىكتى شىڭداي تۇسەدى. قازىرگى قيىندىق تا – ەكونوميكالىق دا­مۋ­دىڭ ءبىر بولىگى. ەڭ قيىنى، وسىنىڭ ءبارى ءونىمنىڭ ساتىپ الۋ باعاسىنا اسەر ەتەدى، لوگيستيكادا پروبلەمالار تۋىنداتادى، اداپتاتسيا تولىق وتكەنشە باعا وسە بەرمەك»، دەيدى.

بۇل ورايدا باۋىرجاننىڭ ۇسىنىسى بار. ول زەينەتكەرلەر مەن مۇگەدەكتەرگە، كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتبا­سى­لار­عا الەۋمەتتىك جەتكىزىپ بەرۋ بويىنشا مەملەكەت بىزگە كومەكتەسسە دۇرىس بولار ەدى دەيدى.

«ولار ونىمدەردى ديستريبيۋتور قوي­ما­سىنان تومەن باعامەن تىكەلەي ساتىپ الا الاتىنداي ىستەي الساق، ەڭ ۇلكەن كو­مە­­گىمىز سول بولار ەدى. ءبىز IT كومپانيا بول­عان­دىقتان ساتىپ الۋشىلار ءۇشىن عانا ەمەس، سەرىكتەستەر مەن كۋرەرلەر ءۇشىن دە ىڭ­عايلى باعدارلامالىق ءونىم ۇسى­نۋى­مىز قاجەت. 

قارجىلىق كومەك بىزگە كوپتىك ەتپەيدى. IT ونىمدەردى قۇراستىرۋ بويىنشا گرانتقا قاتىسقىمىز كەلەدى. بىراق ۇنەمى قانداي دا ءبىر كريتەري بويىنشا ساي بولماي قالا بەرەمىز» دەگەن بازىناسىن ايتادى باۋىرجان.

باسەكەلەستىك ماسەلەسىندە Chocofood سەرۆيسى ءوزىن ءبىرشاما سەنىمدى سەزىنەدى.

ء«بىز ونلاين-سۋپەرماركەت ەمەس، دا­يىن تاماقتى جەتكىزۋ اگرەگاتورىمىز. نا­­رىق­تا ءبىز سياقتى ءىرى ويىنشى­لاردان بو­لەك كى­شى­گى­رىم جەلىلەر سيپاتىنداعى ۇساق ويىن­­شىلار دا كوپتەپ پايدا بولىپ جاتىر. بۇل – تاماشا تەندەنتسيا. ويىنشىلاردىڭ كوبە­يۋى سەرۆيستى جاق­سار­تا تۇسۋگە، كليەنت­تەر بازاسىن كە­ڭەيتۋگە دەگەن ىنتا­مىز­دى ارتتىرا تۇ­سە­دى. ونىڭ ۇستىنە كىش­كەن­تاي مەي­رام­­­­حا­نالاردىڭ نەگاتيۆتى تاجى­ري­بەسى ولار­دا ء«ىرى اگرەگاتورلارمەن ىن­تى­ماق­تاس­تىق ورناتۋ – مەيرامحانانى ارتىق وپە­را­تسيا­لىق شىعىنداردان ارىلتادى جانە تەك قانا ءدامدى تاماق ازىرلەۋگە مۇم­كىن­دىك بەرەدى» دەگەن تۇسىنىك قالىپ­تاس­تىرادى. ءبىز قازاقستاندىق كومپانيامىز جانە ءوزىمىزدىڭ IT ماماندارىمىز بار. الەمدىك ويىنشىلارمەن باسەكەلەسە الاتىن ونىمدەر شىعارىپ جا­­تىرمىز. ءبىزدىڭ ماركەتپلەيس مەيرامحانالاردى پايدالانۋشىلارمەن جانە كۋرەرلەرمەن بايلانىستىرادى. سوندىقتان كۋرەرلەرمەن ارادا ەڭبەك قاتىناسى جوق. ويىنشىلار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نارىق ءوزى رەتتەيدى دەگەن ۇس­تا­­نىمعا سۇيەنەمىز» دەپ جاۋاپ جازدى Chocofood ءباسپاسوز قىزمەتى.

Magnum كومپانياسىنىڭ كوم­مەر­تسيا­لىق ديرەكتورى الەكساندر مۋراۆەۆ: «ەلدەگى ونلاين-ساتىلىم نارىعى ەندى عانا كۇش الىپ كەلە جاتقاندىقتان باسە­كەلەستىك تۋرالى اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ءالى ەرتە» دەپ قىسقا قايىردى.

 

اباي ايماعامبەت

سوڭعى جاڭالىقتار

«وميكرون» «تويوتانى» قىسپاققا الدى

تەحنولوگيا • بۇگىن، 14:00

15169 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

ۇقساس جاڭالىقتار