بارىس بەينەلى بولاشاققا باياندى باعىت ۇستاعان تاۋەلسىز قازاقستان جاڭا تاريحىندا ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جاڭا ساپالىق كەزەڭىنە ءوتتى. ونىڭ شىنايى دايەكتەمەسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان كەزەكتى جولداۋىنان ناقتى كورىنىس تاپتى. قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭاشا دامۋىنا باستاعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قازىرگى جانە ۇزاقمەرزىمدىك ناقتى جوسپارىن ايقىنداعان بۇل تاريحي جولداۋدىڭ باستى يدەياسى – قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا دەگەن نىق سەنىم. ەلباسىنىڭ وسى كەزەكتى جولداۋى جاريالانعاننان كەيىن العاشقى اسەرلەرىمەن ءبولىسۋ ماقساتىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سۆەتلانا جالماعامبەتوۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
بارىس بەينەلى بولاشاققا باياندى باعىت ۇستاعان تاۋەلسىز قازاقستان جاڭا تاريحىندا ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جاڭا ساپالىق كەزەڭىنە ءوتتى. ونىڭ شىنايى دايەكتەمەسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان كەزەكتى جولداۋىنان ناقتى كورىنىس تاپتى. قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭاشا دامۋىنا باستاعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قازىرگى جانە ۇزاقمەرزىمدىك ناقتى جوسپارىن ايقىنداعان بۇل تاريحي جولداۋدىڭ باستى يدەياسى – قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا دەگەن نىق سەنىم. ەلباسىنىڭ وسى كەزەكتى جولداۋى جاريالانعاننان كەيىن العاشقى اسەرلەرىمەن ءبولىسۋ ماقساتىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سۆەتلانا جالماعامبەتوۆانى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– سۆەتلانا جاقياقىزى, قاسيەتتى جۇما كۇنى تاۋەلسىزدىك سارايىندا تاعى ءبىر تاريحي قۇجات – ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان كەزەكتى جولداۋى جاريا ەتىلدى. وسىعان بايلانىستى العاشقى اسەرلەرىڭىزبەن ءبولىسىپ, بيىلعى جولداۋدىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىن اتاپ وتسەڭىز.
– الميساقتان امبەگە ايان اقيقات – ەل دامۋىنىڭ باستى تۇعىرى – ەكونوميكا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ناقتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارلىق سالالارداعى تاياۋ مەرزىمدەگى جانە ۇزاقمەرزىمدىك مىندەتتەرى مەن ماقساتتارىن ايقىنداعان ستراتەگيالىق قۇجات بولىپ تابىلادى. ەلباسى ءوزىنىڭ جولداۋىندا «كۇشتى, قۋاتتى مەملەكەتتەر عانا ۇزاقمەرزىمدىك جوسپارلاۋمەن, تۇراقتى ەكونوميكالىق وسۋمەن اينالىسادى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – بارلىق سالانى قامتيتىن جانە ۇزدىكسىز ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭعىرۋ جولى... ستراتەگيانى مۇلتىكسىز ورىنداپ, ەمتيحاننان مۇدىرمەي ءوتۋ – ورتاق پارىز, ابىرويلى مىندەت!» دەپ اتاپ كورسەتتى.
مەملەكەت باسشىسى حالىق نازارىنا ۇسىنعان وسى ءبىر ستراتەگيالىق باعدارلاماسىندا ەلىمىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋ كەزەڭدەرىن جەتى بەسجىلدىققا ءبولىپ, كەزەڭ-كەزەڭمەن اتقارىلاتىن كەشەندى مىندەتتەردى سارالادى. بۇل جەتى بەسجىلدىقتىڭ ارقايسىسى ەلىمىزدىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قۇرامىنا كىرۋ جونىندەگى بيىك ماقساتقا جەتۋ جولىنداعى ورتاق مىندەتتى ويداعىداي ءىس-جۇزىنە اسىرۋ بەلەستەرى بولماق. قازىر ەلىمىزدى دامىتۋدىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسىنىڭ العاشقى بەسجىلدىعىنىڭ قورىتىندى جىلىندا تۇرمىز. ءبىرىنشى بەسجىلدىقتا اتقارىلعان شارالار اۋقىمى ۇلكەن. مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا كەلەسى – ەكىنشى جانە ودان كەيىنگى بەسجىلدىقتاردا اتقارىلاتىن ناقتى مىندەتتەر اۋقىمىن ايقىندادى. بۇل بەسجىلدىقتاردا موبيلدى, مۋلتيمەديالىق, نانو جانە عارىشتىق تەحنولوگيالار, روبوتتى تەحنيكا, گەندىك ينجينەريا سالالارىن, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن ىزدەۋ مەن اشۋدىڭ نەگىزىن سالۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلمەك.
– جولداۋدا قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتىپ, ءومىر ءسۇرۋ ءدارەجەسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە ءمان بەرىلدى. وسى ورايداعى پىكىرىڭىز قانداي؟
– ەلباسى بارلىق جولداۋلارىندا حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدى ءبىرىنشى كەزەككە قويادى. كەيبىر رەتتە ەل اراسىندا وسى ۇزاقمەرزىمدىك باعدارلامالار قابىلداۋدان گورى ەلدىڭ بۇگىنگى تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتاتىن ءماسەلەلەردى كۇن تارتىبىنە قويسا دۇرىس بولار ەدى دەگەن پىكىرلەر دە ايتىلىپ قالادى. اقيقاتىنا كەلسەك, «قازاقستان-2030», «قازاقستان-2050» ستراتەگيالىق باعدارلامالارىنىڭ نەگىزگى ماقساتى دا حالقىمىزدىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتىپ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. ول تۋرالى جولداۋدا «ستراتەگيا – كۇننەن-كۇنگە, جىلدان-جىلعا ەلىمىزدى, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن جارقىن ەتە تۇسەتىن ناقتى پراكتيكالىق ىستەر باعدارلاماسى» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ الدىمىزعا قويىپ وتىرعان ەلىمىزدىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ جونىندەگى جوسپارى دا وسى حالقىمىزدىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىنداعى كوكەيكەستى ويلاردان تۋعان. جولداۋدا اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, وسى بيىك مەجەگە جەتۋ ءۇشىن ەلباسى ەل ۇكىمەتىنىڭ الدىنا ناقتى تۇجىرىمداما جوباسىن جاساۋ جونىندە مىندەت قويدى.
– جولداۋدا ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن تاعايىنداۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ازىرلەۋ ماسەلەسى كۇن ءتارتىبىنە قويىلدى. بۇل شىن ءمانىندە الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن ەلەۋلى تۇردە كوتەرۋگە جول اشادى ەمەس پە؟
– وسى ۋاقىتقا دەيىن مۇعالىمدەردىڭ, دارىگەرلەردىڭ جانە الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن بەلگىلەۋ ماسەلەسىندە تۇسىنىكسىز جاعدايلاردىڭ ورىن الىپ كەلگەندىگى جاسىرىن ەمەس. بيىلعى جولداۋ بويىنشا 2015 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ, ەلىمىزدە ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن بەلگىلەۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى ەنگىزىلەتىن بولدى. ياعني, 2015 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى 28 پايىزعا دەيىن, ءبىلىم بەرۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى 29 پايىزعا دەيىن, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 40 پايىزعا دەيىن وسىرىلەتىن ازاماتتىق قىزمەتشىلەر ەڭبەگىنە اقى تولەۋدىڭ جاڭا مودەلى ەنگىزىلەدى. بۇل كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن, كوپتەن كۇتكەن يگى قادام بولماق.
سونىمەن بىرگە, بۇل جولداۋدا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن كوتەرۋگە بايلانىستى كەشەندى مىندەتتەردى شەشۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ جولداۋدا «...مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارىمىزعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ كەرەك. ولار ءۇشىن قازاقستان كەدەرگىسىز ايماققا اينالۋى ءتيىس», – دەپ اتاپ كورسەتتى. ەندىگى ۋاقىتتا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ, تاعام ونەركاسىبى, اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىندا جۇمىسقا ورنالاسۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالاتىن بولادى. ەلباسى بارلىق كاسىپكەرلەر مەن بيزنەسمەندەردى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا قامقورلىق كورسەتۋگە شاقىردى.
– جولداۋدا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق يدەياسىنىڭ تۇعىرىنا اينالاتىن «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىن ءازىرلەپ, قابىلداۋ ماسەلەسى اتاپ كورسەتىلدى. «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسى توڭىرەگىندەگى ويىڭىز قانداي؟
– شىندىعىندا دا كوپشىلىك اراسىندا ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق يدەياسى تۋرالى ءارتۇرلى پىكىرلەر ۇنەمى ايتىلىپ كەلەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءوزىنىڭ پاراساتتىلىعى مەن دانالىعىن وسى جولى تاعى ءبىر ايقىن پاش ەتتى. ول كەيبىرەۋلەر ءار ساققا جۇگىرتىپ, اڭگىمە تۋىنداتىپ جۇرگەن ۇلتتىق يدەيامىزدىڭ تۇعىرىن بۇلجىتپاي ايقىنداپ بەردى. اتا-بابامىز ارمانداعان تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى ەتىپ, ەلىمىزدى وركەنيەت بيىگىندەگى ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارداعى شوعىرىنان كورەتىن بولساق, ۇلتتىق يدەيامىزدىڭ ورىندالعانى ەمەس پە. ماڭگىلىك ەل بولۋدان ارتىق قانداي ماقسات, قانداي ارمان بولۋعا ءتيىس. مەملەكەت باسشىسى بارلىق قازاقستاندىقتاردى ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىراتىن ۇلتتىق يدەيانىڭ جەتى تۇعىرىن بەلگىلەپ بەردى. ەندىگى مىندەت – وسى جەتى كەشەندى مىندەتتى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ماقساتىندا جۇمىلا ەڭبەك ەتىپ, بىرلىگىمىزدى بەرىك, بەرەكەمىزدى باياندى ەتە بەرۋ بارشامىزدىڭ باستى پارىزىمىز بولماق.
اڭگىمەلەسكەن
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
