الەم • 10 تامىز، 2021

بىرلەسكەن جۇمىس ناتيجەگە جەتەلەيدى

78 رەت كورسەتىلدى

تۇرىكمەنستاندا وتكەن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ III كونسۋل­تاتيۆتىك كەزدەسۋى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەن كەزىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارى ءوز ستراتەگياسىندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ باعىتىن ۇستانىپ كەلەدى.

 ەلىمىزدىڭ بارلىق ستراتەگيالىق قۇجا­تىندا ورتالىق ازيا بايلانىسىنا قاتىس­تى باعىت بەكىتىلگەن. سول سەبەپتى ەل پرەزي­دەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كەزەك­تى كەزدەسۋىنە دايىندىقپەن، بىرقاتار ۇسىنىس­پەن بارعانى انىق.

قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق ازيا ەلدەرى ەكىجاقتى جانە وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى نە­گىزگى ماسەلەلەردى شەشۋگە باتىل قادام جاساپ وتىر. الدىڭعى كەزدەسۋلەردىڭ كۇن ءتار­­تىبىن ەسكەرە وتىرىپ، ايماقتىق ىنتىماق­تاس­تىق­تىڭ ناقتى جول كارتاسىن دايارلاۋ تۋرالى اي­تۋعا بولادى. ترانزيت، ساۋدا، ەنەر­گە­تي­كا ماسەلەلەرىمەن قاتار، سۋ، ەكولوگيا، كلي­مات­تىڭ وزگەرۋى ماسەلەلەرى باستى نا­زاردا بول­دى. بيىلعى جىلى اۋعان­ستان­داعى احۋال­دىڭ شيەلەنىسۋىمەن قاتار، كورو­نا­ۆي­رۋس­تىق ينفەكتسياعا قارسى ءىس-قيمىل ماسە­لە­­لەرىن قوسا العاندا، وڭىرلىك جانە حالىق­ارا­لىق قا­ۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرى كۇن تارتىبىنە قويىلدى.

ءوڭىر ەلدەرى ءۇشىن وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – سۋ ماسەلەسىن رەتتەۋ بولىپ قالا بەرەدى. قار­قىندى اۋىلشارۋاشىلىق، ونەركاسىپتىك قىز­مەتكە، ترانسشەكارالىق باسسەيندەر ايما­عىندا حالىقتىڭ كوپتەپ قونىستانۋىنا باي­لان­ىستى سۋ تۇتىنۋدىڭ وسۋىمەن قاتار، كلي­مات­تىڭ وزگەرۋى، مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى سەكىل­دى بىرقاتار شيەلەنىسكەن جاعداي الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ۋشىق­تى­را تۇسەدى. سوندىقتان تاراپتاردىڭ سۋ ماسە­لە­­لەرىن رەتتەۋدەگى ىمىرانى كوزدەيتىن جانە ءوزارا قولايلى تاسىلدەرى – جالعىز ءتيىمدى جول ەكەنى انىق. بارلىق تاراپتىڭ ساياسي ەرىك-جى­گەرىنىڭ بولۋى وسى سالاداعى ماسەلەلەردى اشىق جانە جەدەل كوتەرۋگە، ءوزارا تالقىلاۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. بۇل كۇردەلى پروبلەمانىڭ ەكو­­لو­گيالىق، الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق ما­­ڭىزى بار. قازىرگى كەزەڭدە قازاقستان ور­تا­­لىق ازيانىڭ مەملەكەتارالىق سۋ-ەنەر­گەتي­كا­لىق كونسورتسيۋمىن قۇرۋدى، سون­داي-اق «سىرداريا» جانە ء«امۋداريا» باس­سەيندىك سۋ شارۋاشىلىعى بىرلەستىكتەرىن كۇ­شەيتۋدى ۇسىنادى. بۇدان باسقا، ورتالىق ازيا­نىڭ بارلىق ەلى مەن حالىقارالىق ارىپ­تەس­تەر­دىڭ قولداۋىمەن ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇس­تىك بو­لىگىن قالپىنا كەلتىرۋ جوباسىن اياقتاۋ قاجەت.

ءوڭىر ەلدەرىنىڭ كۇن تارتىبىندە كولىك ءتران­زيتىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە ماڭىزدى بولىپ وتىر. ايماق مەملەكەت­تەرىندە كولىك سالاسىنداعى ىنتى­ماقتاس­تىق­تى نىعايتۋ تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ەركىن قوزعالىسىنا ىقپالىن تيگىزەتىنىنە، الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دامى­تۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى رەتىندە ارەكەت ەتەتىنىنە جانە سايىپ كەلگەندە، حالى­قتىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى مەن ساپاسىن جاق­سار­تاتىنى تۋرالى تۇسىنىك ارتتى. ساراپشى­لاردىڭ باعالاۋى بويىنشا، ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ شەكارادان ءوتۋ راسىمدەرىنىڭ جەتىلدىرىلمەۋىنە بايلانىستى حالىقارالىق باعىتتار بويىنشا تاۋارلاردى جەتكىزۋگە قاجەتتى بارلىق ۋاقىتتىڭ 40 پايىزى وسى­عان جۇمسالادى. ورتالىق ازيا ەلدەرى ىشىن­دەگى جانە اراسىنداعى كولىك بايلانىسىن جاقسارتۋ وڭىرلىك ەلدەردىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 15 پايىزعا ۇلعايۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. مەملەكەتتەر اۋماعى ار­قىلى حا­لىقارالىق كولىك دالىزدەرى، سون­داي-اق ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ رەسەيمەن، ەو-مەن، قحر-مەن، ۇندىستانمەن، تۇركيامەن، اۋعانستانمەن، يرانمەن ساۋدا بايلانىسى ءتۇرلى وڭىرلىك دالىزدەر وتەتىنى بەلگىلى. ءوڭىردىڭ كولىكتىك بايلانىسىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا قازاقستان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن دامىتۋعا ورتالىق ازيانىڭ بارلىق ەلىنىڭ قاتىسۋىنا مۇددەلى.

ساۋدا-ەكونوميكالىق سالادا دا ماڭىز­دى وزگەرىستەردى كورە الامىز. ءوزارا ءتيىمدى نەگىزدە پەرسپەكتيۆاسى وتە جوعارى جوبا­لار جۇزەگە اسىرىلۋدا. سوڭعى ءىرى باستاما­لار­دىڭ قا­تارىندا قازاقستان مەن وزبەك­ستان شە­­كا­راسىندا «ورتالىق ازيا» حالىق­­ارا­لىق ساۋ­دا-ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاس­تىق ورتا­لى­عىن قۇرۋ بار. بۇل – ايماق­تىق دەڭگەيدە بولا­شاعى زور جوبا. ول بۇكىل وڭىردەگى ساۋدا-ەكونو­مي­كالىق بايلا­نىس­تاردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ، وڭىرارا­لىق ينفراقۇرىلىمدىق جانە ساۋدا جوبا­لارىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە سەپ بولادى.

وسىلايشا، بىرلەسكەن جانە جۇيەلى جۇ­مىس ارقىلى ۇلتتىق مۇددەلەردى قورعاۋ جانە العا جىلجىتۋ وڭايىراق ءارى تيىمدىرەك بولماق. تيىسىنشە، ورتالىق ازيانىڭ وڭىرلىك ماڭىزىن كۇشەيتۋ – بۇل ۇلتتىق ۇستانىمدى كۇشەيتۋمەن تەڭ.

 

سانات كوشكىمباەۆ،

قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تاعى 1650 قازاقستاندىق ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:00

سوفيادان ولجالى ورالدى

سپورت • بۇگىن، 08:40

جاس تەننيسشىلەر جارادى

تەننيس • بۇگىن، 08:32

تۇتىنۋشى قۇقىعىن قورعايدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:27

ۇقساس جاڭالىقتار