ونەر • 02 تامىز، 2021

«ەسىل وزەن»

48 رەت كورسەتىلدى

جانالىنىڭ ءبىر ىجداعاتتى ءىسى – ءان داپتەرىن جۇرگىزەدى. وسىعان ءسۇيسىندىم. تاپتىرمايتىن قولجازبا. وعان ارقيلى دەرەكتەر تۇسكەن.

سول قوڭىر داپتەردى پاراقتاپ وتىرىپ، «ەسىل وزەن» ءانى كوزىمە وتتاي باسىلدى. وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى، اسا كورنەكتى جازۋشى مۇحتار ماعاۋينمەن ءان جونىندە ۇزاق پىكىرلەسىپ، اڭگىمەنىڭ ءبىر تۇسىندا ويدا جوقتا «ەسىل وزەن» انىنە تىرەلدىك. ءسوز ءتۇيىنى – ەندى وسى ءاندى زەرتتەۋگە دەن قويدىق.

 

ەندى، مىنە، كوكتەن ىزدەگەنىم جەردەن تابىلىپ، جانالىنىڭ داپتەرىندە «ەسىل وزەننىڭ» جالىنداي لاپىلداعان رومانتيكالىق لەپتى ءسوزى جارق ەتە تۇس­كەنىن قاراڭىز. «ەسىل وزەن» سوعىس جىلدارىندا، ودان كەيىنگى كەزەڭدە ارقادا كوپ شىرقالدى. اسىرەسە، قاراعاندى، اقمولا، كوكشەتاۋ، سەمەي جاعى بۇل ءاندى جاقسى ءبىلدى. (مەنىڭ بىلگەن كەزىم – سوعىستان كەيىنگى جىلدارى. ءبىزدىڭ سارىسۋ اۋدانى جاعىنا جاڭاارقا ارقىلى جەتكەن ءان. ي.ج.) كەشەگى نەمىس فاشيزمىمەن بولعان قىرعىن سوعىستىڭ سۇراپىل ەلەسى، ەل مەن جەر قادىرى، جاستىعى مەن ماحابباتى… ءبار-ءبارىن ويعا سالعاندا، مۇڭايۋ ءارى ءبىر ىزگى نيەتپەن قايتا شيراپ، جىگەرلەنۋ انگە وتە اسەرلى تەبىرەنىس قۋاتىن بەرگەن. ءان جان بىتكەندى ەلجىرەتە تولقىتادى، ويلاندىرادى. جىلى سەزىممەن ايالاپ، جەڭىل عانا كۇرسىندىرىپ، ىلە ەڭسەنى تۇزەپ، كوكىرەكتى اشىپ، سەرگىتىپ، قايرات بەرىپ، جەڭىلدەتىپ تاستايدى. بولاشاقتىڭ ءۇمىت ساۋلەسىنە ۇمسىندىرادى. سونداي شىرايلى ءان ەلدى تيتىقتاتىپ جاتقان سوعىس جىلدارىندا كورگەن قيىنشىلىق، تاۋقىمەت اتاۋلىنى، قايعى-قاسىرەتتى ءبىر ساتكە بولسا دا ۇمىتتىرىپ، ءۇمىت ساۋلەسىنە قىزىقتىردى. ءان ەلۋىنشى جىلداردىڭ اياعى، الپىسىنشى جىلداردىڭ باس كەزىندە بىرتە-بىرتە سايابىرلاپ، سيرەك ايتىلىپ، ءبىر كۇندەرى اقىرى ولىمسىرەپ بارىپ سونگەن شىراعدان سەكىلدى ۇمىتىلدى. سولاي ويلاپ جۇردىك.

جو-وق، ءومىرلى ءان ەشۋاقىتتا ولگەن ەمەس. مىنە، جانالىنىڭ قوڭىر داپتەرى! مارجانداي تىزىلگەن اسەم جازۋعا قاراپ، قيلى-قيلى ويعا كەتتىم. بۇل ءاننىڭ يەسى بار عوي، بار! ول كىم؟

جانالى اقساقالعا ساۋال قويدىم:

– جاكە، وسى ءبىر ءاندى اقمولا جاعىندا شىققان، دەپ ەستيتىن ەدىك. ءان «ەسىل وزەن، قاراوتكەلدىڭ جاعاسى» دەپ باستالادى.

– ارينە، سولاي. ءان ءسوزىنىڭ ءوزى-اق ايتىپ تۇر عوي.

– ءسىز كوكشەلىك بولعانمەن، وزىڭىزگە ەرتەدەن ەتەنە اقمولا جاعىن كوپ ارالاپ جۇرەسىز. وسى ءاندى كىم شىعاردى ەكەن؟ سونىڭ ءجونىن ءبىلدىڭىز بە؟

– اۆتورى – عايسا ەسەنباەۆ، – دەدى ول جايباراقات قانا.

– تانيسىز با؟

– البەتتە.

– ول كىسى قازىر قايدا؟

– ە، ودان بەرى نە زامان ءوتتى. بار-جوعىن بىلمەيمىن. كورىسپەگەلى قاشان. بىرەۋىمىز ويدا، بىرەۋىمىز قىردا دەگەندەي، ءبىر-بىرىمىزدەن كوز جازىپ قالدىق. بىراق جاماناتىن ەستىگەم جوق. نەگىزگى تۇراعى تسەلينوگرادتا بولاتىن. ءا، ءومىر… ءومىر. قاتارىمىز دا سيرەپ بارادى. سو­لاي. ءجا، جاڭاعى انگە ويىسايىن، – دەپ جانالى كەرەۋەتىنىڭ باس جاعىندا سۇيەۋلى تۇرعان قوڭىر دومبىراسىن الدى دا بالبىراتا شەرتتى. شەرتىس ەمەس، دومبى­را قوڭىرلاتىپ ءبىر سويلەيدى. ءان اۋە­زىنە قوسا ءان تاريحى اعىتىلا بەردى: – مەن سوعىستان كەلگەن سوڭ ءارتۇرلى جۇ­مىستار ىستەپ، قاراعاندىدا كونتسەرتكە شى­عىپ، ءارتىس بوپ، ودان اقمولاعا قايتا كەلىپ، وبلىستىق ساۋدا بولىمىندە قىزمەت ەتىپ ءجۇردىم. جۇبايىم ناعيما قالاداعى جامبىل اتىنداعى مەكتەپتىڭ وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى. ءارى حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى. ال عايسا ەسەنباەۆ دەيتىن ازامات ستالين اتىنداعى ورتا مەكتەپتە تاريح پانىنەن ساباق بەرەدى ەكەن. دۇردەي مۇعالىم. سىرتتاي ءبىلىپ ءجۇردىم. ول دا سوعىستان ءدىن-امان كەلگەن ەكەن. مەكتەپ مۇعالىمدەرى ءبىر-بىرىمەن ءجيى ارالاساتىن-دى. اياداي عانا قالا. جۇرت ءبىر-بىرىمەن ءجۇزتانىس، كوزتانىس. دۋىلداسىپ ءبىر-ءبى­رىن شاقىرىسىپ جاتادى. سونداي ءبىر وتى­رىستا عايسامەن بىرگە بولدىق. تانىستىق. داستارقان باسى، قىزۋ اڭگىمە ۇستىندە مەن «ەسىل وزەن» ءانىن ايتتىم. ويىمدا ەشتەمە جوق، ءاندى كەربەز كەرىلتىپ باس­تاي بەرگەنىمدە قوناقتار ءبىر-بىرىنە قاس قاعىپ، ىمداسىپ، جىمىڭ ەتىسىپ، قوزعا­لاقتاپ كەتتى. مەن كىدىرگەم جوق، ءاندى ايت­تىم دا شىقتىم. ءبىر كەزدە ءوزىن «عايسا ەسەنباەۆ» دەپ تانىستىرعان، سىپ­تى­عىر كەلگەن، ورتا بويلى، ساۋلەتتى كىسى قال­تاسىنان ەكى بۇكتەلگەن ءبىر پاراق قاعازدى الدى دا ءۇن-ءتۇنسىز شۋماق-شۋماق ولەڭ جازا باستادى. جازىپ بولدى دا: ء«سىز مەنىڭ ءانىمدى ايتتىڭىز. سىزگە كوپ راحمەت! كەي سوزدەرىن ءدال ايتپادىڭىز. وعان ءسىز كىنالى ەمەسسىز. ەل اۋزىنان ۇيرە­نىپسىز. مىنە، «ەسىل وزەننىڭ» ءسوزى» دەپ الگى قاعازدى ك ۇلىمسىرەپ، سىپايى عانا ۇسىن­دى. جىبەكتەي سىزىلعان ءبىر سىپا، ىزەت­تى جان. تەبىرەنگەنىم سونداي، ادەمى جا­زىلعان ولەڭ جولدارىنا قاراپ، ءۇنىم شىق­پاي قالدى. ىشتەي ساسقالاقتادىم. ءوزىمدى ۇستاز الدىندا وتىرعان شاكىرتتەي سەزىندىم. عايسانىڭ مىسى باسىپ بارادى، مۇلدە.

«ەسىل وزەننىڭ» اۆتورىمەن وسىلايشا جۇزدەستىم. زيپا بويى كەلىستى، تەكتى ازامات.

اڭگىمە وسىلاي كەپ ءبىر توقتاعاندا جانالىنىڭ دومبىراسىن الىپ، «ەسىل وزەندى» شەرتتىم. جانالى بۇعان تاڭ-تاماشا بوپ: – بىلەدى ەكەنسىڭ عوي! – دەپ سۇيسىنە جىميدى.

ءسوزىمىز قايتا جالعاستى.

– عايسانىڭ ءوزى ءان سالا ما ەكەن؟

– جوق. جاي عانا ىڭىلداپ ايتاتىنى بار ەكەن. بىراق ونىڭ ەسەسىنە ءوزى وتە سەرى كوڭىلدى جان. جيىن كوركى. كەلىنشەگى اققىز ەكەۋى وتىرىسقا ەرەكشە ءبىر شىراي تاراتتى. ءبىز سياقتى انشىلەردى قولپاشتاپ، ءار ءانىمىزدى اۋليە عىپ سىپاتتاپ، ءجيى-ءجيى شىرقاتتى. ءوزى ورىستىڭ تەبىرەنىستى حالىق اندەرىن، سوعىس جىلدارىندا تۋعان اندەردى كوپ بىلەدى. ونى دا اڭعارتىپ قويدى. وتە ساۋاتتى ادام.

وسى سوزدەن كەيىن «ەسىل وزەن» ءانىن جانالى قاليەۆتىڭ ورىنداۋىندا ما­گ-­
ني­­توفونعا ءتۇسىردىم. ءوز داۋىسىن ءوزى تىڭ­دادى دا كوزى جاساۋراپ، تەرەزەدەن سىرت­قا قاراپ، مۇڭعا باتتى. جەڭىل كۇر­سىندى دە: – كوڭىل ءدىتىڭدى ءتۇسىندىم، شىرا­عىم. قۇدايعا شۇكىر، قول-اياعىم ساۋ، ءتا­نىم تازا، الماتىعا ءوستىپ جىل سايىن كەلەتىن ادەتىم. مۆد-نىڭ جولداماسىمەن وسى ساناتوريىندە ەمدەلەمىن. ءوزىم سياقتى جاندارعا ءان سالىپ بەرەمىن. ال ەندىگى ءبىر كەلگەنىمدە مەن ساعان عايسا ەسەنباەۆتىڭ بار-جوعىن ايتامىن. ماعان جۇكتەيتىن اماناتىڭ سول بولسىن. «ەسىل وزەندەي» ءاننىڭ يەسى ۇمىتىلۋعا ءتيىس ەمەس، شىراعىم، – دەدى.

«ەسىل وزەن» ءانى مەنى تەربەدى دە ءجۇردى. جوعالعان ءان قايتا تابىلدى. ەندىگى ەسى-دەرتىم ءان يەسى – عايسا ەسەنباەۆتىڭ ءمان-جايىن ءبىلۋ.

1991 جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ اياعىندا جانالى اقساقال مەنى جىل قۇسىنداي جىلت ەتە تۇسكەن ءبىر حاتىمەن قۋانتتى. وعان قوسا سوناۋ تالشىقتان ماعان تەلەفون سوقتى. سونداي ءماز. عايسا ەسەنباەۆتى ىزدەپ، سول تسەلينوگرادتان تاپقانىن جىر عىپ ايتتى. ال، الگى حاتىندا جانالى عايسا ەسەت ۇلى ەسەنباەۆتىڭ وزىنە جولداعان حاتىن، فوتوسۋرەتىن جانە «سۋۆوروۆشى» دەگەن مايدان گازەتىنە باسىلعان «قازاقستان، سەن ءۇشىن!» ولەڭىن… ءيا، «ەسىل وزەن» ءانىنىڭ سەگىز شۋماق تولىق ءسوزىن جىبەرىپتى. جانە «مايدان جولىنان» ءانىنىڭ ولەڭى تاعى بار. و، توبا، تاپاداي تال تۇستە كوزىمىزدەن تاسا بوپ، كوڭىلىمىزدەن ۇمىتىلعان قايران كومپوزيتور، قايران ازامات عايسا ەسەنباەۆ ءدىن-امان… ءدىن-امان ەكەن! يە سالعان ءتاڭىر سىيىن قاراڭىز. دۇنيەدە بار ادامدى جوق ساناتقان، قىزىعىنان گورى كۇيىگى كوپ قۋ ءومىر!

ەندى عايسا ەسەنباەۆتىڭ جانالىعا جازعان سول حاتىن قاز-قالپىندا تولىق كەلتىرەيىن: «قىمباتتى جانالى! «ەسىل وزەن» 1943 جىلى مايدانعا اتتانارىمدا جازىلدى. كەزىندە حالىق اراسىنا كەڭ تارالۋى دا سەبەپسىز ەمەس، كەشەگى اۋىر سوعىسقا بىرەۋدىڭ اكەسى، بىرەۋدىڭ بالاسى، تۋىس-تۋعاندارى، جارى، جانقيار دوسى، دەگەندەي كوپ اتتانىپ، از قايتتىق قوي. سوندىقتان بۇل ولەڭ كوپتىڭ مۇڭى، ءۇمىت-ارمانى بولدى.

مەن مايداندا 1943 جىلى يۋن، 1944 جىلعى دەكابرگە دەيىن بولدىم. اسكەري ناگرادتارىم بار (52-گۆ. سد 153 – پولك. گۆ. ست. سەرجانت، كوموتد. اۆتوماتچيكوۆ ارت. رازۆەدچيك). 1945 جىلدىڭ باسىندا تانكۋچيليششەسىندە وقىدىم.(پروسكۋروۆ. ۋكر. سسر، اقىرعى كەزدە كامەنەتس-پودولسك وبلۆوەنكوماتىنىڭ لەكتورى بولىپ ىستەدىم).

«مايدان جولىنان» «ەسىل وزەننىڭ» جالعاسى دەسەك تە بولادى. بۇل سۇيگەن قى­زىم (سوعىستان كەيىن قوسىلعان) اققىزعا (سابيتوۆا) جولداندى. سوعىسقا «كۋرسكايا دۋگادا» كىرىسىپ، ۋكراينادا، پريبالتيكادا بولدىم. وڭ قولىمنان جارالاندىم. (1. 1ح – 43-ج.).

1945 جىلى نويابردە ەلگە ورالدىم. ۇزاق جىلدار وقىتۋشىلىق قىزمەت اتقار­دىم. 1979 جىلدان بەرى زەينەتتەمىن.

بالتىق باعىتىندا ورىسشا «سۋۆو­روۆەتس»، قازاقشا «سۋۆوروۆشى» اتىمەن گازەت شىعاتىن، سوندا باسىلعان «قازاق­ستان، سەن ءۇشىن!» دەگەن ولەڭىم قازاق سسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ م. اۋەزوۆ اتىنداعى يستيتۋتىنىڭ ارحيۆىندە بار كورىنەدى (فوتوكوپياسىن الساڭ وڭدى بولار ەدى. 1944 جىلى، جازدىڭ باسى.) مىنا فوتوكوپيا «كوممۋنيزم نۇرى-
نان».

اققىز قايتىس بولعان. ەرجەتكەن ءۇش ۇلىم بار. ءوزىم تسەلينوگرادتاعى ەسكى ۇيىم­دە تۇرامىن. مەنىمەن كەزدەسپەك بول­ساڭ: تسەلينوگراد، دجامبۋلا 48، 1. وست. «گوري­زونت»، اۆت. 8 جانە 16. سالەممەن عايسا ەسەت ۇلى ەسەنباەۆ. 8. 1-91.»

ءبىر كەزدەردە ەل جۇرەگىن بيلەپ، اڭىز-جىرعا اينالعان «ەسىل وزەن» ءانىنىڭ يەسى بۇيىعى عانا عۇمىر كەشىپ، تسەلينوگراد قالاسىنىڭ ءبىر ەلەۋسىز تۇكپىرىندە تۇرىپ جاتىر ەكەن. ءوز تاعدىرىن قىسقا عانا شەرتكەن جاننىڭ ءار سوزىنەن كىسىلىكتىڭ لەبى ەسەدى. جۇرت ەندى ونىڭ «ەسىل وزەن» انىمەن قايتا قاۋىشادى. مىنە… مىنە، «ەسىل وزەن» ءانى:

ەسىل وزەن، قاراوتكەلدىڭ قالاسى،

تانىس جەردىڭ سايى مەنەن سالاسى.

تۋعان قالا، وسكەن جەرىم، حوش ساۋ بول،

شاقىرادى مەنى مايدان دالاسى.

 

بۇگىن، مىنە، قاعاز-قالام قولعا الىپ،

ءبىر-ەكى اۋىز ءسوز جازامىن تولعانىپ.

اۋىر ساپار، ۇزاق جولعا جۇرەردە،

وتكەن كۇندى، بولاشاقتى ويعا الىپ.

 

جيىرما ءۇش جىل بۇدان بۇرىن

بۇل جەردە،

مەن كەلىپپىن، كوزىمدى اشىپ دۇنيەگە.

سودان بەرى سان قالدىرىپ،

سان قايتتىم،

قاراوتكەلدەي تۋىپ-وسكەن جەرىمە.

مۇمكىن، تاعى قايتا

اينالىپ كەلەرمىن،

سۇيىكتى ەل، سەنىڭ بەينەڭ كورەرمىن.

نە جەتە الماي، ونداي كۇنگە الىستا،

تاعدىر جەتىپ، جاۋ وعىنان ولەرمىن.

 

ءدال تيگەن وق سۋشا اعىزىپ قانىمدى،

اۋىر جارا قيناعاندا جانىمدى.

سەندەر ەلدە، مەن الىستا دوس-قۇرداس،

كىم ءتۇسىنىپ، كىم بىلەدى ءحالىمدى؟!

 

كورەر ادام ءومىردىڭ نە سالعانىن،

تۋعان قالا باتادى ارتتا

قالعانىڭ.

مەنى ۇمىتپاي جىلى سوزبەن

ەسكە الساڭ،

سول بولادى ادەيى ىزدەپ بارعانىڭ.

 

حوش بولىڭدار، اعا-ءىنى، دوس-قۇرداس،

سۇيىكتى جار، قۇرمەتتى كوپ قارىنداس.

قايدا جۇرسەم كەم بولماسپىن

ەشكىمنەن،

شىن ازامات تۋرا جولدان

جاڭىلماس.

 

حوش بول ەسىل، حوش امان بول،

قاراوتكەل،

الدىمدا بار تالاي اۋىر تار وتكەل.

ءوزىڭ تۋىپ، ەركەلەتكەن ۇلىڭا،

قان مايداندا قاجىمايتىن

قايرات بەر!

عايسا ءانىنىڭ سوڭىنا «1943 جىل. يۋن. اقمولا» دەپ قول قويىپ: «بۇل – مەنىڭ مايدانعا اتتاناردا ەلمەن قوش­تاسۋىم» دەپ جازىپتى. وسى انمەن ءبىر جىل، ءبىر ايدا ىلە-شالا تۋعان عايسانىڭ تاعى ءبىر ءانى «مايدان جولىنان» دەپ اتالادى. ونى عايسا سۇيگەن قىزى اققىزعا ارناعانىن ايتادى. سول كۇندەردە جيىرما ءۇش جاستاعى بۇلاناي جىگىتتىڭ جۇرەك ءسوزى انگە بىلايشا قۇيىلىپ تۇسكەن:

ەكپىندەتىپ، ەسكەن جەلمەن الىسىپ،

پوەزد الىپ ءبىزدى الىسقا بارادى.

ارالاتىپ ورمان، اعاش، تاۋ مەن تاس،

نەشە ءتۇرلى ادەمى، اسەم قالانى.

 

بەتىم الىس، مەن مايدانعا بارامىن،

ۇزاق جولدا سەنى ەسىمە الامىن.

اق قاعازعا قارىنداشپەن بولسا دا،

ادەيى ارناپ سالەمىمدى جازامىن.

 

كوڭىلىم بەرىك، قايراتتىمىن،

دەنىم ساۋ،

شوشىندىرمايد(-ى) تۇرعاندىعى

الدا جاۋ.

كۇلتالقانداپ فاشيستەردى كۇيرەتىپ،

جەڭىسپەنەن ورالامىز ەلگە ساۋ.

 

ەگەر جارىڭ قايتا ورالىپ بارماسا،

بەرگەن سەرتى، ۋادەسى الداسا.

كوپ جىلاما،

قايعى ارقالاپ، قاجىما،

ساۋ قايتقاندار ىشىندە ول بولماسا.

 

ەلىم ءۇشىن، جەرىم ءۇشىن، جار ءۇشىن،

ادال نيەت، ازاماتتىق ار ءۇشىن.

مەن ايانباي كەسكىلەسەم مايداندا،

قازا بولعان بوزداقتاردىڭ

قانى ءۇشىن!

قيىن كۇندە جان-جۇرەك دەمەۋى بولعان اسىل ارۋ اققىزى عايسانى جارقىن ۇمىت­پەن اڭساپ كۇتىپ، امان-ەسەن قارسى العان. ەكى عاشىق قۇداي تىلەگىن بەرىپ، سوعىستان كەيىن وتباسىن قۇراپ، وتاۋ تىككەن. ەكەۋى اقمولاداعى ەڭ كورنەكتى، ەڭ باقىتتى جانداردىڭ ءبىرى بوپ جان سۇيسىنتكەن. ءۇش پەرزەنت سۇيگەن. بۇل – سول سوعىس كەزىندە مايدان تورىندە ءجۇرىپ، «داريعا، سول قىز!» دەپ اھ ۇرعان وت جۇرەكتى قاسىم مەن ۋىز ارۋ ساقىپجامالدىڭ پاك ماحابباتىن ەسكە سالاتىن ءبىر ءسۇيىنىشتى حيكايا. ماحاببات بايانى!

…عايسا ەسەنباەۆ! ارتيللەريست-وفي­تسەر. جاۋىنگەر-كومپوزيتور.

مەن وسى حيكايانى جانالى قاليەۆ اقسا­قالدىڭ اۋزىنان قاعازعا ءتۇسىرىپ، «ەسىل وزەن» ءانىن ەفيردەن بەرىپ، ءبىر ماق­­­ساتتى ءىسىم، دىتتەگەن ارمانىم ورىن­دال­­­عانداي بوپ، كوڭىلىم شالقىپ ءجۇر­دى. جانالى عايسامەن ەكەۋىمىزدىڭ ارا­مىزعا بايلانىسشى دانەكەر بولدى. عايسا ءوزى جونىندە ىزدەنىپ جۇرگەن بار ءىسىمدى سىرتتاي كورىپ-ءبىلىپ، جانالى ار­قىلى ماعان اۋىزشا سالەم جولداپتى. «كەزدەسەمىز» دەپتى. جانالى الماتىعا ءبىر كەلگەنىندە: – مەن كوكشەتاۋدا پو­يىزعا وتىراردا عايساعا تەلەگرامما جول­داپ، «الماتىعا بارا جاتىرمىن، جە­تىنشى ۆاگوننان كۇتىپ ال»، دەدىم. ءمىنسىز ءتارتىپتىڭ ادامى – وفيتسەر عوي، ەكەۋىمىز ۋاعدالاسقان ساتتە تسەلينوگراد ۆوكزالىندا جولىقتىق. كوزىمدە ىستىق جاس.ءتوس قاعىستىرىپ، قۇشاقتاسا سۇيىستىك. ءاپ-ساتتە وتكەن-كەتكەندى الما-كەزەك ايتىسىپ، شۇيىركەلەستىك تە قالدىق. سەنىڭ زەرتتەپ جۇرگەنىڭدى دە ايتىپ ۇلگەردىم. ساعان جۇرەگىندەگى بار العىس ءسوزىن جاۋ­دىرىپ، فوتوسۋرەتىن بەردى. سونان سوڭ «يليانىڭ ديدارىن ءبىر كورسەتشى، ماعان» دەپ كەمسەڭدەپ، كوزىنە جاس الدى. كوڭىلى بوساپ، كوز الدىمدا قاۋسادى. مىنەزىم تەز اداممىن عوي: «وي، قۇداي-اي، وفيتسەر ادام دا جىلاي ما، ەكەن. «سميرنو ءجۇرىپ، ستروگي بولۋ كەرەك قوي!» مەن الماتىعا بارىسىمەن يليامەن كەزدەسەم. ەكەۋىمىز تەلەديدارعا تۇسەمىز. بولسا دا مەن «ەسىل وزەندى» ايتامىن. ءتىپتى ءوزىڭدى دە سول حابارعا شاقىرتتىرام. دايىندال. سىلكىن. ەتەك-جەڭىڭدى قاعىپ، ەڭسەڭدى تۇزەپ، كوڭىلدى ءجۇر»، دەپ كوتەرمەلەي سويلەپ ەم، عايسا تاعى دا كوزىنە ىستىق جاس ءۇيى­رىلىپ: «اققىزىم جوق. اققىزىم بار قۇ­تىمدى الىپ كەتتى. مەن الماتىعا بارا الماس­پىن» دەپ ءسوزىن جالعاي الماي ساي-سۇيە­گىمدى سىرقىراتتى. ءبىز اڭگىمەلەسىپ، مەن قايتادان ۆاگونعا وتىردىم.

سول ساپار، ءوزىڭ بىلەسىڭ، كەلىپ تۇردىڭ، الماتىدا «قازاقستان» ساناتوريىندە ءبىر ايداي ەمدەلدىم. سوسىن ەلگە قايت­تىم. ەلگە كەلىپ، ءبىراز شارۋالارىمدى وڭداپ، عايسامەن حابارلاسىپ، كەلى­سىپ، سول 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا تسە­لي­نوگرادتىڭ وبلىستىق تەلەديدا­رىندا باس رەداكتور ەسكەرمەس يمانباەۆ جۇر­گىزگەن حابارعا تۇستىك. «ەسىل وزەن» ءانىن ورىندادىم. بايىرعى اقمولالىقتار عايسا ەسەنباەۆتىڭ تەلەديدارداعى لە­بىزىن، جان تەبىرەنتەر ەستەلىگىن، ءانىن تىڭ­دادى. عايسانىڭ جۇرت الدىندا پەشەنەسى جازىلىپ، جۇلدىزى جارقىرادى» دەدى.

مەن بۇعان قۋاندىم. عايسانى كورۋ ءبىر ارمان. بىراق ادامنىڭ قاي ءدىتى الدىنان شىعىپ جاتىر. كوكەيدەگى ءىسىڭ بىردە وڭىنان كەلەدى، بىردە مىسىڭدى قۇرتادى. ءبىر وكىنىشىم – كەزەك كۇتتىرمەيتىن قات-قابات ىستەرمەن ءجۇرىپ، تسەلينوگرادقا جولىم تۇسپەي قويدى. عايسامەن جۇزدەسە المادىم. ءبىر كۇنى ءبىر جايسىز حابار ەستىدىم. جۇرەگىمدى ۇيىتقان سۋىق ءسوز. ونى جەتكىزگەن دە جانالى اقساقال. عايسا ەسەنباەۆ سول باياعى مىجىرايعان ەسكى ۇيىندە ەشكىمگە، ەلگە، قوعامعا كەرەگى جوق ادامداي بۇل ءپاني جالعاننان ەلەۋسىز عانا ءجۇزىن ءۇيىرىپتى…

بۇگىندە عايسا ەسەنباەۆتىڭ «ەسىل وزەن» ءانى ساۋلەتتى استانانى كەمەرلەي اق­قان اق ايدىندى سۇلۋ ەسىلدىڭ ۇستىندە جىبەك سامالداي جەلپيدءى.

 

يليا جاقانوۆ

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

قازاقستان • كەشە

بەيتانىس ساعىنىش

الەم • كەشە

جالعىزدىق ارالى

كينو • كەشە

ەلوردادا قار جاۋادى

قازاقستان • كەشە

بۇگىن ماشينا جاساۋ كۇنى

قازاقستان • كەشە

سقو-دا جۇك كولىگى جىلۋ قۇبىرىنا سوعىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار