وسى ورايدا قازاق كسر-ءنىڭ حالىق ءارتىسى اتانعان ەرەكشە تالانت يەسى سەيفوللا ءپىرىم ۇلى تەلعاراەۆ تۋرالى ءسوز ەتە وتىرىپ, ونىڭ جەكە ومىرىنە قاتىستى تىڭ دەرەكتەردى دە وقىرمانعا ۇسىنباقپىز.
توعىسقان تاعدىرلار
ون جەتىگە ەندى تولعان بالاڭ جىگىت 1927 جىلى قىزىلوردادان الماتىعا ارمان قۋىپ كەلگەن-ءدى. اسەم قالانى ۇناتقانى سونشا – كۇنى بويى كوشە كەزۋشى ەدى. بىردە كەشكە قاراي ساۋدا كوشەسىنىڭ (قازىرگى جىبەك جولى) بويىمەن قىدىرىستاپ كەلە جاتىپ, قولمەن ءبىر جاپىراق قاعازعا جازىلعان حابارلاندىرۋعا كوزى تۇسەدى. وندا «توعىز جىلدىق مەكتەپ-ينتەرناتتا كامال قارمىس ۇلى مەن كۇلاش بەيىسوۆا كونتسەرت كورسەتەدى, ءان سالادى» دەپ جازىلعان. استىندا باستالاتىن ۋاقىتى دا جازىلعان. ساعاتىنا قاراپ ەدى, ۋاقىت تاياپ قالىپتى. جىلدامداتا سولاي قاراي بەتتەدى.
مەكتەپكە جينالعانداردىڭ دەنى جاسوسپىرىمدەر ەكەن. بىرەن-ساران ۇلكەندەر دە بايقالادى. سالدەن سوڭ شىمىلدىق رەتىندە ەكى ۇشىن بايلاپ قويعان ماتا ايقارا اشىلدى دا ويىن-ساۋىق باستالدى. الدىمەن اسقار توقماعامبەتوۆتىڭ «ەكى زاڭ» پەساسىنا نەگىزدەلگەن قويىلىم كورسەتىلدى. وندا كۇلاش قىزدىڭ, كامال جىگىتتىڭ ءرولىن وينادى. سوڭىنان كۇلاش پەن كامال كەزەك-كەزەك ءان سالدى.
جاستاردىڭ ونەرىنە ءتانتى بولعان سەيفوللا كونتسەرتتەن سوڭ ىلە-شالا ەكەۋىمەن كەزدەسىپ, تەز-اق ءتىل تابىسىپ كەتەدى. ءدال وسى كۇنى باستالعان تانىستىق ءارى قاراي تامىرىن تەرەڭدەتە ءتۇستى. بەرتىن كەلە ولار اجىراماس دوس, جولداس بولىپ, ونەردەگى وزەكتەس, ۇزەڭگىلەس ارىپتەسكە اينالدى. 1972 جىلى كامال دوسى 60 جاسقا تولعاندا سەيفوللا «سوتسياليستىك قازاقستان» («ەگەمەن قازاقستان») گازەتىنە «تالانت تابيعاتى» (22 ءساۋىر, 1972 جىل) دەگەن تاقىرىپپەن ۇلكەن ماقالا جازىپ, ءوزىنىڭ ءبىراز سىرىن اقتاردى. دەگەنمەن بۇل ماقالادا ايتىلماي قالعان جايلار از ەمەس ەدى.
1927 جىلى الماتى قالالىق كومسومول ۇيىمى «جۇمىسشى جاستار تەاترى» (ترام) دەپ اتالاتىن بۇكىلقالالىق جاستار ۇيىرمەسىن ۇيىمداستىرادى. ۇيىرمەگە ونەردەن حابارى بار, ازدى-كوپتى شىعارماشىلىق تاجىريبە جيناقتاعان, وسىعان دەيىن ءارتۇرلى مەكتەپتەردەن وتكەن, ەرەكشە دارىنىمەن تانىلعان ونەرپازدار تارتىلدى. ونىڭ العاشقى مۇشەلەرى بولىپ بولاشاق قازاق ۇلتتىق تەاترىنىڭ ارتىستەرى قاپان بادىروۆ, كۇلاش بەيىسوۆا (بايسەيىتوۆا), كامال قارمىسوۆ, سەيفوللا تەلعاراەۆ قابىلداندى.
مىنە, وسى كەزدەن باستاپ سەيفوللانىڭ تەاتر, ساحنا, كورەرمەن تۋرالى تۇسىنىگى قالىپتاسا باستادى, العاشقى ساتتەن-اق «ونەر» دەگەن قۇدىرەتتى كۇشكە اڭسارى اۋىپ, بار ىقىلاسىمەن دەن قويادى.
رەجيسسەرلىكتەن –
اكتەرلىككە
«جۇمىسشى جاستار تەاترى» ەكى-ءۇش جىلدىڭ بەدەرىندە كورەرمەندەرىنە كادىمگىدەي-اق تانىلىپ قالدى. ونىڭ مۇشەلەرى دە ەسەيە ءتۇستى. وزىندىك ءبىرشاما تاجىريبە جيناقتاپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداپ, اكتەرلىك داعدىلارىن جەتىلدىرە بىلگەن كوركەمونەرپازدار بولاشاقتا كاسىبي تەاتر اشۋعا ۇمتىلدى. ەگەر 1931 جىلى قىزىلورداداعى تەاتر ۇجىمى الماتىعا كوشىپ كەلمەگەندە, بالكىم اشار ما ەدى, كىم ءبىلسىن؟
«جۇمىسشى جاستار تەاترىنىڭ» جۇمىسىنا ءاۋ باستان-اق مۇرىندىق بولىپ جۇرگەن قالالىق كومسومول ۇيىمىنىڭ جەتەكشىلەرى ولارعا ودان ءارى قامقورلىق جاساۋدى ۇيعارىپ, ۇجىم ىشىندەگى تالانتتى, قابىلەتتى ءبىر جاستى وقۋعا جىبەرۋگە شەشىم قابىلدايدى. ءساتى ءتۇسىپ, بۇل تاڭداۋ سەيفوللاعا بۇيىرادى. ءسويتىپ 1931 جىلى ول ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق لەنينشىل كومسومول جاستار وداعى ورتالىق كوميتەتىنىڭ (ۆلكسم) جانىنداعى «جۇمىسشى جاستار تەاترى» رەجيسسەرلەرىنىڭ كۋرسىنا وقۋعا جىبەرىلەدى.
ماسكەۋدەگى كۋرستا وقىعان از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە سەيفوللا اكتەرلىك شەبەرلىك مەكتەبىنىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىسىمەن العاش رەت تانىستى. تەاترداعى رەجيسسۋرا, ساحناداعى سويلەۋ مانەرى, قيمىلداۋ تەحنيكاسى, ءتىپتى گريم مەن جارىق ءتۇسىرۋ سياقتى قاراپايىم ماسەلەلەرمەن دە بەتپە-بەت كەلدى. «تەاتر» دەگەن عالامات الەمنىڭ ەندى عانا ەسىگىن اشقانداي اسەردە بولعان ول ەرەكشە قاناتتاندى. كەيىن, ونىڭ وقۋدا كوكەيىنە تۇيگەن, كورگەن, بىلگەندەرى مەن ۇيرەنگەندەرى تەاتر ساحناسىندا شىن مانىندە كادەگە استى.
وقۋدان سوڭ ونى كومسومولدىق جولدامامەن قاراعاندىعا جىبەرەدى. مۇندا شاحتەرلەردىڭ «جۇمىسشى جاستار تەاترىنىڭ» جەتەكشىسى رەتىندە شىعارماشىلىق ءارى ۇيىمداستىرۋشىلىق جۇمىسپەن شۇعىلدانادى. اسىرەسە رەجيسسەرلىككە, جاڭا سپەكتاكلدەر قويۋعا باسا نازار اۋدارادى. قىس ورتاسىنا دەيىن بەس-التى سپەكتاكلدى ساحنالايدى. بىراق جەرگىلىكتى جەردەگى شاعىن توپپەن شاعىن سپەكتاكلدەر قويۋدى مىسە تۇتپاعان جاس تالانت قۇلاشىن كەڭگە سەرمەپ, ۇلكەن ساحنالاردى باعىندىرۋدى ارماندايدى. وسى ارماننىڭ جەتەگىمەن سەيفوللا 1932 جىلى الماتىعا كەلەدى دە, مەملەكەتتىك تەاترعا اكتەر بولىپ جۇمىسقا ورنالاسادى.
عۇمىر بويى ءبىر تەاتردا
وتىزىنشى جىلداردىڭ باسى تەاتر ۇجىمىنىڭ جاڭاشا ءبىر قالىپتاسۋ, شىعارماشىلىق جاعىنان ءوسۋ, العا ۇمتىلۋ كەزەڭى بولدى. قاليبەك قۋانىشباەۆ, سەركە قوجامقۇلوۆ, ەلۋباي ومىرزاقوۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ, كۇلاش بايسەيىتوۆا, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, تاعى باسقا دا قازاق تەاترىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ىزىنەن ەرگەن ەكىنشى تولقىن تالانتتار لەگىن تولىقتىردى. شاكەن ايمانوۆ, قالكەن ءادىلشىنوۆ, كامال قارمىسوۆ, ءسابيرا مايقانوۆا, جاعدا وگىزباەۆ جانە باسقالارى تەاترعا جاڭا لەپ الا كەلدى. وسى ءتىزىمنىڭ بەل ورتاسىندا سەيفوللا تەلعاراەۆ تا بار ەدى. بۇل اتالعان اكتەرلەر ونداعان جىلدار بويى تەاتر ۇجىمىنىڭ نەگىزگى تىرەگىنە اينالدى.
اتالعان كەزەڭدە دە جانە ودان كەيىن دە سەيفوللا ويناعان رولدەر ەكى باعىتتا – درامالىق جانە كومەديالىق جانردا ءوربىدى. ءتىپتى ءبىر كۇلدىرىپ, ءبىر جىلاتاتىن تراگو-كومەديالىق سيپاتتاعى رولدەر دە از بولمادى. «اباي» تراگەدياسىنداعى بايماعامبەت پەن جيرەنشە, «ەڭلىك-كەبەكتەگى» جاپال, «امانگەلدىدەگى» تىماقباي, «قوبىلاندىداعى» قارامان, «شوقان ۋاليحانوۆتاعى» جايناق, تاعى باسقا تولىپ جاتقان ساحنا كەيىپكەرلەرى كوپ جىل وتسە دە ءالى كۇنگە دەيىن اعا ۇرپاقتىڭ جادىندا.
وتاندىق اۆتورلاردىڭ پەسالارى نەگىزىندە قويىلعان سپەكتاكلدەردە جەتكىلىكتى دارەجەدە ويناعان اكتەر ساحنالانعان اۋدارما پەسالارداعى بەينەلەردى دە شەبەر سومدايدى. «وتەللوداعى» رودريگو, «رەۆيزورداعى» بوبچينسكي, «شىڭىراۋ تۇبىندەگى» لۋكا, «ەكى قوجاعا ءبىر قىزمەتكەردەگى» ترۋفالدينو, «اساۋعا تۇساۋداعى» گرۋميو, تاعى باسقالارى تۇتاس ءبىر ساحنالىق كەيىپكەرلەر گالەرەياسىن قۇرايدى.
بۇكىل ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ, جازۋشى, دراماتۋرگتەر مەن تەاتر زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن سەيفوللانىڭ كەزىندە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ دە نازارىنا ىلىككەنىن ايتا كەتكەن ءجون. جاڭا قويىلعان سپەكتاكلدەردى مىندەتتى تۇردە كورىپ, ول تۋرالى ءوز پىكىرىن ۇنەمى ءبىلدىرىپ وتىراتىن مۇحاڭ 1937 جىلى «قازاق ساحناسىنداعى اۋدارما پەسالار» (م.اۋەزوۆ, «ۋاقىت جانە ادەبيەت». قازاق مەملەكەتتىك ادەبيەت باسپاسى, 1962 ج.,) دەگەن ماقالاسىندا ءساتتى شىققان «رەۆيزور» سپەكتاكلىن «قازاق تەاترى ءۇشىن تاريحي تابىس» دەپ اتاي كەلىپ, «اكتەرلەردىڭ ىشىندە قاليبەك, كامال, ەلۋباي, ماليكە, سەركە, شاكەن, سەيفوللا, ايشا, ءسابيرا, ابەن, جىنىسپەكتەر... سۇيسىنەرلىكتەي ەڭبەك ەتىپ شىقتى» دەپ جازدى.
ۇلى جازۋشىمىز سوڭعى جىلدارى جازعان ماقالالارىندا دا س.تەلعاراەۆتىڭ «ساحناداعى ءومىرى» تۋرالى ءار كەز ءسوز ەتىپ وتىرعان. ءتىپتى 1949 جىلى جازعان ءبىر ماقالاسىندا (جوعارىدا اتالعان جيناقتا) پەسادا كەيىپكەردى ءوز دارەجەسىنە جەتكىزە الماعان اۆتوردىڭ كەمشىلىگىن تىلگە تيەك ەتىپ, سول ءرولدى سپەكتاكلدە ويناعان سەيفوللانىڭ كىناسى جوعىن ايتىپ, اراشا تۇسەدى. «تەلعاراەۆقا قوقىم وبرازىنىڭ ءوزى ەكىۇداي بولعاندىقتان ازىرشە قويار كىنا دا جوق» دەپ ناقتىلايدى. ونىڭ بۇل پىكىرى ء«اۋ باستا تولىققاندى كەيىپكەرگە اينالماعان وبرازدىڭ ساحنالىق نۇسقاسىنىڭ سولعىن شىعۋىن اكتەرگە جاپپايىق» دەگەنگە ساياتىن سياقتى.
اكتەر ساحنادا قىرىق جىلدان اسا ەڭبەك ەتىپ, ەكى جۇزدەي ءرولدى ويناعان ەكەن. الەمدىك, ورىس جانە قازاق دراماتۋرگياسىنىڭ ءىنجۋ-مارجاندارى سانالاتىن سپەكتاكلدەر ەلىمىزدىڭ تەاتر تاريحىن قالىپتاستىرعان كەسەك دۇنيەلەر دەسەك, سول سپەكتاكلدەردىڭ بارىنە دەرلىك قاتىسقان س.تەلعاراەۆ تۇتاس ءبىر زاماننىڭ سان قىرلى, الۋان-الۋان كەيىپكەرلەرىن سومداعان ساحنا-
نىڭ ساڭلاق ساردارى ىسپەتتى.
كومەديا قۇدىرەتى
سەيفوللانىڭ بۇكىل ارتىستىك ونەرىن ءسوز ەتكەندە شىعارماشىلىعىنىڭ ونە بويىنا نەگىزگى ارقاۋ بولىپ ورىلەتىن كومەديا جانرىن ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. جاراتىلىسىنان جانى جايساڭ, اقكوڭىل, ادال دا اڭقاۋ جان – ۇلكەن ادامگەرشىلىگىمەن دە ەرەكشەلەنەتىن تۇلعا. ول – سول ىشكى جان دۇنيەسىندەگى پاكتىك پەن تازالىقتى ءوزى ويناعان رولدەردىڭ بويىنا «دارىتا» الاتىن, سول شىنايىلىقتى كورەرمەنگە اينا-قاتەسىز جەتكىزە الاتىن تالانت يەسى. اسىرەسە «ەڭلىك-كەبەكتەگى» جاپال ءرولى اكتەردىڭ «تولقۇجاتىنا» اينالدى. ءرولدى ويناعان سەيفوللا مەن جاپال ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي بىرىگىپ, قابىسىپ كەتكەن ءتارىزدى. بۇل, ارينە, ونىڭ سول رولمەن ىشتەي ۇيلەسىمدىلىگى, جان دۇنيەسىنىڭ سوعان جاقىندىعى. سول ارقىلى ول كورەرمەنىن وزىنە كامىل سەندىرەدى.
جاپال, «شوقان ۋاليحانوۆتاعى» جايناق, «كەك كەتتىدەگى» قويشى بالا – ءبىر-بىرىنە وتە ۇقساس, جاقىن تۇلعالار. ۇشەۋى ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ, قازاق ساحناسىندا تۇڭعىش رەت كلاسسيكالىق نۇسقاداعى كومەديالىق كەيىپكەرلەر توبىنىڭ پايدا بولۋىنا تىكەلەي اسەر ەتتى. وسى ىزبەن تەك قانا كومەديالىق ەمەس, درامالىق جانە تراگەديالىق بەينەلەر توبى دا ونەر ايدىنىنا ءجۇزىپ شىقتى.
حالىق ءارتىسى تۋرالى كولەمدى تاماشا زەرتتەۋ ماقالاسىن جازعان حالىق جازۋشىسى تاحاۋي احتانوۆ ونىڭ شىن مانىندە اكتەر رەتىندەگى, قاراپايىم ادام رەتىندەگى اسقان تالانتىن جوعارى باعالايدى. «سوۆەتتىك قازاقستاننىڭ بۇگىنگى ەڭ ءىرى ارتىستەرىنىڭ ءبىرى سەيفوللا تەلعاراەۆ جايلى ءسوز قوزعاعاندا ونى وسى قازاق ساحناسىنىڭ قاراشاڭىراعىن كوتەرۋشى الىپ توپتان ءبولىپ, جەكە دارالاپ اكەتە المايمىز. ويتكەنى: ونىڭ تالانتى وزگەگە ۇقساماي وقشاۋ تۇرعانىمەن – ءارتىستىڭ تۋعان توپىراعى, تامىر تارتىپ وسكەن ورتاسى وسى قاۋىم» دەپ جازا كەلىپ, «سەيفوللا تەلعاراەۆ – نەگىزىنەن كۇلدىرگى اكتەر. ول قازىرگى قازاق ساحناسىنىڭ ءىرى كوميكتەرىنىڭ ءبىرى» دەپ اتاپ كورسەتتى (ت.احتانوۆ. «كوكەيكەستى». «جالىن» باسپاسى, 1980 جىل).
اتالعان كىتاپتاعى «اقجارقىن تالانت» دەگەن ماقالاسىندا جازۋشى, دراماتۋرگ مىنا ءبىر وقيعانى ەرەكشە تولعانىسپەن ەسكە الادى. «ساۋلە» دراماسىندا قۇدايبەرگەننىڭ ءرولىن ورىنداعان سەيفوللا ايەلىنە اشۋلانىپ, قاتتى ۇرسۋعا ءتيىس ەدى. ايقايى تىم ءزارسىز بولىپ شىعادى. رەجيسسەر مەن اۆتور ەكى-ءۇش كۇن اۋرەلەنگەنمەن ونىڭ بويىنان اشۋ تابا الماي قويادى. اقىرى, رەجيسسەر باسقا امال تاۋىپ كەتەدى. ول كىسى ومىردە دە سونداي ادام ەدى. بىرەۋگە ۇرسۋدى, كەيۋدى بىلمەيتىن. ونىڭ قاتتى اشۋلانعانداعى ايتاتىنى ء«وي, اقىماق!» دەگەن ءسوز بولاتىن.
تەاتر ساحناسىندا ويناعان درامالىق, كومەديالىق رولدەرىنەن حاباردار رەجيسسەرلەر ونى كينوعا تۇسۋگە شاقىرادى. كينونىڭ ساحنادان ايىرماشىلىعىنا قاراماستان, بۇل مىندەتتى دە تاماشا ورىنداپ, كينو تۇسىرۋشىلەردىڭ ءۇمىتىن اقتاعان تالانت يەسى ەندى تەاتردىڭ عانا ەمەس, كورەرمەنى كوپ, اۋقىمى كەڭ كينونىڭ دا بەلگىلى اكتەرىنە اينالادى. قازاق كينوسىنىڭ «التىن قورىنا» ەنگەن بىرنەشە فيلمدەرگە قاتىسۋى – سونىڭ دالەلى. «التىن ءمۇيىز», ء«بىز وسىندا تۇرامىز», «شاباندوز قىز», «الدار كوسە», «قىز جىبەك», تاعى باسقا جيىرمادان اسا فيلمدە ءىرىلى-ۇساقتى كەيىپكەرلەردى كورەرمەندەرگە تارتۋ ەتتى. بۇعان ونىڭ سول كەزدەگى اۋە تولقىنىندا ءجيى بەرىلەتىن كوپتەگەن راديو قويىلىمعا قاتىسىپ, تابيعي داۋسىمەن رولدەردى دىبىستاۋعا اتسالىسۋىن قوسساڭىز, شىعارماشىلىقپەن شۇعىلدانۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن, قيىندىعىن جەتە سەزىنگەندەي بولاسىز.
ايتىلماعان اقيقات
وتىزىنشى جىلداردىڭ باسىندا قوعامدا نەشە ءتۇرلى كەلەڭسىزدىكتەر ورىن العانى تاريحتان ءمالىم. مۇنداي تۇراقسىز جاعدايلار جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ازاپتى ءومىرىن ودان سايىن توزاققا اينالدىردى. وعان «جىعىلعانعا جۇدىرىق» بولىپ كەلگەن اشارشىلىق اتتى زۇلماتتى قوسىڭىز. بالالىق پەن ءجاسوسپىرىم شاعى «بالاپان – باسىنا, تۇرىمتاي – تۇسىنا» كەتكەن سول زامانعا تۋرا كەلگەن سەيفوللانىڭ باسىنان ەشكىم سيپاي قويعان جوق. بۇكىل ەل سياقتى ءبىر كۇن اش, ءبىر كۇن توق بولىپ كۇنەلتىپ جاتتى.
بىردە بالالىق قيالعا بەرىلىپ, ۇلكەندەرگە ەرىپ قالاعا كەتتى دە, كەرى قايتپاي قالدى. ەكى-ءۇش كۇن كوشەدە ءجۇرىپ, شارشاپ, سۇلدەسى قۇرىپ, بىرەۋلەردىڭ سىلتەۋىمەن قىزىلورداداعى «بالالار ۇيىنە» تابان تىرەيدى. مۇندا ول «اتى-ءجونىمدى بىلەمىن, بىراق ەشكىمىم جوق» دەگەن جاۋاپتان تانباي قويادى. ءسويتىپ قۇجات بويىنشا «تۇل جەتىم» بولىپ شىعا كەلدى. ءومىربايانىندا دا «جەتىممىن, بالالار ۇيىندە تاربيەلەندىم» دەگەننەن باسقا مالىمەت جوق.
بىراق «تاۋىق جوق بولسا, جۇمىرتقا قايدان شىقتى؟» دەمەكشى, شىن مانىندە ونىڭ وتباسى دا, تۋعان-تۋىسقاندارى دا بار ەدى. كەزىندەگى قاتىگەز, زاپىران قۇسقان زاماننان قورقىپ, جالعان ايتقانى ءۇشىن ونى ەشكىم كىنالاي قويماس. س.تەلعاراەۆ قىزىلوردا وبلىسىنا قاراستى جالاعاش اۋدانىنداعى الامەسەك دەگەن جەردە تۋعان. كىشى جۇزدەن تارايتىن شومەكەي اتالىعىنا جاتاتىن اكەسىنىڭ, اعالارىنىڭ, تۋعان-تۋىستارىنىڭ اتاقونىسى دا وسى جەر. شومەكەيدەن بەرى قاراي بوزعىل, سارباي, داۋرەن, بولتە, سامەت, اتكەلتىر, تەلعارا بولىپ جالعاسادى. ال تەلعارادان تۋعان ەكى ۇلدىڭ – ەرىمبەت پەن ءپىرىمنىڭ ۇرپاقتارى بارشىلىق. پىرىمنەن سادۋاقاس, مالىك, ءابىلماجىن, شاحناما, سەيفوللا دەگەن بەس ۇل تۋعان. اعايىندىلاردىڭ ەڭ ۇلكەنى 1901 جىلى تۋسا, كەنجە ۇلى سەيفوللا 1910 جىلى دۇنيەگە كەل-
گەن. بۇل دەرەكتەردى ونىڭ ءوز اۋزىنان ەستىپ, جازىپ العاندىقتان ۇرپاقتارىنا دا, وقىرماندارعا دا جەتكىزۋدى وزىمىزگە پارىز سانادىق.
ساحنادا نەمەسە كينودا ويناعان كەيىپكەرلەرىنىڭ بولمىسىن, جان دۇنيەسىن, تۇيسىگى مەن سەزىمىن كورەرمەننىڭ جۇرەگىنە ۇيالاتا ءبىلۋ, سوعان يلاندىرا ءبىلۋ اكتەردىڭ ەڭ باستى مۇراتى ەكەنى داۋسىز. وسى مۇرات ۇدەسىنەن شىققان, ەلىنە, تۋعان حالقىنا, سونىڭ ونەرىنە ءومىر بويى قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن تالانت يەسى 1975 جىلى 27 تامىزدا دۇنيەدەن ءوتتى. ماقالامىزدىڭ سوڭىن ت.احتانوۆتىڭ جوعارىدا اتالعان كىتابىندا جازعانىنداي «كەيبىر سۋرەتكەرلەردىڭ ونەرى وزدەرىنەن الدەقايدا بۇرىن ءولىپ قالىپ, اتاق-لاۋازىم ولاردى قۇلاتپاي دەمەپ تۇراتىن بالداققا اينالادى. ال تەلعاراەۆ بولسا سول اتاقتىڭ وزىنە ءسان بەرىپ, سالماعىن ارتتىرىپ تۇراتىن سۋرەتكەر» دەگەن سوزىمەن تۇيىندەۋدى ءجون كوردىك. ەندىگى جەردە ونىڭ ەسىمى ەسكەرۋسىز قالماي ەلەنىپ جاتسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
باقتيار ەرىمبەت,
«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ارداگەرى
