مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «وسى وقيعانى ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى ايتۋلى بەلەس دەپ ايتۋعا بولادى. نەگىزى, بۇل – ءبىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ءمانى ايرىقشا مىندەت. ازاماتتارىمىز تۇڭعىش رەت جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ باسشىسىن تىكەلەي سايلاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولماق. ءبىز بۇعان بىرتىندەپ, جوسپارلى تۇردە كەلدىك», دەگەن پرەزيدەنت حالىقتىڭ 40 پايىزدان استامى اۋىلدا تۇراتىنىنا توقتالىپ, بۇل ساياسي ءىس-شارا ەڭ الدىمەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مۇددەسى ءۇشىن جاسالىپ جاتقانىن اتاپ ايتقان ەدى.
اكىمدەر سايلاۋى شىلدەنىڭ سوڭعى ونكۇندىگىندە وتپەك. ەلدە 700-دەن اسا اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى, ال سىر وڭىرىندە 40 اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى تۇڭعىش رەت حالىق سايلاعان اكىم رەتىندە تاۋەلسىز ەل تاريحىندا قالماق. دەگەنمەن اكىم بولۋ بار, حالىققا جاقىن بولۋ تاعى بار. سايلانعاننان سوڭ, سايلاعان حالىقتىڭ ءۇمىتىن اقتاپ, ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ءجونى بولەك.
اۋىل اكىمدەرىنە قويىلار تالاپ تا, جاۋاپكەرشىلىك تە جوعارى. سايلاۋ زاڭىندا اتاپ كورسەتىلگەندەي, اكىم سايلاۋىنا جاسى 25-تەن اسقان, جوعارى ءبىلىمدى جانە كەمى ءبىر جىل مەملەكەتتىك قىزمەت اتقارعان نەمەسە مەملەكەتتىك ورگانعا جاتپايتىن ۇيىمدا كەمى ەكى جىل جەتەكشى بولىپ ىستەگەن ازامات قاتىسا الادى. زاڭعا سايكەس, ۇمىتكەرلەردى ۇسىنۋدىڭ ءۇش ءتۇرلى جولى كورسەتىلگەن. ءبىرىنشى, ساياسي پارتيا ۇسىنادى. پارتيا ءبىر سايلاۋ وكرۋگىندە ءبىر عانا كانديدات ۇسىنۋعا قۇقىلى. ەكىنشى, داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار ءتيىستى وكرۋگ سايلاۋشىلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە 1 پايىزىنان قول جيناۋ ارقىلى ءوزىن ءوزى ۇسىنۋعا بولادى. ءۇشىنشى, ۇسىنۋ اياقتالاتىن كۇنى ەكىدەن كەم كانديدات ۇسىنىلسا, اۋدان اكىمى ۇسىنا الادى.
اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدى ساياساتكەرلەر ءبىرازدان بەرى ۇسىنىپ جۇرگەنىمەن, حالىق ءۇشىن اكىمدى سايلاۋ ەلەۋلى جاڭالىق بولعانى راس. دەگەنمەن بۇرىن-سوڭدى سايلاۋلارعا قاتىسىپ جۇرگەن قوعام بۇل قادامعا دايىن دەپ ەسەپتەيمىن. حالىق اراسىندا قوعامدىق ساياسي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جۇرگىزگەن ساۋالداماسىنا قاتىسقانداردىڭ 60 پايىزى سايلاۋعا بارۋعا دايىن ەكەنىن بىلدىرسە, 23 پايىزى ءالى ناقتى شەشىم قابىلداماعانىن ايتقان. ساۋالداماعا ەلدەگى 134 اۋىلدان 2936 تۇرعىن قاتىسقان.
وسى ورايدا سايلاۋ تالابى بويىنشا ۇمىتكەردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتە تاجىريبەسى بولۋى كەيبىر مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇمىس ىستەمەگەن, ىسكەر اۋىل ازاماتتارىنىڭ باعىن سىناۋعا كەدەرگى كەلتىرمەس پە ەكەن دەگەن وي تۋىندايدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە بيۋدجەتكە كەلىپ تىرەلەدى. ءار اكىم ءوز اۋىلىنا ءتيىستى بيۋدجەت بولعانىن قالايدى. اقشا بولماسا, ماسەلە دە شەشىلمەيدى. ءار اۋىلدىڭ سىرتقا كورىنبەيتىن پروبلەماسى بار. قاجەتتىلىكتىڭ كوپشىلىگى اۋىلدىڭ ءوز بيۋدجەتى ارقىلى شەشىلەتىن بولسا, مەملەكەتتىك قىزمەتتە تاجىريبەسى بار مىقتى ازاماتتار اۋىل اكىمى بولۋعا دا قىزىعۋشىلىق تانىتۋى بەك مۇمكىن.
ءيا, حالىق سايلاعان اكىمدەرگە ارتىلار جاۋاپكەرشىلىك تە جەڭىل بولمايدى. «اكىمدەر – بيلىكتىڭ ءاربىر ەلدى مەكەندەگى تىكەلەي وكىلى. جۇرت ولاردىڭ قىزمەتىنە قاراپ بۇكىل مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالايدى. سوندىقتان ءتيىمدى مەملەكەت جانە ادىلەتتى قوعام تالاپتارىنا ساي بولۋ ءۇشىن الداعى سايلاۋدى دۇرىس ۇيىمداستىرۋ وتە ماڭىزدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بيۋدجەت تاقىرىبى الداعى ۋاقىتتا تالقىلانىپ, ءتۇيىندى ماسەلەلەر شەشىمىن تابادى دەگەن ويدامىن. بۇل سايلاۋ قوعامعا جاڭا لەپ اكەلەرى ءسوزسىز. ءتىپتى سايلاۋ ناتيجەلى بولىپ جاتسا, كەلەشەكتە اۋدان اكىمىن, وبلىس اكىمىن سايلاۋ جۇمىستارى دا جۇيەلەنۋى مۇمكىن. بۇرىن-سوڭدى سايلاۋ جۇيەسىندە جيناقتالعان جۇمىس تاجىريبەمە سۇيەنە وتىرىپ, ءبىز دەموكراتيالىق ەل بولعاندىقتان, سايلاۋ جۇمىستارىن ەلىمىزدە دامىتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت اۋىلدان باستاۋ الاتىن بولسا, مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزدىڭ دەموكراتيالىق جولمەن ودان ءارى دامۋى ءۇشىن قاجەت ۇلكەن تاجىريبە بولماق.
ابايبەك ءجۇنىسوۆ,
قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى
