وسى كۇنى ەشتەڭەگە تاڭعالمايتىن دا, تاڭعالدىرمايتىن دا بولىپ بارا جاتقان سەكىلدىمىز. ءتىپتى, بويىمىزدى نەمكەتتىلىك, نەمقۇرايلىلىق, بويكۇيەزدىك, سەلقوستىق, ە, دەي سالاتىن ءبىر سۇمدىقتار بيلەپ العان ءتارىزدى. وسى تاياۋ كۇندەرى تەلەديداردان ءۇش بەيكۇنا بالانى بىرەۋدىڭ اۋلاسىنا اكەلىپ, جالاڭاياق, جالاڭباس, كىشىسىن سومكەنىڭ ىشىنە سالىپ تاستاپ كەتكەنى تۋرالى سيۋجەت كورسەتتى.
وسى كۇنى ەشتەڭەگە تاڭعالمايتىن دا, تاڭعالدىرمايتىن دا بولىپ بارا جاتقان سەكىلدىمىز. ءتىپتى, بويىمىزدى نەمكەتتىلىك, نەمقۇرايلىلىق, بويكۇيەزدىك, سەلقوستىق, ە, دەي سالاتىن ءبىر سۇمدىقتار بيلەپ العان ءتارىزدى. وسى تاياۋ كۇندەرى تەلەديداردان ءۇش بەيكۇنا بالانى بىرەۋدىڭ اۋلاسىنا اكەلىپ, جالاڭاياق, جالاڭباس, كىشىسىن سومكەنىڭ ىشىنە سالىپ تاستاپ كەتكەنى تۋرالى سيۋجەت كورسەتتى. ۇشەۋى دە ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي ۇل مەن قىز ەكەن. اتتارى ادەمى قويىلعان: كەرەمەت – ءۇش جاستا, ميراس – ەكى جاستا, كاۋسار – سەگىز ايلىق. قاراپ وتىرعاندا, جۇرەگىڭ قان جىلايدى, سۇيەگىڭ سىرقىرايدى. وسىنداي كۇيگە قالاي ءتۇستى ەكەن؟ نە سەبەپ بولدى ەكەن؟ ادامنىڭ كىناسى ءوز الدىنا, قوعام كىناراتسىز با؟
ءبىز كەيدە وسىنداي قاتىگەزدىكتى ايتقاندا, سەبەبىنە كوز جۇمىپ, ءبارى جاقسى دەگەندى جەلەۋلەتىپ, سالدارىنا جۇگىنەمىز. اباي ايتادى: «كەسەلدى ءتۇيىن شەشىلسە» دەپ. شىنىندا, جات قىلىق, كەسەلدى ءتۇيىندى سوزبۇيداعا سالىپ, شەشە الماعاندىعىمىزدان بولىپ وتىر ما؟ بايلىعى مەن اتاعى الەمدى تامساندىرعان قازاق ەلىندە مۇنداي بەتكە شىركەۋ قىلىقتاردىڭ ايدى قويىپ, كەيدە كۇن سايىن قايتالانا بەرەتىنى نەلىكتەن ەكەن؟ ءبىز ەل بولىپ, جۇرت بولىپ وسىنى ويلاستىرا الىپ وتىرمىز با؟ قازاق جەر كولەمى جاعىنان الەمدە 9-ورىن الادى دەپ ماقتانامىز. ال حالقىنىڭ سانى بويىنشا تىزىمدە 62-بولىپ تۇرمىز. وتكەن عاسىردىڭ باسىندا «ءالحامديللا, التى ميلليونبىز!» دەدىك. جاڭا عاسىردىڭ باسىندا 11 ميلليونعا جەتتىك دەيمىز. بەس ميلليون قازاق سىرتتا ءجۇر. كورشىمىز, وزبەك تۋىستار ءبىر كەزدەرى بىزدەن از ەدى. وسى كۇندەرى 30 ميلليونعا شىعىپ, شىرەپ تۇر. عالىم ءازىمباي عالي «تابيعي ءوسىم ورتا دەڭگەيدە, بۇل بولاشاقتا ۇلتقا قاۋىپ» دەگەن ءۋاجدى العا تارتادى. ال ءبىز سول قاۋىپتەن قورعانۋدىڭ ورنىنا, پەرىشتە ۇرپاقتى قور قىلىپ جاتىرمىز. وسىنداي كەلەڭسىز جايلاردى, ۇلت رۋحىن جاسىتار سۇمدىقتاردى ەستىگەندە, باسىلىمداردان وقىعاندا نە بولىپ بارادى, نە بولىپ بارامىز, قاتىگەزدىك, قايىرىمسىزدىق قازاققا قايدان كەلدى, قانداي جۇقسىزداردان جۇقتى دەيسىڭ دە, ابايعا باس قوياسىڭ. دانىشپان اقىن: «قاينايدى قانىڭ, اشيدى جانىڭ, مىنەزدەرىن كورگەندە» دەيدى. ۇلتتىڭ بويىنداعى رۋحسىز مىنەزدى, نامىسسىزدىقتى وزگەگە كول, وزىمىزگە ءشول بولا قالاتىن كەيپىمىزدى كورگەندە, ۇلى اقىن وسىلاي دەگەن-اۋ, شاماسى؟ ەل بولعان تۇستا مۇنداي جات مىنەزدەن ارىلماساق, ەرتەڭ بەيكۇنا, اق ۇلپا كىناسىز ۇرپاقتىڭ نالاسىنا قالارىمىز انىق. «بالا تۋعاندا اق قاعازداي بولىپ تازا تۋادى, ونىڭ ۇستىنە شيماقتى قالاي سالساڭ, قاعاز بەتىنە سولاي تۇسەدى, بالا تاربيەسى دە سول سياقتى, ءوزىڭ قالاي تاربيەلەسەڭ, ول دا سولاي تاربيەلەنەدى» دەسە فرانتسۋز جان-جاك رۋسسو, «كوپشىلىكتى ادامشىلىققا تاربيەلەۋ ءۇشىن جاس بۋىندى جاقسىلاپ تاربيەلەۋ كەرەك», دەيدى قازاق مۇحتار اۋەزوۆ. وسىعان قازاق جۇرتى دەن قويسا, نامىسىن جانىسا, رۋحسىزدىقتان ارىلسا, ۇل-قىزى مىنانداي تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتپاسى انىق.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان».
