ەل پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىمەن جەر كوميسسياسى قۇرىلىپ, تالاسقا تولى تارتىستان, قىزۋ تالقىلاۋلاردان كەيىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى باعىتتالعان ماڭىزدى, ناقتى ۇسىنىستار جاسالدى. ونداي ۇسىنىستاردىڭ سانى جۇزدەن اسادى. وسىلايشا ماڭىزدى نورمالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى زاڭدا كورىنىس تاپتى. ارينە, وسى وزگەرىستەرگە قارسى تاراپ تا بولدى. الايدا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شەتەلدىكتەرگە جەر ساتۋعا تىيىم سالۋ جانە جەر قاتىناستارىندا تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋ تۋرالى باتىل شەشىمدەرىنىڭ, قايراتتى قادامدارىنىڭ پارمەنىمەن وسى زاڭ قابىلداندى. وتانداستارىمىز جاقسى بىلەتىندەي, جەر ماسەلەسى رەزونانسقا تولى ەدى. سوعان قاراماستان, قوعام مەملەكەت باسشىسىن قولدادى.
زاڭداعى نەگىزگى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار: قازاقستاندىقتار مەن قازاقستاننىڭ زاڭدى تۇلعالارىنا 49 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جالعا بەرۋ قۇقىعىن بەرۋدى, جالعا بەرۋ مەرزىمى وتكەننەن كەيىن جاڭا مەرزىمگە ۇزارتۋدى, سونداي-اق مەملەكەتتەن ساتىپ الماي, جەر پايدالانۋشىلار اراسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جالعا الۋ قۇقىعىن يەلىكتەن شىعارۋدى كوزدەيدى. بۇل رەتتە جەردى پايدالانۋ مەرزىمى – كەمىندە بەس جىل. سونداي-اق جەر قاتىناستارى جونىندەگى ورگانداردى حاباردار ەتۋ – مىندەتتى شارت بولىپ سانالادى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى كوميتەتىنە جەردى پايدالانۋ مەن قورعاۋدى مەملەكەتتىك باقىلاۋ فۋنكتسيالارى اكىمدىكتەردەن قايتىپ الىندى. حالىقتىڭ قاجەتتىلىگىن وتەۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, جايىلىمداردى باسقارۋ جوسپارىنا سايكەس, قاجەتتى جايىلىم جەرلەردىڭ شەكارالارى انىقتالادى.
بارلىق وركەنيەتتى ەلدەر سەكىلدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى قولجەتىمدى جەر ۋچاسكەلەرى تۋرالى اقپارات مەملەكەتتىك جەر كاداسترىنىڭ ينتەرنەت رەسۋرسىندا اشىق ورنالاستىرىلادى. اقپاراتتى جاسىرۋ حالىقتىڭ سەنىمسىزدىگى مەن نارازىلىعىن تۋعىزىپ كەلگەن ەدى. ەندى بۇدان بىلاي مەملەكەتتىك جەر كاداسترىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسىندە مەنشىك يەسى/جەر پايدالانۋشى باعانىندا جەر ۋچاسكەسى يەسىنىڭ اتى-ءجونى نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ بسن-ءى كورسەتىلەدى.
قازاقستاندىقتارعا اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جەكە مەنشىككە بەرۋ تۋرالى موراتوري 2026 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىن ۇزارتىلدى. سونىمەن قاتار اتالعان زاڭ سىبايلاس جەمقورلىق ماسەلەسىنە قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كوپتەگەن ولقىلىقتاردىڭ الدىن الدى. ماسەلەن, شارۋا قوجالىعىنا ارنالعان جەردىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتىپ, ونى باعباندىققا نەمەسە ساياجاي قۇرىلىسىنا يكەمدەۋگە تىيىم سالىندى. بۇعان دەيىن وسى سالادا كوپ زاڭ بۇزۋشىلىق جاسالىپ كەلگەن ەدى. ياعني شارۋا قوجالىعىنا ارنالعان جەر ۋچاسكەلەرىن كوگالداندىرۋ جانە ساياجاي قۇرىلىسىنا وزگەرتۋ دەگەن سىلتاۋمەن ونداي ۋچاسكەلەر اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنان شىعارىلىپ كەلگەن بولاتىن. مۇنداي اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ كولەڭكەلى اينالىمى ميللياردتاعان تەڭگەگە باعالانادى.
مەملەكەتتىك جەر ينسپەكتورلارى اۋدان نەمەسە قالا اكىمدەرىنىڭ قاس-قاباعىنا قارامايتىن بۇرىنعى جەر ينسپەكتسياسى جۇيەسىنە ورالامىز. بۇل – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قادام. كوسمومونيتورينگ ەنگىزىلەدى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ يگەرىلگەنى نەمەسە يگەرىلمەگەنىن وسى كوسمومونيتورينگتىڭ قورىتىندىسى ايقىندايدى. بارلىعى ناقتى ءارى وبەكتيۆتى بولماق. وسىلايشا ماقساتىنا ساي پايدالانىلماعان وراسان زور اۋماقتى قامتىپ جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرى قايتارىلاتىن بولادى.
الداعى ۋاقىتتا «تسيفرلاندىرۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداناتىنى انىق. وندا جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋدىڭ ەلەكتروندى ءتارتىبى, ەلەكتروندى كونكۋرستار, ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىنا كوشۋ جۇمىستارى رەتتەلەدى. بارلىق جەر-كاداسترلىق ىستەر, مالىمەتتەر, اقپاراتتار جەر قاتىناستارى بويىنشا راسىمدەر تسيفرلاندىرىلادى. تيىسىنشە, كەز كەلگەن تسيفرلاندىرۋ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلعا باستايدى.
ەل پرەزيدەنتى قول قويعان جەر قاتىناستارىنداعى وزگەرىستەر تۋرالى زاڭ جالعا الىنعان اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى ەكونوميكالىق اينالىمعا تارتۋعا, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ جايىلىمدىق جەرلەرگە قاتىستى قاجەتتىلىگىن وتەۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋگە جانە جەردىڭ پايدالانىلۋى مەن قورعالۋىن باقىلاۋعا قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرى بويىنشا اقپاراتتىڭ اشىقتىعىنا قول جەتكىزۋگە جەتكىلىكتى مۇمكىندىك بەرىپ, وڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سەرپىن بەرەدى دەپ كۇتىلەدى. وسىنىڭ بارلىعى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اشىقتىققا, شىنايىلىققا باعىتتالعان ء«ادىل قوعام جانە ءتيىمدى مەملەكەت» قۇرۋ ساياساتىنىڭ, حالىققا قاجەت رەفورمالاردى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرگەن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر.
مارات ءباشىموۆ,
زاڭگەر, ەۋروپالىق قۇقىق جانە ادام قۇقىقتارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى
