ومىردەن توقىعانى مول, تەرەڭ ءبىلىم مەن پاراسات يەسى, كەمەل ويلى تۇلعا بولعان ەدىل ەرعوجا ۇلى ءوزىنىڭ اقكوڭىل, بايسالدى دا, بايىپتى ادەمى مىنەزىمەن, كوپشىلدىگىمەن ءبىر كورگەن ادامدى باۋراپ الاتىن ەدى. وسى بويىنداعى بار اسىل قاسيەتتەردى اتا-اناسىنىڭ تاربيەسىمەن, ۇلگى-ونەگەسىمەن قاتار تۋعان جەر, وسكەن ولكەدەن سۋسىنداپ, بويىنا سىڭىرە بىلگەن جان. ەدىل اعا تابيعاتى جانعا جايلى, جەرى قۇنارلى, تاۋلى دا, سۋلى, قوڭىر جەلى كوڭىلىڭدى ارقاشان سەرگىتىپ, ادەمىلىككە, كوركەمدىككە, شىعارماشىلىققا, جاڭاشىلدىققا شاقىرىپ تۇراتىن جەر جانناتى جەتىسۋ وڭىرىندە تۋىپ ءوستى.
ەدىل ەرعوجا ۇلى ستۋدەنتتىك شاقتان عىلىمي ىزدەنىستەرگە يمەنبەي ارالاسىپ, ءومىرىنىڭ ماقساتى ۇلكەن عىلىمدا ەكەندىگىن ءتۇسىندى. عىلىممەن اينالىسۋ – ۇلكەن شىدامدىلىقتى, قاجىر-قايراتتى, ۇزدىكسىز ىزدەنۋدى قاجەت ەتەدى. ونسىز ەشكىم بەلەس تۇگىلى, قاراپايىم تابالدىرىقتان اتتاي المايدى. ويتكەنى عىلىمنىڭ ناتيجەسى, وندىرىسكە ەنۋى از ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە ەمەس. وتە كوپ ۋاقىتتى, بىرنەشە جىلداردى تالاپ ەتەدى. ول تەمىردەي بەرىك توزىممەن تالماي ىزدەندى, قيىندىقتان ەش قورىقپاي, ءوزىن ءوزى اياماي تىڭنان جول تابۋ ونىڭ ءومىر جولىنداعى اداستىرماس تەمىرقازىعىنا اينالدى. زەرتتەۋ جۇمىسىندا جۇيەلىلىكتى جانى سۇيەتىن, اسىعىس وي قورىتۋدى, لەپىرمە بوس ءسوز-دىلىكتى ۇناتپايتىن كىرپياز عالىم پرينتسيپشىلدىگىنەن ەشقاشان اۋىتقىعان ەمەس. قيىنشىلىقتى اينالىپ ءوتىپ, ۇرانداتىپ ويقاستاۋ ونىڭ تابيعاتىنا جات ەدى. وسىنداي قاسيەتتەرگە يە بولۋ ءۇشىن تۇلعانىڭ تەگى, ءبىلىمى, ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ورتاسى ۇلكەن ماڭىز اتقارادى. وسىلارمەن قاتار, عىلىمدا, ومىردە ءوز ورنىن تابا بىلۋگە دۇرىس باعىت-باعدار نۇسقاپ وتىراتىن جاناشىر ۇستاز-جەتەكشىنىڭ ورنى وراسان زور. ەدىل اعانىڭ عىلىمدا سارا جول سالىپ, ءوزىن دە وزگەنى دە جەتىلدىرە بىلەتىن كەمەل ويلى تۇلعاعا اينالۋىنا ۇستازدارى ب.ا.ءبىرىمجانوۆ پەن س.ر.رافيكوۆتىڭ ەرەكشە ىقپالى بولدى. ۇلى ۇستازدارى جايلى, ولاردىڭ ەڭبەكتەرى, جاساعان جاقسىلىقتارى تۋرالى ول ەرەكشە تەبىرەنىسپەن ايتۋشى ەدى. كوپ وقيتىن, تەرەڭنەن قوپارا قازاتىن ىزدەنىمپاز ەدىل ەرعوجا ۇلى وسىنداي رۋحاني باي جانداردان ۇلگى-ونەگە الىپ, ۇلاعاتتى ۇستازدارى سىلتەگەن جولدى مەڭگەرە وتىرىپ, عىلىم شىڭىن باعىندىردى. وسىنداي, اۋقىمدى دا تەرەڭ ماعىنالى عىلىمي-تەوريالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى ەدىل ەرعوجا ۇلىن بۇكىل الەمگە تانىتتى. وسى باعىتتاعى عىلىمي ماقالالارى, الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە تارالاتىن مەرزىمدى باسىلىمداردا جارىق كوردى.
جوعارىمولەكۋلالىق قوسىلىستار, مەمبرانا تەحنولوگياسى جانە يونالماسۋ حيمياسى سالاسىنداعى زەرتتەۋلەردى جالعاستىرىپ كەلە جاتقان شاكىرتتەرى وسى سالاداعى ەدىل ەرعوجا ۇلى ەرعوجيننىڭ بۇكىل دۇنيەجۇزىنە بەلگىلى قازاقستاندىق عىلىمي مەكتەبىنىڭ قالىپتاسقانىنىڭ دالەلى. ول كوپتەگەن دارىندى حيميك-عالىمدار توبىن تاربيەلەپ ءوسىردى. قازاقستاننىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىندە ەدىل اعانىڭ شاكىرتتەرى وسى باعىتتا ەڭبەك ەتۋدە, بۇل ونىڭ حيميا سالاسى بويىنشا قازاقستان عىلىمىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى مەن دامۋىنا قوسقان وراسان زور ۇلەسىنىڭ ايعاعى.
ەدىل ەرعوجا ۇلى وي-ءورىسى كەڭ, عىلىمنىڭ كوپتەگەن سالاسىنان ەنتسيكلوپەديالىق ءبىلىمى بار, جان-جاقتى عالىم. ول سونداي-اق ادەبيەتتى, تاريحتى, ۇلتتىق مادەنيەتتى, سالت-ءداستۇردى جاقسى بىلەتىن, ونەردىڭ سان سالاسىنا وي جىبەرىپ, جاقسى پىكىرلەر ايتىپ وتىراتىن. ونىڭ ادەمى قوڭىر داۋىسپەن ايتقان اندەرى دە ەرەكشە اسەر قالدىرىپ, تىڭداۋشىسىن باۋراپ الاتىن.
ەدىل ەرعوجا ۇلىنىڭ مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى رەتىندەگى عىلىم مەن جوعارى ءبىلىم سالاسىنا سىڭىرگەن ەڭبەگىن, عالىمدىعى مەن شەبەر ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىن حالقى دا, مەملەكەت باسشىلىعى دا جوعارى باعالاپ, ۇكىمەت تاراپىنان سان رەت ماراپاتتالدى.
قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن قايتالانباس تۇلعالاردىڭ بىرەگەيى, ءبىرتۋار دارا تۇلعا, ەل يگىلىگى ءۇشىن ءبىلىمىن سارپ ەتكەن ءىرى دارىن يەسى ەدىل ەرعوجا ۇلى بىلىمدىلىگىمەن, عالىمدىعىمەن, جان-جاقتىلىعىمەن, ەرەكشە ەڭبەكسۇيگىشتىگىمەن حالىقتىڭ سۇيگەن ۇلى بولدى. ول ءومىرىنىڭ اقىرعى كۇندەرىنە دەيىن عىلىمداعى ىلگەرى ويدىڭ, بارشا جاڭالىقتاردىڭ باستاۋشىسى جانە قولداۋشىسى بولدى. ەدىل اعانىڭ ادامدىق, ازاماتتىق بيىك تۇلعاسى زامانداستارىنىڭ, ارىپتەستەرىنىڭ, شاكىرتتەرىنىڭ, ۇرپاقتارىنىڭ كوڭىلىنەن ەش ۋاقىتتا كەتپەك ەمەس, ەل ءۇشىن ىستەپ كەتكەن اسقارالى ءىسى, ۇرپاعىنا ميراس ەتىپ قالدىرعان عىلىم قازىناسى حالىق ەسىندە, تاريحتا ماڭگى قالماق. قادىرلى دە, قاستەرلى ەسىمى قازاقستان حالقىنىڭ ەسىندە ماڭگى ساقتالماق.
ومىرزاق جۇسىپبەكوۆ,
ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
گۇلزيپا نۇرعاليەۆا,
حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
