الدىمەن ايتقاندا, اۋىلداستارى اتىنان بىرنەشە ادام قول قويعان مۇنداي شاعىم تۇسكەنگە دەيىن دە اتالعان ءوڭىردى جىلدان-جىلعا وكپەدەن قىسقان جاعدايعا تانىس بولاتىنبىز. كەزىندە 60 مىڭعا تارتا قوي, 10 مىڭنان استام جىلقى ورگەننىڭ وزىندە جايقالعان جايىلىمى جاپىرىلىپ كورمەگەن ارقانىڭ ەڭ ءبىر شۇيگىن جەرىنىڭ اياق استىنان ازىپ-توزۋى كوز الدىمىزداعى وقيعا بولىپ وتىر. ءۇستى عانا ەمەس, استىنىڭ دا باي بولۋى جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا ويلاماعان تۇستان سورعا اينالدى.
الدىمەن ايتقاندا, اۋىلداستارى اتىنان بىرنەشە ادام قول قويعان مۇنداي شاعىم تۇسكەنگە دەيىن دە اتالعان ءوڭىردى جىلدان-جىلعا وكپەدەن قىسقان جاعدايعا تانىس بولاتىنبىز. كەزىندە 60 مىڭعا تارتا قوي, 10 مىڭنان استام جىلقى ورگەننىڭ وزىندە جايقالعان جايىلىمى جاپىرىلىپ كورمەگەن ارقانىڭ ەڭ ءبىر شۇيگىن جەرىنىڭ اياق استىنان ازىپ-توزۋى كوز الدىمىزداعى وقيعا بولىپ وتىر. ءۇستى عانا ەمەس, استىنىڭ دا باي بولۋى جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا ويلاماعان تۇستان سورعا اينالدى. قورى از-كوبىنە قاراماستان, ايتەۋىر, جول بەرىلىپ تۇرعاندا اساپ قالۋعا اسىعىپ انتالاعان, اتى دا, زاتى دا بەلگىسىز ۇساق وندىرىسشىلەردىڭ جان-جاقتان كەنىشتەر اشىپ, توپىراعىن قوپارىپ تاستاۋى تىيىلار ورنىنا ءورشىپ بارا جاتۋى جازىلعان حاتتا ەندى اۋىلدىڭ ءدال ىرگەسىنەن «اراپ», «ءسورتى 1», «ءسورتى 2», «ءسورتى 3» دەگەن كارەرلەر ەنتەلەپ, قورشاۋىندا قالۋى ايتىلادى. ولاردىڭ اينالاسىندا ۇيىلگەن تاۋ-تاۋ كەن قالدىقتارى توبەلەرىنەن كوتەرىلگەن شاڭ-توزاڭ ونسىز دا تابيعاتى جۇتاڭ ايماققا ودان سايىن زاردابىن تيگىزە ءتۇسۋى كۇيىندىرەدى ەكەن. بۇعان دا كونبىستىك تانىتۋشى جۇرتقا بار تىرەك, تىرلىكتىڭ نەگىزگى كوزى مال بولعاندىقتان, ونى ورگىزەتىن جايىلىمنىڭ كۇننەن-كۇنگە تارىلىپ, ءتىپتى, الداعى از ۋاقىتتا مۇلدەم جويىلىپ كەتۋ قاۋپى باسقا دا ورىندارعا جەتكىزىلىپ باعىپتى.
ءبىز بۇل ماسەلەنى بۇدان ءۇش جىل بۇرىن كوتەرگەن ەدىك. امال نە, ۇيرەنشىكتى ۇنسىزدىكتەن قۇلاققا ءىلىنۋىن-ىلىنبەۋىن بىلە المادىق. ەندى بىلسەك, ىلىنبەپتى. تالاي جىل ەل ءىشى ىرىسى مەن يگىلىگىنىڭ قۇت-بەرەكەسى بولعان جەر بۇگىن بار, ەرتەڭ جوق كومپانيالار قانجىعاسىنا بايلانۋى اقىرىندا ونىڭ استى-ءۇستى استان-كەستەڭىن شىعارعان ەركىنسۋگە تىيىم سالار دارمەن دە شامالى جاعدايعا جەتكىزىپتى.
بۇل كۇندە بۇرىنعى بەينەسى ەلەسكە اينالعان تۇگىسكەننىڭ ءتوڭىرەگى «جومارت», «جايرەم», «شىعىس قامىس», «ارمان-100», «قارتاباي», «تۇيەباي», «قارابيدايىق», «قىلجىر» دەگەن بايىرعى جەر اتاۋلارىن جامىلعان كەنىشتەردەن اياق الىپ جۇرگىسىز دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ نارازىلىعىنا قاراماستان, اشىلعان بۇلاردىڭ كەيبىرىندە كەننىڭ الىنۋى ەكى-ءۇش جىلعا دا جەتپەي تۇگەسىلىپ, جابىلىپ قالعان. «قارتاباي» مەن «تۇيەبايدىڭ» ورنى قازىر جال-جال ءۇيىندى. «شىعىس قامىستىڭ» دا قورى تاۋسىلعالى تۇر. وسىلار از بولعانداي, بۇگىندە «اراپ» دەگەن تاعى ءبىر كەنىش پايدا بولىپ, ونىڭ قوجايىندارى, ءتىپتى, اۋىلداعىلاردىڭ ورىن بوساتۋىنا دىگىر سالا باستاۋدا كورىنەدى. 2 مىڭنان استام تۇرعىنى بار, ەجەلگى ءناسىپ – مالدىڭ ارقاسىندا تۇرمىستارى وسۋدەگى اۋىلدىڭ كەلەشەگى توسىننان قىل ۇستىندە تۇرعانداي جاعدايعا ۇشىراپتى قازىر.
ال تۇگىسكەندىكتەردىڭ بۇعان دەيىن ەرتەڭگى كۇندەرىنە ءۇمىتتەرى ۇلكەن ەدى. «جاڭاارقا جىلقىسىنىڭ قىمىزى مەن ەتى-اي», دەپ تامساندىراتىن ءوڭىردىڭ بۇدان بىلايعى تاعدىرى نە بولارى بەلگىسىز. قىمىز دايىنداۋ, قوي ەتىن قالبىرلاۋ تسەحتارى, مال بورداقىلاۋ الاڭى, باسقا دا شاعىن ءوندىرىستەر قۇرىلماق بولعان جوبالار قايتەرسىز, ەندى تۇسكە اينالاتىن سىڭايلى.
جالپى, بۇل ءبىر تۇگىسكەن باسىنداعى عانا جاي ەمەس. مالى قورالاس, جانى ارالاس, ىرگەلەس ەراليەۆ اۋىلى دا جانىنداعى «جالىن» كەنىشىنىڭ زالالىن تارتىپ كەلەدى. اشىق دالادا ۇيىلگەن كومىر كۇل-توزاڭى تۇلەككە شۇرايلى جايىلىمدارعا بۇرقىراپ شوگىپ اينالاداعى تابيعاتتىڭ بەرەكەسىن كەتىرۋدە. مۇنىڭ دا جۇمىسى ۇزاققا بارماي, وتىنى ءوتىمسىز جاتىر. تاياق تاستام تۇستا ءبىر ءوزى جىلىنا 8 ميلليون توننا كومىر ءوندىرۋگە قولى جەتكەن «شۇباركول» كەنىشى تۇرعاندا قوساقتاپ ەكىنشىسىن اشۋدىڭ سونشالىقتى نە قاجەتتىگى بولدى ەكەن دەپ ويلايسىز.
حات تۇيىنىندە ايتىلعانداي, اۋىلعا كەرەكتىگە قولداۋ كورسەتۋ, ەڭبەككەرلەرى ۇمتىلىسىنا ەركىندىك بەرۋ, شارۋاشىلىقتارىن كوتەرۋ ورنىنا, كەرىسىنشە, مال جايىلىمىن تارىلتىپ, وي مەن قىردى قوپارتىپ, كەنىشتەردى قاپتاتۋ تۇسىنىكسىز جاي.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى وبلىسى.
