ونى قالىپتاستىرۋ – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق باعىتى
«قازاقستاننىڭ ينتەللەكتۋالدى ەليتاسىن تاربيەلەۋدىڭ ىرگەتاسى بولىپ تابىلاتىن جاڭا مىندەتتەر, ۇلتتىق ينتەللەكتىڭ يادروسىن قۇرۋىمىز قاجەت».
ن.ءا.نازارباەۆ.
ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى مەن «ينتەللەكتۋالدى ۇلت-2020» جوباسىندا قاراستىرىلعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋدا. اتالمىش جوبادا قامتىلعان ماسەلەلەر بويىنشا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى مەكتەبى جاعدايىندا ۇلتتىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ» اتتى مەگا جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. وسى جوبا اياسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ» تۇجىرىمداماسىن دايىندادى. وندا قوعامنىڭ زياتكەرلىك رەسۋرسى بولىپ تابىلاتىن ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تولىقتاي قامتيدى. اتالمىش ماسەلەنى شەشۋدىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «ۇلتتىق تاربيە جانە ءوزىن-ءوزى تانۋ» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساۋلە يمانباەۆامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
ونى قالىپتاستىرۋ – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق باعىتى
«قازاقستاننىڭ ينتەللەكتۋالدى ەليتاسىن تاربيەلەۋدىڭ ىرگەتاسى بولىپ تابىلاتىن جاڭا مىندەتتەر, ۇلتتىق ينتەللەكتىڭ يادروسىن قۇرۋىمىز قاجەت».
ن.ءا.نازارباەۆ.
ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى مەن «ينتەللەكتۋالدى ۇلت-2020» جوباسىندا قاراستىرىلعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋدا. اتالمىش جوبادا قامتىلعان ماسەلەلەر بويىنشا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى مەكتەبى جاعدايىندا ۇلتتىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ» اتتى مەگا جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. وسى جوبا اياسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ» تۇجىرىمداماسىن دايىندادى. وندا قوعامنىڭ زياتكەرلىك رەسۋرسى بولىپ تابىلاتىن ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تولىقتاي قامتيدى. اتالمىش ماسەلەنى شەشۋدىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «ۇلتتىق تاربيە جانە ءوزىن-ءوزى تانۋ» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساۋلە يمانباەۆامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– ساۋلە توحتارقىزى, الدىمەن ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى ينديكاتورلارىنا توقتالىپ وتسەڭىز؟
– ينتەللەكتۋالدى ۇلت بولىپ قالىپتاسۋدا حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايى نەگىزگى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. عىلىمي جوبادا ەكونوميكالىق تۇرعىدا ۇلتىمىزدىڭ تۇرمىس جاعدايلارىنا سيپاتتاما جانە زيالى ۇلت بولۋدىڭ ينديكاتورلارى قاراستىرىلادى. نەگىزگى ينديكاتورلار – تۇلعانىڭ جالپى تۇرمىس جاعدايى, ءبىلىم الۋعا جانە عىلىممەن اينالىسۋعا قولجەتىمدىلىگى, جۇمىسپەن قامتىلۋى, دەنساۋلىعى, ەڭبەك تابىسى, مەديتسينامەن قامتاماسىز ەتىلۋى, ت.ب.
ءبىلىم الۋشىنىڭ ينتەللەكتۋالدى تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋدى انىقتايتىن بازالىق دەفينيتسيالار – «ينتەللەكت», «تۇلعانىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتى», «ينتەللەكتۋالدى تۇلعا», «ينتەللەكتۋالدى ۇلت» تۋرالى ۇعىم بولىپ تابىلادى. ينتەللەكت – اقىل, پاراسات, ەس, تۇسىنىك, تانىم – ويلاۋ قىزمەتىنىڭ جوعارى ءتيپى. ينتەللەكتۋالدىق – ادامنىڭ تابيعات بەرگەن وي, سانا, تانۋ, اقىل, پاراسات سەكىلدى قاسيەت-قابىلەتتەرىن وقۋ, ءبىلىم الۋ, تاجىريبە جيناقتاۋ ارقىلى جەتىلدىرۋى, ونى ءوزىن جانە قوعامدى دامىتۋ ءۇشىن جانە جاڭا جاعدايلارعا ساي بەيىمدەپ قولدانا الۋ قابىلەتى. ينتەللەكتۋالدى تۇلعا – ءومىردىڭ كەز كەلگەن اعىمىندا پىكىرلەسە الاتىن, جاڭاشىل-شىعارماشىلىق تۇرعىدا وزىندىك ءبىلىم الۋعا دايىن, ينتەللەكتۋالدى قابىلەتى دامىعان تۇلعا.
ينتەللەكتۋالدى الەۋەتتى تۇلعا – ادامگەرشىلىك جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن جاڭا جانە ارنايى مامانداندىرىلعان ءبىلىم كوزدەرىن جوعارى دارەجەدە يگەرۋ ارقىلى پايدا بولعان ءبىلىم, بىلىك, قۇزىرەتتەردى ءوزىنىڭ, ۇلتى مەن وتانىنىڭ مۇددەسىنە جاراتا الاتىن ازامات.
ينتەللەكتۋالدى ۇلت – ينتەللەكتۋالدى تۇرعىدان ادامگەرشىلىك, مادەني قاسيەتتەردى مەڭگەرگەن ءوزىنىڭ عىلىمي, مادەني, ءبىلىمى مەن بىلىگىن ەركىن تاراتۋ الەۋەتىنە يە باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت. ينتەللەكتۋالدى ۇلتتى قالىپتاستىرۋدا ءبىزدىڭ مىندەتىمىز ينتەللەكتۋالدى تۇلعانى قالىپتاستىرۋ ەكەنىن ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك.
اباي اتىنداعى قازاق ۇپۋ-ءدىڭ رەكتورى, پروفەسسور س.پىراليەۆتىڭ باسشىلىعىمەن پرەزيدەنتتىڭ «ينتەللەكتۋالدى ۇلت-2020» مەملەكەتتىك جوباسىندا قامتىلعان باسىم باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى مەكتەبى جاعدايىندا ۇلتتىڭ زياتكەرلىك الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ» عىلىمي مەگا جوباسى دايىندالدى. مەگا جوبانى ورىنداۋعا الىس جانە جاقىن شەتەلدەردىڭ بەلگىلى عالىمدارىمەن بىرگە, رەسپۋبليكاعا بەلگىلى پروفەسسورلار م.قويكەلديەۆ, ل.مارداحاەۆ, ف.ورازباەۆا, ج.نامازباەۆا, ت.اۋەلعازينا, ن.حان, س.قاليەۆا, ا.بەرىكحانوۆا, ت.ب. تارتىلدى. جوبا اياسىندا قازاقستاندا ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ عىلىمي-تەوريالىق جانە پراكتيكالىق نەگىزدەرىن انىقتاي وتىرىپ, ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەن شارتتارى ناقتىلاندى.
– اتالعان عىلىمي جوبالاردىڭ ورىندالۋ مەرزىمى جانە قارجى كوزى قالاي قاراستىرىلعان؟
– جالپى, جوبالاردىڭ ورىندالۋىنا از دەگەندە ءۇش جىل نەمەسە ودان دا كوپ ۋاقىت بەرىلەدى. بۇل جوبانى ورىنداۋ بيىل ەكىنشى جىلعا اياق باستى. ءبىرىنشى جىلى, «ينتەللەكتۋالدى ۇلت-2020» ۇلتتىق جوباسىندا قامتىلعان باعىتتاردىڭ عىلىمي-تەوريالىق نەگىزدەرى ايقىندالدى, ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ينتەللەكتۋالدى تۇلعانىڭ الەۋەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ تۇجىرىمداماسى دايىندالدى. جوبادا اتالمىش باعىتتاردىڭ مازمۇنىن قامتي وتىرىپ, عىلىمي جيناق شىعاردىق. ۇلتتىڭ الەۋەتىنە باعىتتالعان ءپان ەنگىزۋگە بايلانىستى تيپتىك باعدارلاما مەن وقۋ قۇرالى دايىندالىپ جاتىر.
كەلەسى وقۋ جىلى ول ءپاندى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىر فاكۋلتەتىنىڭ وقۋ ۇدەرىسىنە تاجىريبەلىك تۇرعىدا ەنگىزىپ, سونىڭ ناتيجەسىن ايقىنداساق دەگەن ماقساتتى العا قويىپ وتىرمىز.
– «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ» تۇجىرىمداماسىندا قامتىلعان ماسەلەلەر قانشالىقتى دەڭگەيدە ىسكە اسىپ جاتىر؟
– بولاشاق ماماننىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىن قالىپتاستىرۋدا ءبىز «ينتەللەكتۋالدى ۇلت-2020» مەملەكەتتىك جوبادا قامتىلعان باعىتتار بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىستارىن نەگىزگى ماقسات ەتىپ, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى اتالمىش تۇجىرىمدامانى دايىندادى. تۇجىرىمداما – ەلىمىزدىڭ ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن دامىتۋدىڭ ماقساتى مەن مىندەتتەرىن, ۇستانىمدارى مەن ىسكە اسىرۋ شارتتارىن ايقىندايتىن نەگىزگى قۇجات بولىپ تابىلادى. تۇجىرىمدامادا ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن دامىتۋدىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن الەۋمەتتىك-پەداگوگيكالىق ىنتىماقتاستىعىن كۇشەيتۋ نەگىزىندە ۇلتتىق جانە جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى دامىتۋ مەن قالىپتاستىرۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارى انىقتالعان. مۇندا باسەكەگە قابىلەتتى ۇلتتى قالىپتاستىرۋدىڭ جانە قازاق ەلى قوعامىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتۋدى جەتىلدىرۋدىڭ باستى مۇمكىندىكتەرى قامتىلادى.
اۋقىمدى ماسەلەسىنىڭ تەوريالىق نەگىزىن ايقىنداۋدا حالىقارالىق تاجىريبەلەردە جيناقتالعان ءىس-ارەكەتتەردى, اسىرەسە, بۇۇ-نىڭ قۇجاتتارىندا بەرىلگەن ۇستانىمدار مەن قاعيدالاردى زەردەلەۋ ارقىلى ينتەللەكتۋالدى ۇلتتىڭ نەگىزگى ينديكاتورلارى كورسەتىلدى. سونىمەن قاتار, ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسقان تاريحي قۇندىلىقتاردى دا نەگىزگە الا وتىرىپ, حح عاسىردىڭ باسىندا ۇلتتىق ءبىلىم مەن تاربيە جۇيەسىنىڭ نەگىزىن سالعان, زيالى قوعامدى قۇرۋعا بار عۇمىرلارىن ارناعان ا.بايتۇرسىنوۆ, م.دۋلاتوۆ, ج.ايماۋىتوۆ, م.جۇماباەۆ, م.شوقاي, ت.ب. الاش ارىستارىنىڭ تاريحي بولمىستارىن بۇگىنگى ۇرپاققا مۇرات ەتە وتىرىپ, زيالى قوعامنىڭ ۇلتتىق بەينەسى كوزدەلدى.
دانا اباي ۇسىنعان «جاننىڭ تاماعى» دەگەن فيلوسوفيالىق تۇجىرىمى تۇلعانىڭ بويىندا بولاتىن ادامي, رۋحاني كۇش جىگەرىنىڭ قالىپتاسۋىنا باعىتتالعان عوي. سول ابايدىڭ «تولىق ادامى» تۋرالى تۇجىرىمىنىڭ نەگىزگى قاعيداسى – ارلىلىق, اقىل, راحىم, پاراسات, ادىلەتتىلىك پەن قايىرىمدىلىق سەكىلدى قاسيەتتەر ينتتەللەكتۋالدى تۇلعانى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى كوزى بولىپ تابىلادى. «ينتەللەكتۋالدى ۇلت-2020» جوباسىندا قامتىلعان قاعيدالاردى ۇلى ابايدىڭ «تولىق ادام» يدەياسىمەن ساباقتاستىرا وتىرىپ, «ابايتانۋ» اتتى وقۋ قۇرالى وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىنە ەنگىزىلدى.
ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويىلعان نەگىزگى ماقسات – باسەكەگە قابىلەتتى ينتەللەكتۋالدى ۇرپاقتى قالىپتاستىرۋ. وسى ماقساتقا ساي تۇجىرىمدامادا بەرىلگەن نەگىزگى قاعيدالاردى ىسكە اسىرۋدا كەلەسى وقۋ جىلىنان باستاپ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىنە ەكسپەريمەنتتىك تۇرعىدا ستۋدەنتتەرگە 2 كرەديت كولەمىندە «بولاشاق ماماننىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن قالىپتاستىرۋ نەگىزدەرى» اتتى ءپاندى ەنگىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
– ينتەللەكتۋالدى ۇلتتى قالىپتاستىرۋعا بايلانىستى شەتەل ءتاجىريبەلەرى نەگىزگە الىندى ما؟
– ينتەللەكتۋالدى ۇلتتى قالىپتاستىرۋدا ەۋروپا ەلدەرى 20 جىل بۇرىن ينتەللەكتۋالدى قوعامدى قۇرۋدى وزدەرىنە مەملەكەتتىك دەڭگەيدە نەگىزگى ماقسات ەتىپ قويعان. فرانتسيا مەن گەرمانيا مەملەكەتتەرىن الاتىن بولساق, وسى ەلدەردە ەۋروپا وداعىنا كىرۋدىڭ بىردەن ءبىر سەبەپكەرى, ينتەللەكتۋالدى تۇلعا مەن ۇلت قالىپتاستىرۋداعى كوزقاراستارىنىڭ ۇشتاسۋى ەۋروپا ەلدەرىندەگى ينتەللەكتۋالدىق قورلاردىڭ باستى كورسەتكىشى رەتىندە ءبىلىم مەن عىلىم دامۋىنا ىقپال ەتەرلىك فاكتورلاردى, رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتار مەن ەتيكالىق نورمالاردى ايقىنداۋ ماڭىزدى سانالادى. «ينتەللەكتۋالدى ازاماتتى» قالىپتاستىرۋ جولىندا ولاردىڭ قوعامدىق ساناسىنا ىقپال ەتەرلىك قورشاعان ورتانىڭ تىنىسى مەن بولمىسىن تانىپ ءبىلۋ دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
ماسەلەن, ينتەللەكتۋالدى تۇلعانى قالىپتاستىرۋعا گەرمانيا ەلى ۇلكەن ءمان بەرەدى. ال ينتەللەكتۋالدى تۇلعا ۇعىمىن سابينا بەرگمان-پول ەنگىزگەن بولاتىن. ونىڭ «نەمىس حالقى» دەگەن ەڭبەگى بۇكىلحالىقتىق سايلاۋدا مەملەكەتتىك جوبا رەتىندە ۇسىنىلعان. وندا: «مەملەكەتتىڭ باستى قوزعاۋشى جانە جۇمىسشى كۇشى – حالىق. حالىققا بار جاعداي جاسالۋدا. ال حالىقتىڭ مەملەكەتكە بەرۋى تەك سالىق ەمەس. سونىمەن قاتار, ءوزىن «نەمىس ەلىنە» لايىقتى ەتۋ. سوندىقتان دا بۋندەس ەلىندە ينتەللەكتىسى جوعارى ادام عانا بولۋى كەرەك. ەگەر ادام ينتەللەكت بولسا, ول ءومىردىڭ بارلىق قىر-سىرىن قامتيدى» دەلىنگەن. جالپى, نەمىستەر ادامداردى پسيحولوگيالىق تۇرعىدان دايىنداپ, جەتىلدىرۋدى مەكتەپ كەزەڭىنەن باستاسا دا, بالاباقشادا ارنايى پسيحولوگيالىق كابينەتتەر جۇمىس ىستەيدى. ياعني, بۇل ازاماتتاردى تۋعاننان باستاپ تۇلعالىققا, ءوزىن-ءوزى باسقارۋعا ۇيرەتەدى.
ينتەللەكت تۇلعا قالىپتاستىرۋ ءاربىر ەلدىڭ جەتىستىككە قول جەتۋىنىڭ العىشارتى دەپ سانالادى. تاعى ءبىر دالەل, گەرمانيانىڭ بەلگىلى پەداگوگى يوگانن پەستالوتستسي تۇلعانى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ءوز وقۋشىلارى اراسىندا تاجىريبە جۇرگىزگەن. عالىم «تۇلعانى قالىپتاستىرۋ, بۇل ءبىر كۇندىك نەمەسە ءبىر جىلدىق ماسەلە ەمەس, ول جىلدار بويى ىزدەنىستەر مەن تالپىنىستاردىڭ ناتيجەسى, كەز كەلگەن تۇلعادان ينتەللەكتۋالدى تۇلعانى قالىپتاستىرۋعا بولادى. تەك وعان ول ءومىر سۇرگەن الەۋمەتتىك ورتا سوعان لايىق بولۋ كەرەك», – دەيدى. بۇل ورايدا, نەمىس ەلى حح عاسىردىڭ ورتا شەنىنەن باستاپ ينتەللەكت تۇلعانى قالىپتاستىرۋدى قولعا الدى. نەمىس عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋلەرى بويىنشا ءبىلىم مەن عىلىمدى, ءوندىرىستى دامىتۋدا, قازىرگى كۇنى نەمىس ەلىن «ينتەللەكتۋالدى قوعام» دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. ال سول ۇلتتىڭ ءاربىر ادامى – ينتەللەكتۋالدى تۇلعا. سەبەبى, ادام ۇلت قۇراۋشىسى.
فرانتسيا ەلى ينتەللەكت تۇلعانى قالىپتاستىرۋ تاجىريبەلەرىن ەرتە باستاپ كەتپەسە دە, ايتارلىقتاي دارەجەگە جەتىپ وتىر. سەبەبى, بەلگىلى فرانتسۋز گۋمانيسى جەتۋ مورەن ايتقانداي, «ينتەللەكتۋالدى ۇلتتى تەك ينتەللەكتۋالدى مەملەكەت جاسايدى. سوندىقتان الدىمەن مەملەكەت باسىنداعىلارعا كىتاپ وقىسىن دەپ ايتقىم كەلەدى». مورەن جەتۋدىڭ بۇل سوزدەرى فرانتسۋز پارلامەنتىنە وتە ىقپال ەتتى. وسى ورايدا جاك شيراكتىڭ ەڭبەگىنە دە توقتالىپ كەتۋ قاجەت. جاك شيراكتىڭ باسقارۋ كەزەڭىندە كوپتەگەن وقۋ ورىندارى اشىلىپ, ازاماتتاردىڭ ءبىلىم جانە رۋحاني ازىق الۋىنا بارىنشا مۇمكىندىكتەر جاسالدى. ول فرانتسۋز ەلىن «تۇلعالى ەل» قاتارىنا جەتكىزدى.
جالپى العاندا, فرانتسيا ەلىنىڭ ينتەللەكتۋالدى ۇلت دەپ اتاۋعا كوپتەگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرى دالەل بولا الادى. سەبەبى, 2007 جىلعى امەريكالىق «نيۋ يورك تايمس» گازەتى جۇرگىزگەن سۇراق-جاۋاپتا 62 پايىزى فرانتسۋز ەلىن وتە سىپايى, ۇقىپتى دەپ سيپاتتاعان. 21 پايىزى اعىلشىنداردى ايتسا, تەك 9 پايىز داۋىستى گەرمانيا ەلىنە بەرگەن. قالعان 8 پايىزىن امەريكان, گوللاند جانە جاپوندار يەلەنگەن. ەڭ كوپ كىتاپ وقيتىن قاي ەل دەگەن سۇراققا پىكىر بىلدىرگەندەردىڭ 76 پايىزى قىتاي ەلى دەسە, 22 پايىزى فرانتسۋزدى, قالعان 2 پايىزى نەمىس پەن جاپونداردى اتاعان.
قورىتا كەلە, قازاقستاننىڭ وسى ەلدەر قاتارىنا كىرۋىنە مول مۇمكىندىك بار. جوعارىدا اڭگىمەگە دايەك ەتكەن مەملەكەتتەر دە وڭاي وتكەلدەردەن وتپەدى. جاك شيراك فرانتسۋز ەلىن «تۇلعالى ەل» قاتارىنا جەتكىزدى دەدىك. «مەملەكەتتىڭ باستى قوزعاۋشى جانە جۇمىسشى كۇشى – حالىق» دەي كەلە, نەمىس حالقى «نەمىس ەلى» دەگەن اتقا يە بولدى. وسى ەلدەر حالىق بولىپ جۇمىلىپ, العا قويعان ماقساتتارىنا جەتتى. ءبىزدىڭ دە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قامتىلعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ستراتەگيادا كورسەتكەندەي قازاق ەلىن, قازاق مەملەكەتىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بار ەكەنىنە سەنىمىمىز مول.
اڭگىمەلەسكەن
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
