بوزوق قالاشىعىنىڭ نەكروپولىندە تابىلعان بۇل مايىتپەنبىرگە جەرلەنگەن بۇيىمدار ءحىىى-ءحىV عع. ەسىل بويىنمەكەندەگەن تايپالىق وداقتىڭ, مەملەكەتتىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى تۋرالى كوپ اقپارات بەرەدى. ەڭ باستىسى, ورتا عاسىردا ايەل ادامنىڭ قوعامداعى ورنى جوعارى دەڭگەيدەبولعانىن كورسەتەدى.
بوزوق مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ اعاعىلىمي قىزمەتكەرى ايناگۇل عانيەۆا: «ءىنجۋ شامامەن ءحىىى-ءحىV عاسىرلاردا ءومىر سۇرگەن موڭعول ايەلى. بارلىق موڭعولقابىرلەرىندەگىدەي بۇل ايەلدىڭ دە باسى سولتۇستىككەقاراتىلعان. ۇستىندە جىبەكتەن تىگىلگەن كويلەك, موينىنداكۇمىس جانە پاستالى مونشاقتار, قۇلاعىندا كۇمىس سىرعا بار. ەكى كۇمىس بىلەزىكتەگى ارىستان باستى بەينەلەر – اشەكەيلىبۇيىمدى ەدىل بويىنداعى شەبەرلەر جاساعانىن بىلدىرەدى. سونىمەن بىرگە كۇمىس توستاعان, قانجار, نايزا جانە ەڭقىزىعى – موڭعول ايەلىنىڭ ادەمى باس كيىم «بوكتاگ» تابىلدى. ونى كەز كەلگەن ايەل كيە بەرمەگەن, ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن موڭعولەليتاسىنا قابىلدانعان ايەلدەر عانا كيگەن. باس كيىمنىڭ ءۇستىكاۋري قابىرشاقتارىمەن اسەمدەلگەن. بۇل قابىرشاقتاردىڭءۇندىستان اۋماعىنان كەلەتىنىن ەسكەرسەك, سول زامانداعىساۋدا-ساتتىق قاتىناستار قالاي دامىعانىن كورە الامىز. ودان باسقا, قولا اينا, قابىرشاقتان جاسالعان مونشاقتابىلدى. جەرلەۋ سالتاناتى, قانجار مەن نايزانىڭ بولۋى – ونىڭ جاۋىنگەر بولعانىن كورسەتەدى» دەيدى
سونداي-اق زەرتتەۋشىلەر نازارىن اۋدارعان دۇنيە, تابىتءۇستى كۇلگىن ءتۇستى جىبەك ماتامەن قاپتالىپ, قاسىنا تەمىر نايزا مەن قانجار, كۇمىس كەسە, اياعىندا تەمىر اۋىزدىققويىلعانى.
بىرنەشە جىلدىڭ الدىندا ماسكەۋدەگى رعا انتروپولوگيا جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ انتروپولوگيالىق رەكونسترۋكتسيا لابوراتورياسى ءىنجۋدىڭ باس سۇيەگىنە نەگىزدەيوتىرىپ, جالپى بەينەسىن قالپىنا كەلتىردى. مامانداردىڭنەگىزدەۋىنە قاراعاندا ايەلدىڭ جاسى 50-لەر شاماسىندا.
ونىڭ مونگولويد تيپىنەن ەكەنى, وزىمەن بىرگە جەرلەنگەنزاتتارىنا قاراپ, زامانىندا ەرلەرمەن بىرگە اسكەري ىستەرگەقاتىسقانىن بايقاۋعا بولادى, دەيدى زەرتتەۋشىلەر. سونىمەنقاتار, ونىڭ ايەل رەتىندەگى اشەكەي بۇيىمدارى مەن مارجانتاستارى, باس كيىمى اقسۇيەكتەر اۋلەتىنەن ەكەنىن دالەلدەيدى.
جاڭعىرتپا جاساۋ ماماندارى جازبا جانە ارحەولوگيالىقماتەريالدار بويىنشا ءىنجۋدىڭ باسىنداعى بوكتاگتى دا (باس كيىم) قالپىنا كەلتىردى. بۇنداي باس كيىمدى ورتا عاسىردااقسۇيەكتەر اۋلەتىنەن شىققان ايەلدەر عانا كيگەن. ول تۋرالىمالىمەت گ.رۋبرۋك پەن پ.كارپيني جازبالارىندا بار. بوكتاگالەۋمەتتىك بەلگى رەتىندە ءساندى باس كيىم عانا ەمەس, بەدەلدىالەۋمەتتىك ورتانىڭ وكىلى دەگەن بەلگىنى بىلدىرەدى.
