بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. ايتسە دە ولاردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى جاعداي جاسالماعان. ۇيىرمەنى بىلاي قويعاندا, پاتشا سارايىنداي ءزاۋلىم مەكەمەدە 4-5 ادامنان ارتىق قىزمەتكەر جۇمىس ىستەمەيدى. سەبەبى, تالاپ سولاي. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن 2025 جىلعا قاراي اۋىلداردا بالالارعا ارنالعان 1 600 ۇيىرمە اشىلماق نيەتتە. سوندا وعان دەيىن اۋىل تۇرعىندارى قايتپەك؟
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا بۇگىنگىدەي اۋمالى-توكپەلى زاماندا بالالاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشىلىعىن دۇرىس ارناعا باعىتتاۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتكەن. ءتىپتى, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە ارنايى تاپسىرما دا جۇكتەگەن بولاتىن. ول از دەسەڭىز, سول ارقىلى اكىمدەردىڭ جۇمىسىن باعالايتىنىن باسا ايتقان. مىنە, سودان بەرى اۋىلداعى مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جانايقايىنا بيلىك قۇلاق تۇرە باستادى.
«وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ سپورتتىق جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. قارجى تاپشىلىعى كەزىندە مەملەكەت بيۋدجەتى ەسەبىنەن كاسىبي سپورت كلۋبتارىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋدىڭ قاجەتى جوق. مەملەكەتتىڭ جانە كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ بيۋدجەتىنەن ميللياردتاعان تەڭگە ءتيىمسىز جۇمسالۋدا.
بۇقارالىق سپورتقا, دەنە تاربيەسىنە جانە بالالارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ءار وبلىستا, ءىرى اۋدان ورتالىقتارىندا سپورت ۇيىرمەلەرىن اشۋ قاجەت. «بالالار ۇيىرمەسى» قىزمەتىن قايتا قالپىنا كەلتىرگەن ءجون. وندا جاستارىمىز قولونەردىڭ جانە شىعارماشىلىقتىڭ باستاپقى نەگىزدەرىمەن تانىسار ەدى. بالالار ءۇشىن قاتەرلى بۇگىنگىدەي اۋمالى-توكپەلى زاماندا ولاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشىلىعىن دۇرىس ارناعا باعىتتاۋ اسا ماڭىزدى. بالالار مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى ەمەس پە؟! اكىمدەردىڭ جۇمىسىن وسى ولشەم بويىنشا دا باعالايمىز», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.
شىنىندا, اۋىلداعى مادەنيەت پەن سپورت سالاسىنىڭ ءمانى كەتىپ بارا جاتقانى بەلگىلى. كادر تاپشىلىعى قولبايلاۋ. قالادان مامان شاقىرايىن دەسە جالاقىسى از. جارىتىپ ايلىق بەرمەگەن سوڭ, بىلىكتى ماماندار شاعىن ەلدى مەكەننەن ىرگەسىن اۋلاق ۇستايدى. اۋىلداعى بار مامان بالاسى ءۇشىن ازعانتاي اقشانى قاناعات تۇتىپ, جوقتى بار قىلىپ كورسەتىپ كەلە جاتىر. مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى الدىمەن اۋىلدان باستالۋى شارت. ونى ءبىر كەزدەرى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتقان-تۇعىن. بىراق سول باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلمەگەن سوڭ ءبارى بەكەر ەمەس پە؟
جاقىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كۇمىس سەيىتوۆا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەردىڭ بەكىتىلگەن تىزىمىنە 9 باعىت بويىنشا 59 ءتۇرى ەنگىزىلگەنىن ءمالىم ەتتى.
«وڭىرلەر قارقىندى جۇمىس ىستەۋدە. مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا مىندەتتى تۇردە 3 تاراپ قاتىسادى. ءبىرىنشى تاراپ – وبلىستاردىڭ, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ مادەنيەت باسقارمالارى, ولار زاڭنامادا وپەراتور رەتىندە بەلگىلەنگەن. ولاردىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى – ءونىمدى ىرىكتەۋ, بولىنگەن قاراجاتتى ءبولۋ جانە بالالار كونتينگەنتىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جيناقتاۋ. ەكىنشى تاراپ – ۇيىرمەلەر قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋشىلار, ياعني ءونىم بەرۋشىلەر. وعان ايقىندالعان تالاپتارعا سايكەس كەلگەن كەز كەلگەن كاسىپكەر قاتىسا الادى. ءۇشىنشى تاراپ – بالالار, اتا-انالار, قامقورشىلار... بۇگىندە ءونىم بەرۋشىلەر تىركەلدى. مىسالى, الماتى وبلىسى مەن نۇر-سۇلتان قالاسىندا بالالارعا ۆاۋچەرلەر بەرىلىپ, جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى ك.سەيىتوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۆاۋچەردىڭ قولدانىلۋ مەرزىمى 10 جۇمىس كۇنى جانە ۇزارتىلمايدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ۆاۋچەردە كورسەتىلگەن بالانىڭ زاڭدى وكىلى جانە ءونىم بەرۋشى شارت جاساسادى. بالانىڭ ساباقتى دالەلدى سەبەپسىز قاتارىنان 3 رەت وتكىزۋى, شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە بارۋ رەگلامەنتىن ساقتاماۋى ءونىم بەرۋشىنىڭ بىرجاقتى تارتىپپەن شارتتى بۇزۋىنا نەگىز بولادى. سونىمەن قاتار, وپەراتور جەتكىزۋشىگە اي سايىن كورسەتىلگەن قىزمەتتەر فاكتىسى بويىنشا ءاربىر بالا ءۇشىن تولەم جۇرگىزەدى. كەلۋ تابەلى زاڭدى وكىلدىڭ ەلەكتروندى قولتاڭباسىمەن راستالادى.
بۇگىندە ەلىمىزدە 3 212 قولدانبالى شىعارماشىلىق ۇيىرمە, بالالارعا ارنالعان اۋەسقوي بىرلەستىكتەر مەن كلۋبتار جۇمىس ىستەيدى. ەڭ كوپ ۇيىرمە الماتى وبلىسىندا تىركەلدى. بايقاعاندارىڭىزداي سانى سىن كوتەرمەيدى, ال ساپاسى شە؟ ساپاسى تۋرالى اڭگىمەنى اتالعان ايماققا قاراستى بالقاش اۋدانى, باقباقتى اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى باقىتكۇل قايىپباەۆا ايتىپ بەردى.
«بۇرىنعىعا قاراعاندا اۋىلداعى مادەني نىساندار جىل سايىن جاندانىپ, تۇرلەنىپ كەلە جاتىر عوي. تاۋبە! دەسە دە ءالى دە جولعا قويىلماعان ماسەلەلەر جوق ەمەس. مىسالى, كادر تاپشىلىعى. ەدەن جۋشى باعباننىڭ قىزمەتىن قاتار الىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى دەگەندەي. ونى ءبىر دەڭىز. ءارتۇرلى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرعانىمىزبەن بولمەلەرگە اۋىل بالالارى سىيمايدى. قوسىمشا ساباققا قىزىعۋشىلار وتە كوپ. كەيدە ويلايمىن, كىتاپحاناعا ارناپ ۇلكەن بولمە بەرگەنشە, جاتتىعۋ زالىن كەڭىرەك قىلىپ سالسا بولار ەدى دەپ. سەبەبى قازىر وقىرماندار ەلەكتروندى كىتاپ ارقىلى, ۇيىندە وتىرىپ-اق كەرەگىن ىزدەپ تابادى. سونداي-اق سپورتپەن شۇعىلداناتىن ارنايى قۇرىلعىلار از. ولاردىڭ ساپاسى تومەندەۋ. زالدىڭ تارلىعىنان ەكى-ءۇش ادامنان ارتىق جاتتىعۋ جاساي المايدى. قىزىقتى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرايىق دەسەك بىلىكتى ماماندارعا قولىمىز جەتپەي وتىر. بۇل جاعدايلار الداعى ۋاقىتتا شەشىلەدى دەگەن ويدامىن», دەيدى ب.قايىپباەۆا.
قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلداردا بارلىعى 12 000 شىعارماشىلىق ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 115,2 مىڭ بالا شۇعىلداناتىن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان 9 000 ۇيىرمە بار. قوسىمشا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر اشۋ جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ساپالى بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا 2021 جىلى العاش رەت مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس ەنگىزىلدى. 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكا بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە قوسىمشا 1600 ۇيىرمە اشىلادى. ناتيجەسىندە, قوسىمشا 42 مىڭ بالا مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىسپەن قامتىلماق ەكەن. سونىمەن قاتار بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر سانى 10 600-گە جەتەدى. بۇل – الداعى ۋاقىتتىڭ قۇرعاق جوسپارى.
بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا سپورت سەكتسيالارىن اشۋ جانە بالالار ۇيىرمەسىنىڭ قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ پىكىرىن ەسكەرەتىنىن ايتقان ەدى.
«جول كارتاسى شەڭبەرىندە «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت تۋرالى», «مادەنيەت تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىپ, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن سپورت سەكتسيالارىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر, دەنە شىنىقتىرۋ كلۋبتارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ, بالالار ۇيىرمەسىن اشۋ بويىنشا تۇجىرىمدامانى رەسپۋبليكاداعى بارلىق مادەنيەت ۇيىمىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارىنا بەكىتۋ شارالارى كوزدەلگەن. قازىر ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققاندا نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ شارالارى جايلى ماسەلە پىسىقتالۋدا», دەگەن بولاتىن.
ءتىپتى اتالعان زاڭعا ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلگەننەن كەيىن زاڭعا تاۋەلدى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە دە تۇزەتۋ ەنگىزىلەتىنىن دە مالىمدەگەن. وسىلايشا, مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ, ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا, جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى سياقتى «قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى» ازىرلەنگەن. وندا ەسەپتەۋ الگوريتمدەرى, جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ كولەمى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى ايقىندالاتىن بولادى. ال بيىل بولسا:
«اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن زاماناۋي, جايلى الەۋمەتتىك-مادەني جانە سپورتتىق ورتا قۇرۋ, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن بالالاردىڭ شىعارماشىلىق جانە سپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ –مينيسترلىكتىڭ باستى مىندەتى. بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ورىنداۋ جونىندەگى جول كارتاسى اياسىندا «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى», «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى, جەرگىلىكتى بيۋدجەت, جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىن پايدالانۋ ەسەبىنەن 748 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. ونىڭ ىشىندە 180 جاڭا مادەنيەت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى مەن 568 نىسانعا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى», دەپ حابارلاعان بولاتىن ۆەدومستۆو باسشىسى.
اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس, ايتسە دە اتتەگەن-اي دەيتىن تۇستارىمىز ءالى دە بار. بىرتە-بىرتە جونگە كەلەدى دەگەن سەنىمدەمىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ء«بىز مادەنيەت سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتارعا جەتكىلىكتى تۇردە كوڭىل بولمەي وتىرمىز» دەپ بەكەر ايتقان جوق. راسىمەن سولاي. اسىرەسە اۋىلداعى ونەرلى اعايىن ەلەۋسىز قالىپ كەلەدى. وسى كۇنگە دەيىن ەلدىك رۋحانياتقا تىرەۋ, سپورتقا سۇيەۋ بولعان سول اياداي اۋىلدان شىققان دارىندى جاستارىمىز ەدى. مۇنى ۋاقىت تا دالەلدەدى. ەڭدەشە ۇلتتىق مۇرات جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتكەنىمىز ابزال.
بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. ايتسە دە ولاردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى جاعداي جاسالماعان. ۇيىرمەنى بىلاي قويعاندا, پاتشا سارايىنداي ءزاۋلىم مەكەمەدە 4-5 ادامنان ارتىق قىزمەتكەر جۇمىس ىستەمەيدى. سەبەبى, تالاپ سولاي. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن 2025 جىلعا قاراي اۋىلداردا بالالارعا ارنالعان 1 600 ۇيىرمە اشىلماق نيەتتە. سوندا وعان دەيىن اۋىل تۇرعىندارى قايتپەك؟
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا بۇگىنگىدەي اۋمالى-توكپەلى زاماندا بالالاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشىلىعىن دۇرىس ارناعا باعىتتاۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتكەن. ءتىپتى, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە ارنايى تاپسىرما دا جۇكتەگەن بولاتىن. ول از دەسەڭىز, سول ارقىلى اكىمدەردىڭ جۇمىسىن باعالايتىنىن باسا ايتقان. مىنە, سودان بەرى اۋىلداعى مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جانايقايىنا بيلىك قۇلاق تۇرە باستادى.
«وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ سپورتتىق جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. قارجى تاپشىلىعى كەزىندە مەملەكەت بيۋدجەتى ەسەبىنەن كاسىبي سپورت كلۋبتارىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋدىڭ قاجەتى جوق. مەملەكەتتىڭ جانە كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ بيۋدجەتىنەن ميللياردتاعان تەڭگە ءتيىمسىز جۇمسالۋدا.
بۇقارالىق سپورتقا, دەنە تاربيەسىنە جانە بالالارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ءار وبلىستا, ءىرى اۋدان ورتالىقتارىندا سپورت ۇيىرمەلەرىن اشۋ قاجەت. «بالالار ۇيىرمەسى» قىزمەتىن قايتا قالپىنا كەلتىرگەن ءجون. وندا جاستارىمىز قولونەردىڭ جانە شىعارماشىلىقتىڭ باستاپقى نەگىزدەرىمەن تانىسار ەدى. بالالار ءۇشىن قاتەرلى بۇگىنگىدەي اۋمالى-توكپەلى زاماندا ولاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشىلىعىن دۇرىس ارناعا باعىتتاۋ اسا ماڭىزدى. بالالار مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى ەمەس پە؟! اكىمدەردىڭ جۇمىسىن وسى ولشەم بويىنشا دا باعالايمىز», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.
شىنىندا, اۋىلداعى مادەنيەت پەن سپورت سالاسىنىڭ ءمانى كەتىپ بارا جاتقانى بەلگىلى. كادر تاپشىلىعى قولبايلاۋ. قالادان مامان شاقىرايىن دەسە جالاقىسى از. جارىتىپ ايلىق بەرمەگەن سوڭ, بىلىكتى ماماندار شاعىن ەلدى مەكەننەن ىرگەسىن اۋلاق ۇستايدى. اۋىلداعى بار مامان بالاسى ءۇشىن ازعانتاي اقشانى قاناعات تۇتىپ, جوقتى بار قىلىپ كورسەتىپ كەلە جاتىر. مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى الدىمەن اۋىلدان باستالۋى شارت. ونى ءبىر كەزدەرى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتقان-تۇعىن. بىراق سول باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلمەگەن سوڭ ءبارى بەكەر ەمەس پە؟
جاقىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كۇمىس سەيىتوۆا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەردىڭ بەكىتىلگەن تىزىمىنە 9 باعىت بويىنشا 59 ءتۇرى ەنگىزىلگەنىن ءمالىم ەتتى.
«وڭىرلەر قارقىندى جۇمىس ىستەۋدە. مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا مىندەتتى تۇردە 3 تاراپ قاتىسادى. ءبىرىنشى تاراپ – وبلىستاردىڭ, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ مادەنيەت باسقارمالارى, ولار زاڭنامادا وپەراتور رەتىندە بەلگىلەنگەن. ولاردىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى – ءونىمدى ىرىكتەۋ, بولىنگەن قاراجاتتى ءبولۋ جانە بالالار كونتينگەنتىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جيناقتاۋ. ەكىنشى تاراپ – ۇيىرمەلەر قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋشىلار, ياعني ءونىم بەرۋشىلەر. وعان ايقىندالعان تالاپتارعا سايكەس كەلگەن كەز كەلگەن كاسىپكەر قاتىسا الادى. ءۇشىنشى تاراپ – بالالار, اتا-انالار, قامقورشىلار... بۇگىندە ءونىم بەرۋشىلەر تىركەلدى. مىسالى, الماتى وبلىسى مەن نۇر-سۇلتان قالاسىندا بالالارعا ۆاۋچەرلەر بەرىلىپ, جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى ك.سەيىتوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۆاۋچەردىڭ قولدانىلۋ مەرزىمى 10 جۇمىس كۇنى جانە ۇزارتىلمايدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ۆاۋچەردە كورسەتىلگەن بالانىڭ زاڭدى وكىلى جانە ءونىم بەرۋشى شارت جاساسادى. بالانىڭ ساباقتى دالەلدى سەبەپسىز قاتارىنان 3 رەت وتكىزۋى, شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە بارۋ رەگلامەنتىن ساقتاماۋى ءونىم بەرۋشىنىڭ بىرجاقتى تارتىپپەن شارتتى بۇزۋىنا نەگىز بولادى. سونىمەن قاتار, وپەراتور جەتكىزۋشىگە اي سايىن كورسەتىلگەن قىزمەتتەر فاكتىسى بويىنشا ءاربىر بالا ءۇشىن تولەم جۇرگىزەدى. كەلۋ تابەلى زاڭدى وكىلدىڭ ەلەكتروندى قولتاڭباسىمەن راستالادى.
بۇگىندە ەلىمىزدە 3 212 قولدانبالى شىعارماشىلىق ۇيىرمە, بالالارعا ارنالعان اۋەسقوي بىرلەستىكتەر مەن كلۋبتار جۇمىس ىستەيدى. ەڭ كوپ ۇيىرمە الماتى وبلىسىندا تىركەلدى. بايقاعاندارىڭىزداي سانى سىن كوتەرمەيدى, ال ساپاسى شە؟ ساپاسى تۋرالى اڭگىمەنى اتالعان ايماققا قاراستى بالقاش اۋدانى, باقباقتى اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى باقىتكۇل قايىپباەۆا ايتىپ بەردى.
«بۇرىنعىعا قاراعاندا اۋىلداعى مادەني نىساندار جىل سايىن جاندانىپ, تۇرلەنىپ كەلە جاتىر عوي. تاۋبە! دەسە دە ءالى دە جولعا قويىلماعان ماسەلەلەر جوق ەمەس. مىسالى, كادر تاپشىلىعى. ەدەن جۋشى باعباننىڭ قىزمەتىن قاتار الىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى دەگەندەي. ونى ءبىر دەڭىز. ءارتۇرلى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرعانىمىزبەن بولمەلەرگە اۋىل بالالارى سىيمايدى. قوسىمشا ساباققا قىزىعۋشىلار وتە كوپ. كەيدە ويلايمىن, كىتاپحاناعا ارناپ ۇلكەن بولمە بەرگەنشە, جاتتىعۋ زالىن كەڭىرەك قىلىپ سالسا بولار ەدى دەپ. سەبەبى قازىر وقىرماندار ەلەكتروندى كىتاپ ارقىلى, ۇيىندە وتىرىپ-اق كەرەگىن ىزدەپ تابادى. سونداي-اق سپورتپەن شۇعىلداناتىن ارنايى قۇرىلعىلار از. ولاردىڭ ساپاسى تومەندەۋ. زالدىڭ تارلىعىنان ەكى-ءۇش ادامنان ارتىق جاتتىعۋ جاساي المايدى. قىزىقتى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرايىق دەسەك بىلىكتى ماماندارعا قولىمىز جەتپەي وتىر. بۇل جاعدايلار الداعى ۋاقىتتا شەشىلەدى دەگەن ويدامىن», دەيدى ب.قايىپباەۆا.
قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلداردا بارلىعى 12 000 شىعارماشىلىق ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 115,2 مىڭ بالا شۇعىلداناتىن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان 9 000 ۇيىرمە بار. قوسىمشا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر اشۋ جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ساپالى بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا 2021 جىلى العاش رەت مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس ەنگىزىلدى. 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكا بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە قوسىمشا 1600 ۇيىرمە اشىلادى. ناتيجەسىندە, قوسىمشا 42 مىڭ بالا مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىسپەن قامتىلماق ەكەن. سونىمەن قاتار بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر سانى 10 600-گە جەتەدى. بۇل – الداعى ۋاقىتتىڭ قۇرعاق جوسپارى.
بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا سپورت سەكتسيالارىن اشۋ جانە بالالار ۇيىرمەسىنىڭ قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ پىكىرىن ەسكەرەتىنىن ايتقان ەدى.
«جول كارتاسى شەڭبەرىندە «دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت تۋرالى», «مادەنيەت تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىپ, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن سپورت سەكتسيالارىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر, دەنە شىنىقتىرۋ كلۋبتارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ, بالالار ۇيىرمەسىن اشۋ بويىنشا تۇجىرىمدامانى رەسپۋبليكاداعى بارلىق مادەنيەت ۇيىمىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارىنا بەكىتۋ شارالارى كوزدەلگەن. قازىر ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققاندا نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ شارالارى جايلى ماسەلە پىسىقتالۋدا», دەگەن بولاتىن.
ءتىپتى اتالعان زاڭعا ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلگەننەن كەيىن زاڭعا تاۋەلدى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە دە تۇزەتۋ ەنگىزىلەتىنىن دە مالىمدەگەن. وسىلايشا, مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ, ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا, جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى سياقتى «قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى» ازىرلەنگەن. وندا ەسەپتەۋ الگوريتمدەرى, جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ كولەمى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى ايقىندالاتىن بولادى. ال بيىل بولسا:
«اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن زاماناۋي, جايلى الەۋمەتتىك-مادەني جانە سپورتتىق ورتا قۇرۋ, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن بالالاردىڭ شىعارماشىلىق جانە سپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ –مينيسترلىكتىڭ باستى مىندەتى. بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ورىنداۋ جونىندەگى جول كارتاسى اياسىندا «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى», «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى, جەرگىلىكتى بيۋدجەت, جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىن پايدالانۋ ەسەبىنەن 748 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. ونىڭ ىشىندە 180 جاڭا مادەنيەت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى مەن 568 نىسانعا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى», دەپ حابارلاعان بولاتىن ۆەدومستۆو باسشىسى.
اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس, ايتسە دە اتتەگەن-اي دەيتىن تۇستارىمىز ءالى دە بار. بىرتە-بىرتە جونگە كەلەدى دەگەن سەنىمدەمىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ء«بىز مادەنيەت سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتارعا جەتكىلىكتى تۇردە كوڭىل بولمەي وتىرمىز» دەپ بەكەر ايتقان جوق. راسىمەن سولاي. اسىرەسە اۋىلداعى ونەرلى اعايىن ەلەۋسىز قالىپ كەلەدى. وسى كۇنگە دەيىن ەلدىك رۋحانياتقا تىرەۋ, سپورتقا سۇيەۋ بولعان سول اياداي اۋىلدان شىققان دارىندى جاستارىمىز ەدى. مۇنى ۋاقىت تا دالەلدەدى. ەڭدەشە ۇلتتىق مۇرات جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتكەنىمىز ابزال.
