قازاقستان • 22 ماۋسىم، 2021

اۋىلدا بالا كوپ، ۇيىرمە از

46 رەت كورسەتىلدى

اۋىلداعى مادەنيەت ۇيلەرىن اڭگىمەلەپ جۇرگەنىمىزگە ءبىراز بولدى. سودان دا بولار ءبىر ماسەلەنىڭ استارىنا ۇڭىلسەك، كەلەسى ءبىر تۇيتكىلدىڭ توبەسى كورىنەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بالالاردىڭ سپورتتىق جانە شى­عار­ماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋدى مىندەتتەگەنىمەن، مينيسترلىكتىڭ تىرلىگى ميمىرت.

بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. ايتسە دە ولاردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى جاعداي جاسال­ماعان. ۇيىر­مەنى بىلاي قويعاندا، پاتشا سارايىنداي ءزاۋلىم مەكەمەدە 4-5 ادامنان ارتىق قىزمەتكەر جۇمىس ىستەمەيدى. سەبەبى، تالاپ سولاي. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن 2025 جىلعا قاراي اۋىلداردا بالالارعا ارنالعان 1 600 ۇيىرمە اشىلماق نيەتتە. سوندا وعان دەيىن اۋىل تۇرعىندارى قايتپەك؟

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعداي­داعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزە­ڭى» اتتى جولداۋىندا بۇگىن­گىدەي اۋمالى-توكپەلى زامان­دا بالالاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشى­لىعىن دۇرىس ارناعا باعىتتاۋ اسا ما­ڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتكەن. ءتىپتى، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە ارنايى تاپسىرما دا جۇكتەگەن بولاتىن. ول از دەسەڭىز، سول ارقىلى اكىمدەردىڭ جۇ­مىسىن باعالايتىنىن باسا ايتقان. مىنە، سودان بەرى اۋىل­داعى مادەنيەت سالاسى قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ جانايقايىنا بيلىك قۇلاق تۇرە باستادى.

«وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ سپورتتىق جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. قارجى تاپشىلىعى كەزىندە مەملەكەت بيۋدجەتى ەسەبىنەن كاسىبي سپورت كلۋبتارىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋ­دىڭ قاجەتى جوق. مەملەكەتتىڭ جانە كۆازي­مەملەكەتتىك كومپا­نيا­لاردىڭ بيۋدجە­تى­نەن ميلليارد­تاعان تەڭگە ءتيىمسىز جۇم­سالۋدا.

بۇقارالىق سپورتقا، دەنە تاربيەسىنە جانە بالالارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ءار وبلىستا، ءىرى اۋدان ورتالىقتارىندا سپورت ۇيىرمەلەرىن اشۋ قاجەت. «بالالار ۇيىرمەسى» قىزمەتىن قايتا قالپىنا كەل­­تىرگەن ءجون. وندا جاستارىمىز قول­ونەر­­دىڭ جانە شىعارماشىلىقتىڭ باس­­تاپقى نەگىزدەرىمەن تانىسار ەدى. بالالار ءۇشىن قاتەرلى بۇگىنگىدەي اۋما­لى-توكپەلى زاماندا ولاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشىلىعىن دۇرىس ار­ناعا با­عىتتاۋ اسا ماڭىزدى. بالالار مەم­لەكە­تىمىزدىڭ بولاشاعى ەمەس پە؟! اكىم­دەردىڭ جۇمىسىن وسى ولشەم بويىنشا دا با­عالايمىز»، دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.

شىنىندا، اۋىلداعى مادەنيەت پەن سپورت سالاسىنىڭ ءمانى كەتىپ بارا جات­قانى بەلگىلى. كادر تاپشى­ل­ىعى قولبايلاۋ. قالادان مامان شاقىرايىن دەسە جالاقىسى از. جارىتىپ ايلىق بەرمەگەن سوڭ، بىلىكتى ماماندار  شاعىن ەلدى مەكەننەن ىرگەسىن اۋلاق ۇستايدى. اۋىلداعى بار مامان بالاسى ءۇشىن ازعان­تاي اقشانى قاناعات تۇتىپ، جوق­تى بار قىلىپ كورسەتىپ كەلە جاتىر. مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى الدىمەن اۋىل­دان باستالۋى شارت. ونى ءبىر كەزدەرى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايت­قان-تۇعىن. بىراق سول باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلمەگەن سوڭ ءبارى بەكەر ەمەس پە؟

جاقىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لىگى مادەنيەت كوميتەتى توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى كۇمىس سەيىتوۆا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەردىڭ بەكىتىل­گەن تىزىمىنە 9 باعىت بويىنشا 59 ءتۇرى ەنگىزىل­گەنىن ءمالىم ەتتى.

«وڭىرلەر قارقىندى جۇمىس ىستەۋدە. مەم­لەكەتتىك تاپسىرىسقا مىندەتتى تۇر­دە 3 تاراپ قاتىسادى. ءبىرىنشى تاراپ – وبلىس­تاردىڭ، نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت قالالارىنىڭ مادەنيەت باس­قار­مالارى، ولار زاڭنامادا وپەراتور رەتىندە بەلگىلەنگەن. ولاردىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى – ءونىمدى ىرىكتەۋ، بو­لىن­گەن قاراجاتتى ءبولۋ جانە بالالار كون­تينگەنتىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جي­ناقتاۋ. ەكىنشى تاراپ – ۇيىرمەلەر قىز­مەتىن ۇيىمداستىرۋشىلار، ياعني ءونىم بەرۋ­شىلەر. وعان ايقىندالعان تالاپتارعا ساي­كەس كەلگەن كەز كەلگەن كاسىپكەر قاتىسا الادى. ءۇشىنشى تاراپ – بالالار، اتا-انالار، قامقورشىلار... بۇگىندە ءونىم بەرۋشىلەر تىركەلدى. مىسالى، الماتى وبلىسى مەن نۇر-سۇلتان قالاسىندا بالالارعا ۆاۋچەرلەر بەرىلىپ، جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر»، دەدى ك.سەيىتوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، ۆاۋچەردىڭ قول­دانىلۋ مەرزىمى 10 جۇمىس كۇنى جانە ۇزار­تىلمايدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ۆاۋ­­چەردە كورسەتىلگەن بالانىڭ زاڭدى وكىلى جانە ءونىم بەرۋشى شارت جاساسادى. بالانىڭ ساباقتى دالەلدى سەبەپسىز قاتارىنان 3 رەت وتكىزۋى، شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە بارۋ رەگلامەنتىن ساقتاماۋى ءونىم بەرۋشىنىڭ بىرجاقتى تارتىپپەن شارتتى بۇزۋىنا نەگىز بولادى. سونىمەن قاتار، وپەراتور جەتكىزۋشىگە اي سايىن كورسەتىلگەن قىزمەتتەر فاكتىسى بويىنشا ءاربىر بالا ءۇشىن تولەم جۇرگىزەدى. كەلۋ تابەلى زاڭدى وكىلدىڭ ەلەكتروندى قولتاڭباسىمەن راستالادى.

بۇگىندە ەلىمىزدە 3 212 قولدانبالى شىعارماشىلىق ۇيىرمە، بالالارعا ارنالعان اۋەسقوي بىرلەستىكتەر مەن كلۋبتار جۇمىس ىستەيدى. ەڭ كوپ ۇيىر­مە الماتى وبلىسىندا تىركەلدى. بايقاعان­دارىڭىزداي سانى سىن كوتەرمەيدى، ال ساپاسى شە؟ ساپاسى تۋرالى اڭگىمەنى اتال­عان ايماققا قاراستى بالقاش اۋدانى، باقباقتى اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى باقىتكۇل قايىپباەۆا ايتىپ بەردى.

«بۇرىنعىعا قاراعاندا اۋىلداعى مادەني نىساندار جىل سايىن جاندانىپ، تۇرلەنىپ كەلە جاتىر عوي. تاۋبە! دەسە دە ءالى دە جولعا قويىلماعان ماسەلەلەر جوق ەمەس. مىسالى، كادر تاپشىلىعى. ەدەن جۋشى باعباننىڭ قىزمەتىن قاتار الىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى دەگەندەي. ونى ءبىر دەڭىز. ءارتۇرلى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرعانىمىزبەن بولمەلەرگە اۋىل بالالارى سىيمايدى. قوسىمشا ساباققا قىزىعۋشىلار وتە كوپ. كەيدە ويلايمىن، كىتاپحاناعا ارناپ ۇلكەن بولمە بەرگەنشە، جاتتىعۋ زالىن كەڭىرەك قىلىپ سالسا بولار ەدى دەپ. سەبەبى قازىر وقىرماندار ەلەكتروندى كىتاپ ارقىلى، ۇيىندە وتىرىپ-اق كەرەگىن ىزدەپ تابادى. سونداي-اق سپورتپەن شۇعىلداناتىن ارنايى قۇرىلعىلار از. ولاردىڭ ساپاسى تومەندەۋ. زالدىڭ تارلىعىنان ەكى-ءۇش ادامنان ارتىق جاتتىعۋ جاساي المايدى. قىزىقتى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرايىق دەسەك بىلىكتى ماماندارعا قولىمىز جەت­پەي وتىر. بۇل جاعدايلار الداعى ۋاقىتتا شەشىلەدى دەگەن ويدامىن»، دەيدى ب.قايىپباەۆا.

قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلداردا بارلىعى 12 000 شىعارماشىلىق ۇيىرمە جۇ­مىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 115،2 مىڭ بالا شۇعىلداناتىن بالالار مەن جاسوس­پىرىمدەرگە ارنالعان 9 000 ۇيىرمە بار. قوسىمشا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر اشۋ جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ساپالى بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا 2021 جىلى العاش رەت مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس ەنگىزىلدى. 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋب­ليكا بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە قوسىمشا 1600 ۇيىرمە اشىلادى. ناتي­جەسىندە، قوسىمشا 42 مىڭ بالا مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس­پەن قامتىلماق ەكەن. سونىمەن قاتار بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر سانى 10 600-گە جەتەدى. بۇل – الداعى ۋاقىتتىڭ قۇرعاق جوسپارى.

بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت ءمي­نيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا سپورت سەكتسيالارىن اشۋ جانە بالالار ۇيىرمەسىنىڭ قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ پىكىرىن ەسكەرەتىنىن ايتقان ەدى.

«جول كارتاسى شەڭبەرىندە «دەنە شى­نىقتىرۋ جانە سپورت تۋرا­لى»، «مادەنيەت تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگى­زىپ، ەڭ­بەك ۇجىمدارىمەن سپورت سەكتسيا­لا­رىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ، بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر، دەنە شىنىقتىرۋ كلۋب­­تارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ، بالالار ۇيىرمەسىن اشۋ بويىنشا تۇجى­رىمدامانى رەسپۋبليكاداعى بارلىق مادەنيەت ۇيىمىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارىنا بەكىتۋ شارالارى كوزدەلگەن. قازىر ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ، قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققاندا نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ شارالارى جايلى ماسەلە پىسىقتالۋدا»، دەگەن بولاتىن.

ءتىپتى اتالعان زاڭعا ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلگەننەن كەيىن زاڭعا تاۋەلدى نورما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە دە تۇزەتۋ ەنگىزىلەتىنىن دە مالىمدەگەن. وسىلايشا، مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ، ورتا، تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا، جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجى­لاندىرۋ ادىستەمەسى سياقتى «قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى» ازىرلەنگەن. وندا ەسەپتەۋ الگوريتمدەرى، جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ كولەمى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى ايقىندالاتىن بولادى. ال بيىل بولسا:

 «اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن زاماناۋي، جايلى الەۋمەتتىك-مادەني جانە سپورت­تىق ورتا قۇرۋ، اۋىلدىق ەلدى مەكەن­دەردە تۇراتىن بالالاردىڭ شىعارماشىلىق جانە سپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ –مينيستر­لىكتىڭ باستى مىندەتى. بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ورىنداۋ جونىندەگى جول كارتاسى اياسىندا «جۇمىسپەن قام­تۋ جول كارتاسى»، «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدار­لاماسى، جەرگىلىكتى بيۋدجەت، جەكە ينۆەس­تيتسيا تارتۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكە­شەلىك ارىپتەستىك تەتىك­تەرىن پايدالانۋ ەسەبىنەن 748 ين­فرا­قۇرىلىمدىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. ونىڭ ىشىندە 180 جاڭا مادەنيەت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى مەن 568 نىسانعا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى»، دەپ حابارلاعان بولاتىن ۆەدومستۆو باسشىسى.

اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس، ايتسە دە اتتەگەن-اي دەيتىن تۇستارىمىز ءالى دە بار. بىرتە-بىرتە جونگە كەلەدى دەگەن سەنىمدەمىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ء«بىز مادەنيەت سالا­­سىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتارعا جەت­كىلىكتى تۇردە كوڭىل بولمەي وتىرمىز» دەپ بەكەر ايتقان جوق. راسىمەن سولاي. اسىرەسە اۋىلداعى ونەرلى اعايىن ەلەۋسىز قالىپ كەلەدى. وسى كۇنگە دەيىن ەلدىك رۋحانياتقا تىرەۋ، سپورتقا سۇيەۋ بولعان سول اياداي اۋىلدان شىققان دارىندى جاس­تارىمىز ەدى. مۇنى ۋاقىت تا دالەلدەدى. ەڭدەشە ۇلتتىق مۇرات جولىندا ايان­باي ەڭبەك ەتكەنىمىز ابزال.

بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. ايتسە دە ولاردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى جاعداي جاسال­ماعان. ۇيىر­مەنى بىلاي قويعاندا، پاتشا سارايىنداي ءزاۋلىم مەكەمەدە 4-5 ادامنان ارتىق قىزمەتكەر جۇمىس ىستەمەيدى. سەبەبى، تالاپ سولاي. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن 2025 جىلعا قاراي اۋىلداردا بالالارعا ارنالعان 1 600 ۇيىرمە اشىلماق نيەتتە. سوندا وعان دەيىن اۋىل تۇرعىندارى قايتپەك؟

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعداي­داعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزە­ڭى» اتتى جولداۋىندا بۇگىن­گىدەي اۋمالى-توكپەلى زامان­دا بالالاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشى­لىعىن دۇرىس ارناعا باعىتتاۋ اسا ما­ڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتكەن. ءتىپتى، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە ارنايى تاپسىرما دا جۇكتەگەن بولاتىن. ول از دەسەڭىز، سول ارقىلى اكىمدەردىڭ جۇ­مىسىن باعالايتىنىن باسا ايتقان. مىنە، سودان بەرى اۋىل­داعى مادەنيەت سالاسى قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ جانايقايىنا بيلىك قۇلاق تۇرە باستادى.

«وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ سپورتتىق جانە شىعارماشىلىق الەۋەتىنە باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. قارجى تاپشىلىعى كەزىندە مەملەكەت بيۋدجەتى ەسەبىنەن كاسىبي سپورت كلۋبتارىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتۋ­دىڭ قاجەتى جوق. مەملەكەتتىڭ جانە كۆازي­مەملەكەتتىك كومپا­نيا­لاردىڭ بيۋدجە­تى­نەن ميلليارد­تاعان تەڭگە ءتيىمسىز جۇم­سالۋدا.

بۇقارالىق سپورتقا، دەنە تاربيەسىنە جانە بالالارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ءار وبلىستا، ءىرى اۋدان ورتالىقتارىندا سپورت ۇيىرمەلەرىن اشۋ قاجەت. «بالالار ۇيىرمەسى» قىزمەتىن قايتا قالپىنا كەل­­تىرگەن ءجون. وندا جاستارىمىز قول­ونەر­­دىڭ جانە شىعارماشىلىقتىڭ باس­­تاپقى نەگىزدەرىمەن تانىسار ەدى. بالالار ءۇشىن قاتەرلى بۇگىنگىدەي اۋما­لى-توكپەلى زاماندا ولاردىڭ كۇش-جىگەرى مەن قىزىعۋشىلىعىن دۇرىس ار­ناعا با­عىتتاۋ اسا ماڭىزدى. بالالار مەم­لەكە­تىمىزدىڭ بولاشاعى ەمەس پە؟! اكىم­دەردىڭ جۇمىسىن وسى ولشەم بويىنشا دا با­عالايمىز»، دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.

شىنىندا، اۋىلداعى مادەنيەت پەن سپورت سالاسىنىڭ ءمانى كەتىپ بارا جات­قانى بەلگىلى. كادر تاپشى­ل­ىعى قولبايلاۋ. قالادان مامان شاقىرايىن دەسە جالاقىسى از. جارىتىپ ايلىق بەرمەگەن سوڭ، بىلىكتى ماماندار  شاعىن ەلدى مەكەننەن ىرگەسىن اۋلاق ۇستايدى. اۋىلداعى بار مامان بالاسى ءۇشىن ازعان­تاي اقشانى قاناعات تۇتىپ، جوق­تى بار قىلىپ كورسەتىپ كەلە جاتىر. مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى الدىمەن اۋىل­دان باستالۋى شارت. ونى ءبىر كەزدەرى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايت­قان-تۇعىن. بىراق سول باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلمەگەن سوڭ ءبارى بەكەر ەمەس پە؟

جاقىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيستر­لىگى مادەنيەت كوميتەتى توراعا­سىنىڭ ورىنباسارى كۇمىس سەيىتوۆا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەردىڭ بەكىتىل­گەن تىزىمىنە 9 باعىت بويىنشا 59 ءتۇرى ەنگىزىل­گەنىن ءمالىم ەتتى.

«وڭىرلەر قارقىندى جۇمىس ىستەۋدە. مەم­لەكەتتىك تاپسىرىسقا مىندەتتى تۇر­دە 3 تاراپ قاتىسادى. ءبىرىنشى تاراپ – وبلىس­تاردىڭ، نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت قالالارىنىڭ مادەنيەت باس­قار­مالارى، ولار زاڭنامادا وپەراتور رەتىندە بەلگىلەنگەن. ولاردىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى – ءونىمدى ىرىكتەۋ، بو­لىن­گەن قاراجاتتى ءبولۋ جانە بالالار كون­تينگەنتىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جي­ناقتاۋ. ەكىنشى تاراپ – ۇيىرمەلەر قىز­مەتىن ۇيىمداستىرۋشىلار، ياعني ءونىم بەرۋ­شىلەر. وعان ايقىندالعان تالاپتارعا ساي­كەس كەلگەن كەز كەلگەن كاسىپكەر قاتىسا الادى. ءۇشىنشى تاراپ – بالالار، اتا-انالار، قامقورشىلار... بۇگىندە ءونىم بەرۋشىلەر تىركەلدى. مىسالى، الماتى وبلىسى مەن نۇر-سۇلتان قالاسىندا بالالارعا ۆاۋچەرلەر بەرىلىپ، جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر»، دەدى ك.سەيىتوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، ۆاۋچەردىڭ قول­دانىلۋ مەرزىمى 10 جۇمىس كۇنى جانە ۇزار­تىلمايدى. وسى ۋاقىت ىشىندە ۆاۋ­­چەردە كورسەتىلگەن بالانىڭ زاڭدى وكىلى جانە ءونىم بەرۋشى شارت جاساسادى. بالانىڭ ساباقتى دالەلدى سەبەپسىز قاتارىنان 3 رەت وتكىزۋى، شىعارماشىلىق ۇيىرمەگە بارۋ رەگلامەنتىن ساقتاماۋى ءونىم بەرۋشىنىڭ بىرجاقتى تارتىپپەن شارتتى بۇزۋىنا نەگىز بولادى. سونىمەن قاتار، وپەراتور جەتكىزۋشىگە اي سايىن كورسەتىلگەن قىزمەتتەر فاكتىسى بويىنشا ءاربىر بالا ءۇشىن تولەم جۇرگىزەدى. كەلۋ تابەلى زاڭدى وكىلدىڭ ەلەكتروندى قولتاڭباسىمەن راستالادى.

بۇگىندە ەلىمىزدە 3 212 قولدانبالى شىعارماشىلىق ۇيىرمە، بالالارعا ارنالعان اۋەسقوي بىرلەستىكتەر مەن كلۋبتار جۇمىس ىستەيدى. ەڭ كوپ ۇيىر­مە الماتى وبلىسىندا تىركەلدى. بايقاعان­دارىڭىزداي سانى سىن كوتەرمەيدى، ال ساپاسى شە؟ ساپاسى تۋرالى اڭگىمەنى اتال­عان ايماققا قاراستى بالقاش اۋدانى، باقباقتى اۋىلدىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى باقىتكۇل قايىپباەۆا ايتىپ بەردى.

«بۇرىنعىعا قاراعاندا اۋىلداعى مادەني نىساندار جىل سايىن جاندانىپ، تۇرلەنىپ كەلە جاتىر عوي. تاۋبە! دەسە دە ءالى دە جولعا قويىلماعان ماسەلەلەر جوق ەمەس. مىسالى، كادر تاپشىلىعى. ەدەن جۋشى باعباننىڭ قىزمەتىن قاتار الىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى دەگەندەي. ونى ءبىر دەڭىز. ءارتۇرلى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرعانىمىزبەن بولمەلەرگە اۋىل بالالارى سىيمايدى. قوسىمشا ساباققا قىزىعۋشىلار وتە كوپ. كەيدە ويلايمىن، كىتاپحاناعا ارناپ ۇلكەن بولمە بەرگەنشە، جاتتىعۋ زالىن كەڭىرەك قىلىپ سالسا بولار ەدى دەپ. سەبەبى قازىر وقىرماندار ەلەكتروندى كىتاپ ارقىلى، ۇيىندە وتىرىپ-اق كەرەگىن ىزدەپ تابادى. سونداي-اق سپورتپەن شۇعىلداناتىن ارنايى قۇرىلعىلار از. ولاردىڭ ساپاسى تومەندەۋ. زالدىڭ تارلىعىنان ەكى-ءۇش ادامنان ارتىق جاتتىعۋ جاساي المايدى. قىزىقتى ۇيىرمەلەر ۇيىمداستىرايىق دەسەك بىلىكتى ماماندارعا قولىمىز جەت­پەي وتىر. بۇل جاعدايلار الداعى ۋاقىتتا شەشىلەدى دەگەن ويدامىن»، دەيدى ب.قايىپباەۆا.

قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلداردا بارلىعى 12 000 شىعارماشىلىق ۇيىرمە جۇ­مىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 115،2 مىڭ بالا شۇعىلداناتىن بالالار مەن جاسوس­پىرىمدەرگە ارنالعان 9 000 ۇيىرمە بار. قوسىمشا شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر اشۋ جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ساپالى بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا 2021 جىلى العاش رەت مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس ەنگىزىلدى. 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋب­ليكا بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە قوسىمشا 1600 ۇيىرمە اشىلادى. ناتي­جەسىندە، قوسىمشا 42 مىڭ بالا مەملەكەتتىك شىعارماشىلىق تاپسىرىس­پەن قامتىلماق ەكەن. سونىمەن قاتار بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەر سانى 10 600-گە جەتەدى. بۇل – الداعى ۋاقىتتىڭ قۇرعاق جوسپارى.

بىلتىر مادەنيەت جانە سپورت ءمي­نيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆا سپورت سەكتسيالارىن اشۋ جانە بالالار ۇيىرمەسىنىڭ قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ پىكىرىن ەسكەرەتىنىن ايتقان ەدى.

«جول كارتاسى شەڭبەرىندە «دەنە شى­نىقتىرۋ جانە سپورت تۋرا­لى»، «مادەنيەت تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگى­زىپ، ەڭ­بەك ۇجىمدارىمەن سپورت سەكتسيا­لا­رىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ، بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر، دەنە شىنىقتىرۋ كلۋب­­تارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ، بالالار ۇيىرمەسىن اشۋ بويىنشا تۇجى­رىمدامانى رەسپۋبليكاداعى بارلىق مادەنيەت ۇيىمىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارىنا بەكىتۋ شارالارى كوزدەلگەن. قازىر ء«بىلىم تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ، قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققاندا نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ شارالارى جايلى ماسەلە پىسىقتالۋدا»، دەگەن بولاتىن.

ءتىپتى اتالعان زاڭعا ءتيىستى وزگەرىس ەنگىزىلگەننەن كەيىن زاڭعا تاۋەلدى نورما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە دە تۇزەتۋ ەنگىزىلەتىنىن دە مالىمدەگەن. وسىلايشا، مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ، ورتا، تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ورتا، جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجى­لاندىرۋ ادىستەمەسى سياقتى «قوسىمشا قارجىلاندىرۋ ادىستەمەسى» ازىرلەنگەن. وندا ەسەپتەۋ الگوريتمدەرى، جان باسىنا شاققانداعى نورماتيۆتىك قارجىلاندىرۋ كولەمى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى ايقىندالاتىن بولادى. ال بيىل بولسا:

 «اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن زاماناۋي، جايلى الەۋمەتتىك-مادەني جانە سپورت­تىق ورتا قۇرۋ، اۋىلدىق ەلدى مەكەن­دەردە تۇراتىن بالالاردىڭ شىعارماشىلىق جانە سپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ –مينيستر­لىكتىڭ باستى مىندەتى. بۇگىندە اۋىلدىق جەردە 6 مىڭنان استام مادەنيەت ۇيىمى بار. Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ورىنداۋ جونىندەگى جول كارتاسى اياسىندا «جۇمىسپەن قام­تۋ جول كارتاسى»، «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدار­لاماسى، جەرگىلىكتى بيۋدجەت، جەكە ينۆەس­تيتسيا تارتۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكە­شەلىك ارىپتەستىك تەتىك­تەرىن پايدالانۋ ەسەبىنەن 748 ين­فرا­قۇرىلىمدىق جوبا ىسكە اسىرىلادى. ونىڭ ىشىندە 180 جاڭا مادەنيەت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى مەن 568 نىسانعا جوندەۋ جۇرگىزىلەدى»، دەپ حابارلاعان بولاتىن ۆەدومستۆو باسشىسى.

اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار از ەمەس، ايتسە دە اتتەگەن-اي دەيتىن تۇستارىمىز ءالى دە بار. بىرتە-بىرتە جونگە كەلەدى دەگەن سەنىمدەمىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ء«بىز مادەنيەت سالا­­سىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتارعا جەت­كىلىكتى تۇردە كوڭىل بولمەي وتىرمىز» دەپ بەكەر ايتقان جوق. راسىمەن سولاي. اسىرەسە اۋىلداعى ونەرلى اعايىن ەلەۋسىز قالىپ كەلەدى. وسى كۇنگە دەيىن ەلدىك رۋحانياتقا تىرەۋ، سپورتقا سۇيەۋ بولعان سول اياداي اۋىلدان شىققان دارىندى جاس­تارىمىز ەدى. مۇنى ۋاقىت تا دالەلدەدى. ەڭدەشە ۇلتتىق مۇرات جولىندا ايان­باي ەڭبەك ەتكەنىمىز ابزال.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىس «قىزىل» ايماقتا

ايماقتار • كەشە

تسيفرلى تەڭگە جوباسى تالقىلاندى

ەكونوميكا • 23 شىلدە، 2021

اقپاراتتىق حابارلاما

ەگەمەن قازاقستان • 23 شىلدە، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار