قازاقستان • 17 ماۋسىم، 2021

بيلەت – قىمبات، ۆاگوندار – ەسكى

81 رەت كورسەتىلدى

دەمالىس ماۋسىمى باستالىسىمەن، پويىز بيلەتتەرىنىڭ باعاسى شارىقتاپ شىعا كەلەدى. وكىنىشتىسى، بۇل جاعداي جىلدا قايتالانادى. الىپساتارلاردىڭ ارانى اشىلاتىن شاق تا وسى كەز. ۆاگوندارى ەسكىرگەن، بيلەتتەرى قىمبات تەمىر جولدىڭ باعاسى كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىنا ساي ەمەس.

الاكولگە جەتۋدىڭ وزى مۇڭ

ماسەلەن، الاكول دەمالىس ورنىن مىسالعا الايىق. وتاندىق ءتۋريزمنىڭ التىن القاسى – الا­كولگە قاتىناۋ قيىنداپ كەتتى. ەكىن­شى جىل قاتارىنان وسىنداي جاع­داي ورىن الىپ وتىر. بىل­تىر پاندەمياعا بايلانىستى تۋريس­تەردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسى شەكتەلگەن ەدى. ال بيىل ۇشاقپەن ءارى كولىك­پەن قاتىناۋ قيامەت-قايىمعا اينالدى.

ويتكەنى ۇشاق جولاۋشىلارىن قۇشاق جايا قار­سى الاتىن ءۇرجار اۋدانىنىڭ اۋە­جايى بيىل ۋاقىتشا جابىلدى. قازىر مۇندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعى زامان­عا ساي قايتا جاڭعىرتىلماق. قازىرگى جولاق زاماناۋي اۋە كەمەلەرىن قابىلداۋعا قاۋ­­قارسىز. اۋەجاي تەك كەلەر جىلى عانا تۋريس­تەر­گە ءوز قىزمەتىن ۇسىنا الادى.

بۇدان بولەك، الاكول دەمالىس ورنى­نا الىپ باراتىن اۆتوكولىك جولدارىنا دا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇر­گىزى­لۋدە. وكىنىشكە قاراي، وسىنىڭ ءبارى تۋريس­تەر­دىڭ الاكولگە قاتىناۋىن قيىن­داتىپ وتىر. سوندىقتان دەمالۋشىلار دا، تۋريستىك كومپانيا­لار دا بيىل تەمىر جول قاتى­ناسىنا تاۋەلدى. ال «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كوم­پانياسى بۇل مىن­دەتتى قان­­شالىقتى ءمىنسىز اتقارا الادى؟ قازىر وتان­­دىق تۋريس­تەردى وسى سۇراق ءجيى تولعان­دىرادى.  

«قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قانات الماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، ەلدىڭ اۋماعىنداعى 141 مارشرۋتتىڭ ءبارى قازىر تولىق جۇمىس ىستەپ تۇر. تەك شىعىس قازاقستان وبلىسى باعىتىندا عانا پروبلەما بار كورىنەدى.

– وتكەن جىلدىڭ قارا­شاسىنان باستاپ پاندەمياعا قاتىستى شەكتەۋ شارالارىنان كەيىن شىعىس قازاقستان باعىتىنداعى پو­يىزدار سانىن قىسقارتتىق. سودان بەرى بۇل ماسەلە ءالى رەتتەلگەن جوق. ال جولاۋشىلار پويىزداردىڭ سانىن ارتتىرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ءبىز كوپشىلىكتىڭ تىلە­گىن ورىنداي الامىز. الايدا ول ءۇشىن وڭىر­دەگى باس سانيتارلىق دارىگەردىڭ شەشىمى كەرەك، – دەدى قانات الماعامبەتوۆ.

باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءدال قازىرگى ۋاقىتتا الاكولگە قاتىناۋ وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىرعانىن مويىندادى. ايتۋىنشا، ادەتتە بۇل باعىتقا 7-8 پويىز قاتىنايدى ەكەن. قازىر 10 پويىز جولاۋ­شىلاردى تاسىمالداۋعا دايىن. ونىڭ ەكەۋى جەكە كومپانياعا تيەسىلى. بۇل رەتتە 15 ماۋسىمنان باستاپ «جولاۋشىلار تاسى­مالىنىڭ» كوممەرتسيالىق پويىزى جولعا شىقتى. ال 18 ماۋسىمنان باستاپ «Vagon Service Almaty» كومپانياسى ەكى پويى­زىن قاتارعا قوسادى.

 

ارانى اشىلعان الىپساتارلار

وكىنىشكە قاراي، كوممەرتسيالىق پويىز­داردىڭ شىعۋىمەن الاكول باعىتىنداعى پويىزدىڭ بيلەتى دە قىمباتتاعان. قازاق­ستاندىق تۋريزم يندۋسترياسى قاۋىم­داس­تىعىنىڭ ءتورايىمى مۋنيرام احمە­توۆانىڭ ايتۋىنشا، كەشەلى بەرى جۇيەدە جاڭا بيلەتتەر پايدا بولىپتى. الايدا ولار­دىڭ قۇنى ادەتتەگى باعادان 3-4 ەسە قىمبات. «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق باس ديرەكتورىنىڭ ماركەتينگ جانە ساتۋ جونىندەگى ورىنباسارى ۆيكتور بوش­مان­نىڭ تۇسىندىرۋىنشە، بۇل بيلەتتەر كوم­مەرتسيالىق پويىزدارعا تيەسىلى.

– كوممەرتسيالىق پويىزداردىڭ باعا­سى نارىقتىڭ سۇرانىسىنا بايلا­نىس­تى قالىپتاسادى. سونداي-اق تاسىمالداۋ­شىنىڭ شىعىندارى دا ەسكەرىلەدى. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي پويىزدارعا ۇكىمەت تاراپىنان سۋبسيديا قاراستىرىلماعان. سوندىقتان باعا بەلگىلەۋ كەزىندە كومپا­نيا­نىڭ شىعىندارىن جابۋ ەڭ الدىمەن قاپەرگە الىنادى. سونىمەن قاتار بۇل پويىز­دارداعى جاعداي اناعۇرلىم جاقسى. جەلدەتكىشتەر جۇمىس ىستەيدى. سول سەبەپتى باعاسى سۋبسيديالاناتىن پويىزدارمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا جوعارى، – دەدى ۆيكتور بوشمانن.

بەلگىلى بولعانداي، 16 ماۋسىمداعى جاع­داي بويىنشا الاكول باعىتىنا «جولاۋ­شىلار تاسىمالى» اق جانە جەكە تاسىمالداۋشى كومپانيالار تاراپىنان 123 354 پو­يىز بيلەتى ساتىلىمعا ءتۇسىپتى. بۇل الداعى 45 كۇندى، ياعني 16 ماۋسىمنان 31 شىل­دەگە دەيىنگى ارالىقتى قامتيدى. بۇگىندە ونىڭ 76 800-ءى ساتىلىپ كەتكەن. قال­عانى – 46 550 بيلەت.

– ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا كۇنىنە ورتاشا ەسەپپەن الاكول باعىتىنا 3 700 بيلەت­تەن ساتىلدى. ماسەلەن، الماتى – الاكول باعىتى بويىنشا الداعى 45 كۇنگە پويىزداردىڭ بارلىعىنا 55 686 بيلەت بار. ونىڭ 44 مىڭى ساتىلدى. 11 600 بيلەت ساتىلعان جوق. نۇر-سۇلتان – الاكول باعىتىنا الداعى 45 كۇنگە 33 700 بيلەت قاراستىرىلعان. ونىڭ 20 150-ءى ساتىلدى، قالعانى – 13 550 بيلەت، – دەپ ناقتىلادى «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق باس ديرەكتورىنىڭ ماركەتينگ جانە ساتۋ جونىندەگى ورىنباسارى.

ق.الماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، بيلەتكە قاتىستى قالىپتاسقان جاعدايدى كەيبىر تاراپتار ءوز مۇددەسىنە پايدالانىپ قالۋعا تىرىسۋدا. 

– دۇربەلەڭدى قولدان جاساپ وتىرعاندار بارشىلىق. بۇل جەردە جولاۋشىلارعا ۋاقىتىندا دۇرىس اقپارات ۇسىنا الما­عان ءبىزدىڭ دە كىنامىز بار. حالىقتىڭ سۇرانى­سىن ءبىر ساتتە قاناعاتتاندىرا المايمىز. دەگەنمەن، قابىلدانعان شارالار ءوز ناتي­جەسىن بەرەدى دەگەن سەنىمدەمىز، – دەدى ول.

ەسكە سالا كەتەيىك، 2019 جىلى قازاق­ستاندا بيلەت ساتىلىمىنىڭ جەتىلدىرىلگەن جۇيەسى قابىلداندى. ول ارقىلى بيلەتتى راسىم­­دەۋ مەن قايتارۋعا دەيىنگى بارلىق پرو­­تسەستى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بار. ونىڭ ءبارى وسى جۇيە ارقىلى ساتىلادى. بي­لەتتى 45 كۇن بۇرىن الۋعا بولادى. ال قالا ماڭىن­داعى باعىتتار ءۇشىن ساتىلىم 10 كۇن بۇرىن باستالادى. ۆيكتور بوشماننىڭ ايتۋىنشا، بيلەت ساتىلىمى كۇن سايىن تاڭعى ساعات 7-دە اشىلادى. حالىق بيلەتتىڭ ساتىلىمعا قاشان تۇسەتىنىنەن بەيحابار. قازىر وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقان كورىنەدى.

– بيلەت كاسساسىندا كۇتۋ پاراعى دەگەن بار. جولاۋشىلار وسى قىزمەتتى دە پاي­دالانا الادى. كۇتۋ پاراعىنا تىزىمگە تۇرعاندارعا كومپانيا بيلەت تاۋىپ بەرۋگە تىرىسادى. ماسەلەن، ماۋسىم ايىنىڭ العاشقى ون كۇنىندە بۇعان 6 581 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. سونىڭ 3 510-ى قاناعاتتاندىرىلدى. ياعني كۇتۋ پاراعىنا تۇر­عان ادامداردىڭ 50 پايىزىنا بيلەت تاۋىپ بەرىلدى، – دەدى ۆ.بوشمانن.

ول الىپساتارلارمەن كۇرەس قارقىن العانىن مالىمدەدى. بۇگىندە «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ سايتى ارقىلى ءبىر قولدانۋشى 10 بيلەت قانا الا الادى. ودان اسىپ كەتسە، قولدانۋشىنىڭ پاراق­شاسى اۆتوماتتى تۇردە بۇعاتتالادى. بۇل شارا 2019 جىلى ەنگىزىلگەن. بۇدان بولەك، 2020 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ الىپساتارلىقپەن اينالىسقاندارعا تاعايىن­دالاتىن ايىپپۇل سوماسى 500 اي­لىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن ۇلعاي­تىلعان.

 

Ashyq جولاۋشىلارعا كەدەرگى مە؟

بيلەت ماسەلەسىنەن بولەك، دەمالۋشىلار­دىڭ جولىن بوگەيتىن تاعى ءبىر كەدەرگى بار. ول تەمىر جول ۆوكزالدارى مەن ءىرى ستانسالاردا Ashyq جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋى.

– رەسپۋبليكا باس سانيتارلىق دارى­گەرى­نىڭ شەشىمىمەن وسى ايدان باستاپ تەمىر جول ۆوكزالدارىندا Ashyq جۇيەسى قول­دانىلادى. «نۇرلى جول» تەمىر جول ۆوك­زالى كەشەنى بۇگىننەن، ياعني 17 ماۋسىم­نان باستاپ اتالعان جۇيەمەن جۇمىس ىس­تەيدى. جالپى Ashyq بۇعان دەيىن ءبىر اپتا سىناقتان ءوتتى. 21 ماۋسىمنان باستاپ الماتى-1، الماتى-2، قاراعاندى جانە وسكەمەن ۆوكزالدارى جۇيەگە قوسى­لادى. 1 شىلدەدەن باستاپ وزگە وبلىس ورتالىق­تارىنداعى ۆوكزالدار مەن شۋ، بەينەۋ سەكىلدى ءىرى ستانسالار Ashyq جۇيەسىمەن جۇ­مىس ىستەۋگە ءتيىس، – دەدى ق.الماعامبەتوۆ.

بۇل جۇيە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جولاۋ­شىلارعا دا، ۆوكزال قىز­مەتكەرلەرىنە دە قولايسىزدىق تۋدىرادى. مۇنى «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كوم­پانياسى» اق باس­قارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دا مويىندادى.

– Ashyq جۇيەسى اۋەجايلاردا جۇمىس ىستەپ تۇر. سوندىقتان ونى قالاي قولدانۋ كەرەك­تىگىن كوپشىلىك بىلەدى دەپ ويلايمىز. ءوز كەزەگىندە ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان تولىق­قاندى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. جولاۋ­شىلار بارىنشا تۇسىنىستىك تانىتادى دەپ ويلايمىن. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە جولاۋ­شىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن جاسال­عان قادام ەكەنىن ۇمىتپايىق، – دەيدى ق.الماعامبەتوۆ.

وسى جەردە تاعى ءبىر ماسەلە تۋىندايدى: Ashyq جۇيەسىندە «سارى» نەمەسە «قىزىل» ءتۇس كورسەتىلگەن جولاۋشىلار بيلەتتى قالاي قايتارادى؟ ويتكەنى قاۋىپتى ىندەتتى جۇق­تىرعان جولاۋشىلار ۆوكزالعا كىرە المايدى. تيىسىن­شە، كاسساعا ءوتىپ، بيلەتتى تاپسىرۋ دا مۇمكىن ەمەس.

– Ashyq قوسىمشاسىنان وتە الماعان جولاۋ­شىلارعا ارناپ، WhatsApp الەۋمەت­تىك جەلىسىنەن ارنايى توپ قۇرىلدى. ونىڭ ءنومىرى – 8-707-207-36-64. وسىنداي جاعدايعا تاپ بولعاندار اتالعان نومىرگە كەلەسىدەي ءۇش قۇجاتتى جىبەرۋ كەرەك: ءبىرىنشى – بيلەتتىڭ سۋرەتى نەمەسە سكرينشوتى. ەكىنشى – Ashyq قوسىمشاسىنداعى ناتيجەنىڭ سۋرەتى نەمەسە سكرينشوتى. ءۇشىن­شى  – جەكە كۋالىك نەمەسە پاسپورتتىڭ سۋرەتى. وسىلايشا، جولاۋشى ارنايى تىزىم­­گە الىنادى. التى ايدىڭ ىشىندە ول «جولاۋ­شىلار تاسىمالى» كومپانياسىنىڭ كەز كەلگەن كاسساسىنا بارىپ، بيلەت اقشا­سىن كەرى قايتارىپ الا الادى. بيلەتتىڭ اقشاسى جولاۋشىلاردى تاسىمال­داۋدىڭ قولدانىستاعى ەرەجەسىنە سايكەس قايتا­رىلاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون، – دەيدى ۆ.بوشمانن.

قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى سىن كوتەرمەيدى

نارىقتاعى ويىنشىلار تەمىر جول قاتىناسىنا قاتىستى ءتۇرلى پروب­لەمالار بار ەكەنىن العا تارتۋدا. ماسەلەن، مۋنيرام احمەتوۆا ۆاگونداردىڭ ابدەن ەسكىر­گەنىن ايتتى.

– قازىر الاكولدەمىن. دەمالىس ورنىنا الماتى ارقىلى باردىق. پويىز ۆاگون­دارىنىڭ ءىشى ادام توزگىسىز. كونديتسيونەر جوق. ۆاگوندار الدەقاشان ەسكىرگەن. ولاردى قال­پىنا كەلتىرۋ دە مۇمكىن ەمەس. تەرەزەلەر جابىلمايدى. جابىل­سا، اشۋ ماشاقات. ۇنەمى جەل ۇرلەپ تۇرادى. پەرروننان ءمىنىپ-ءتۇسۋ دە قيىندىق تۋدىرادى. حالىق ۆاگونداردىڭ جانعا جايلى بولعانىن قالايدى. تۋريستەر پلاتتسكارتپەن قىسىلىپ بارعىسى كەلمەيدى. سوندىقتان كۋپە ۆاگونداردى كوبەيتۋ كەرەك. الاكولدەگى دەمالىس ماۋسىمى ءۇش ايعا عانا سوزىلادى. وسىعان دۇرىس جاعداي جاساۋعا بولادى. سەرۆيستى جاقسارتۋ كەرەك، – دەدى قازاقستاندىق تۋريزم يندۋسترياسى قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى.

ق.الماعامبەتوۆ اتالعان كەمشىلىك­تەردى مويىندادى. ايتۋىنشا، پاركتىڭ جارتىسىنا جۋىعى ەسكىرگەن. «جولاۋشىلار تاسىمالى» كومپانياسىندا كەڭەس ۇكىمەتىنەن مۇرا بوپ قالعان 1 551 ۆاگون بار ەكەن. بۇگىندە مۇنىڭ 93 پايىزى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋعا ءازىر. بۇدان بولەك، 670 تالگو ۆاگونى بار. 174 ۆاگون رەزەرۆتە تۇر. 2019 جىلدان باستاپ 209 جاڭا ۆاگون ساتىپ الىنعان. جاقىن ارادا 32 كۋپە ۆاگونى ساتىپ الىنباق. جاڭا ۆاگونداردىڭ العاشقى لەگى تامىزدا جەتكىزىلۋى ءتيىس. سونداي-اق جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 62 ۆاگون قاتارعا قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە.

«Sky Way» تۋريستىك كومپانياسىنىڭ باس­شىسى اسەم قوزباعاروۆا الاكول باعى­تىنداعى پويىزداردىڭ بارلىعىن سۋبسيديالاۋ كەرەك دەپ سانايدى. سوندا دەمالۋشىلار دا بارىنشا كوپ قامتىلادى. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى كولىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك تايجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، نۇر-سۇلتاننان الاكولگە قاتىنايتىن ءۇش مارشرۋت سۋبسيديالانادى. بۇدان بولەك، الماتى-الاكول باعىتىنداعى ءتورت مار­شرۋتتىڭ ۇشەۋىنە سۋبسيديا بەرى­لەدى. وسكەمەن ارقىلى قاتىنايتىن ەكى مارشۋرت­قا دا سۋبسيديا قاراستىرىلعان.

«تۇمار-ترانس» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى راۋشان ءشامىل «قازاقستان تەمىر جولى» كومپانياسىنىڭ سايتى ارقىلى بيلەت راسىمدەۋ ۇزاق ۋاقىتتى الاتىنىن العا تارتتى.

– بۇرىن ونداي ەمەس ەدى. ماسەلەن، بالامەن باراتىنىڭدى كورسەتسەڭ، ونىڭ ازاماتتىعىن، جىنىسىن، ەلەكتروندى پوشتاسىن بەلگىلەۋ كەرەك. اتا-اناسىمەن بىرگە بارا جاتقان بالا ءۇشىن مۇنىڭ ءبارى ارتىق اقپارات دەپ ويلايمىن. كوپ ۋاقىتتى الادى، – دەيدى ر.ءشامىل.

«Express Tour Company» كومپانياسىنىڭ باسشىسى راۋشان سارتاەۆا تۋريستىك وپەراتورلارعا بيلەت ساتۋ تەتىگىن قايتا قاراستىرۋدى ۇسىندى. ويتكەنى 10 بيلەتتەن ارتىق الماۋ تۋرالى شەكتەۋ بيزنەستىڭ قىزمەتىنە كەدەرگى كەلتىرەدى ەكەن.

مۇنىڭ ءبارى بيىل عانا بەلگىلى بولعان جايت ەمەس. جىلدا قايتالاناتىن جاعداي. وسىدان ناتيجە شىعارا الماي كەلە جاتقانىمىز وكىنىشتى.

سوڭعى جاڭالىقتار

7 ءوڭىر «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • كەشە

كوبەلەكتەر كورمەسى

ايماقتار • كەشە

كوكشەدەگى ونەر سايىسى

ايماقتار • كەشە

"حات قورجىن"

قوعام • كەشە

قوڭىر اۋەن

ونەر • كەشە

بالقاشتان باستاۋ الدى

ايماقتار • كەشە

كوتەرمەاقى كولەمى ءوستى

ايماقتار • كەشە

جىرشىلىق ونەر – جان ازىعى

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

جاڭارعان جولدار – تاۋەلسىزدىك تارتۋى

قازاقستان • 21 قىركۇيەك، 2021

داعدارىس پەن دارمەنسىزدىك

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇلتتى ۇلىقتايتىن سۋرەتكەر

تەاتر • 21 قىركۇيەك، 2021

قازاق شىعارماسى اقش-تا باعالاندى

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2021

تاشەنوۆتىڭ قالتا ساعاتى

تاريح • 21 قىركۇيەك، 2021

سيقىرلى ساز

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

دۇنيەجۇزىلىك كورمە – دۋبايدا

وقيعا • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

نورۆەگيانىڭ ۇلتتىق مىندەتى

الەم • 21 قىركۇيەك، 2021

اقمولا وبلىسىندا زاڭسىز تسەح انىقتالدى

ايماقتار • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار