سونىمەن بىرگە زاڭ ءماجىلىس سايلاۋى كەزىندە ساياسي پارتيالاردىڭ ءوتۋ شەگىن 7%-تەن 5-كە دەيىن تومەندەتتى. قازاقستاندىق ساراپشىلار جاڭا تۇزەتۋلەر تۋرالى پىكىرلەرىن ايتتى. ەۋروپالىق قۇقىق جانە ادام قۇقىعى ساراپتامالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مارات ءباشىموۆ بۇگىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ الاڭىندا باستاماشىلىق جاسالعان زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدى نورمالارى قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل وزگەرىستەر قازاقستاندىقتاردىڭ كونستيتۋتسيالىلىق, دەموكراتيالىق, ادىلەتتىلىك, اشىقتىق جانە ساياسي قۇقىقتارىن دامىتۋ قاعيداتتارىنا سايكەس كەلەدى. سوندىقتان دەموكراتيا مەن قۇقىق ۇستەمدىگىن دامىتۋدا العا جىلجۋدامىز», دەدى ول.
ساياساتتانۋ بويىنشا PhD دوكتورى دينا ايكەنوۆا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن جاڭا وزگەرىستەر ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋ باعىتىندا ەكەنىن ايتتى.
«ماجىلىسكە ساياسي پارتيالاردىڭ ءوتۋ شەگىن تومەندەتۋ پارتيالاردىڭ زاڭ شىعارۋشى ورگانعا كىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى جانە سونىمەن ءبىر مەزگىلدە بيلىك ءۇشىن كۇرەستە پارتيالاردىڭ بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىراتىن بولادى. پارلامەنتتە ساياسي پارتيالار نەعۇرلىم كوپ ۇسىنىلسا, سوعۇرلىم ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرى ساياسي جۇيەنىڭ جاڭا ونىمدەرىندە كورىنىس تابادى», دەدى دينا ايكەنوۆا.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ تالداۋشىسى ەرلان مەدەۋباەۆ پارلامەنت ماجىلىسىنە ساياسي پارتيالاردىڭ ءوتۋ شەگىن 7%-تەن 5-كە دەيىن تومەندەتۋ شارالارى قازاقستاندىق ساياسي الاڭدى جانداندىرۋعا باعىتتالعان جانە رەسمي تىركەلگەن پارتيالارعا سايلاۋعا قاتىسۋعا ىنتالاندىراتىنىن ايتتى.
«ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنا قازاقستاندىق بيلىكتىڭ جاڭا كونفيگۋراتسياسىندا بۇرىنعىدان وزگەشە ءرول اتقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ساراپشى.
ساراپشى ءلاززات نۇرقاتوۆا جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى باسقارۋ توبىن قايتا جۇكتەۋدىڭ جاڭا تولقىنى جاقىن ارادا شىندىققا اينالۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ – بۇل ازاماتتاردىڭ ءوز ءوڭىرىنىڭ ءومىرىن جاقسارتۋعا قاتىسۋىن جانداندىرۋدىڭ جاڭا رەسۋرسى. ەلدىڭ بەت-بەينەسى استانا ەمەس! ەلدىڭ بەت-بەينەسى ونىڭ شالعاي, اۋىلدىق جەرى. اۋىلداعى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن كوبىنەسە اكىم مەن ونىڭ كومانداسى انىقتايدى», دەدى ول.
سونىمەن بىرگە «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى باعدارلاما جوبالارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى دۋمان جامپەيىسوۆ حالىقتىڭ سايلاۋعا دايىندىعى تۋرالى ايتتى.
«اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار, اۋىلدىق وكرۋگتەر مەن اۋىلدار اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋعا حالىقتىڭ جەتكىلىكتى دايىندىعى تۋرالى ايتۋعا بولادى. بۇل اۋىل سايلاۋشىلارىنىڭ پرەزيدەنتتىك جانە اعىمداعى جىلى وتكەن پارلامەنتتىك سايلاۋدا ايتارلىقتاي جوعارى بەلسەندىلىگىمەن راستالادى», دەدى ول.
«جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىلارى كانديداتتاردىڭ جاس شەكتەۋى (25+) اكىمدەردى جاستار اراسىنان تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق جاستار وكىلدەرىن بەلسەندى ساياسي قىزمەتكە تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ پايىمدادى.
«اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, اۋىلداردىڭ, كەنتتەردىڭ, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋدى ەنگىزۋ قوعامدا مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە حالىقتىڭ ءوز ءوڭىرىنىڭ تاعدىرىنا ىقپال ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى «جاستار» عزو ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەلينا پاۋلي.
ايتا كەتۋ كەرەك, 2021 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا 836 اكىم تىكەلەي داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى.
اكىمدەر مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭناماعا سايكەس بىلىكتىلىك تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن, جاسى 25-تەن كەم ەمەس قر ازاماتتارىن سايلاي الادى. سايلاۋعا ساياسي پارتيالار ۇسىنعان كانديداتتار جانە داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار سايلاۋشىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمىندە 1%-ىنا قول جيناۋ ارقىلى ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋشىلار قاتىسا الادى.
