ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىنىڭ بولجاۋىنشا, قازاقستاندا 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا جالدامالى ەڭبەككە 1 ملن ادامعا سۇرانىس تۋادى ەكەن. وسى ورايدا دۇنيەجۇزىلىك بانك تە قازاقستانداعى ەڭبەك ونىمدىلىگىنە قاتىستى ارنايى بايانداما ازىرلەپ, ماسەلەنىڭ ءار قىرىنا ۇڭىلەدى. بانك ساراپشىلارىنىڭ جازۋىنشا, 2050 جىلعا تامان قازاقستان تابىسى جوعارى الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ءۇشىن ەڭبەك ونىمدىلىگى دەڭگەيىن ارتتىرۋى ءتيىس.
«وسى ماقساتتا قازاقستاندىق كاسىپورىندار ىشكى تۇتىنۋ مەن ەكسپورتقا ساپالى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى شىعارۋ ءۇشىن ەڭبەك داعدىلارىن قارجىلىق جانە فيزيكالىق رەسۋرستارمەن ۇيلەستىرۋ پروتسەسىن جەتىلدىرۋى كەرەك. ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ءوسۋى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ستراتەگياسىندا, ونىڭ ىشىندە 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىندا باستى ورىنعا يە بولعانىنا قاراماستان, ەل ەڭبەك ونىمدىلىگى تۇرعىسىنان كەز كەلگەن ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءوندىرۋشى ونەركاسىپكە باسىمدىق بەرەدى. 2015-2018 جىلدار ارالىعىندا وڭدەۋشى ءوندىرىس پەن قىزمەت سالاسىندا نەبارى 1,1 جانە 0,4 پايىزدى قۇرايتىن از عانا ءوندىرىس ءوسىمى بايقالدى. 2014 جىلعى ەكونوميكالىق داعدارىسقا دەيىن ەلدەگى ەڭبەك ونىمدىلىگى 2,3 پايىز دەڭگەيىندە قۇبىلىپ تۇردى», دەپ جازادى دۇنيەجۇزىلىك بانك.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ نەگىزگى ءۇش فاكتورى بار.
«بىرىنشىدەن, كاسىپورىننىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, باسقارۋ پروتسەسىن جەتىلدىرۋ ارقىلى قانشالىقتى ءوز جۇمىسىن جاڭعىرتا الاتىنى ماڭىزدى. قىزمەتكەرلەردى ولاردىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگىنە قاراي جوعارىلاتۋ, قايتالانا بەرەتىن پروبلەمالاردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن مونيتورينگ جاساۋ, قىزمەتكە ساي ەمەس جۇمىسشىلاردى قايتا دايارلاۋ جانە ولاردى جۇمىستان شىعارۋ – ەكىنشى ايتقان باسقارۋ پروتسەسىن جەتىلدىرۋگە جاتادى. ەكىنشىدەن, مەيلىنشە ءونىمدى كاسىپورىننىڭ قاجەتتى رەسۋرستاردى – قارجىلاندىرۋ, بىلىكتى كادرلار, قاجەتتى جەر ۋچاسكەسىن الا ءبىلۋى ءونىم ساپاسى مەن ونىڭ كولەمىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى. ءۇشىنشىسى – تىم قاراپايىم لوگيكا: جۇمىسى ءونىمدى ەمەس كاسىپورىندار جابىلىپ, ءونىمدى كاسىپورىندار ءوسۋدى جالعاستىرۋى كەرەك. سوندا ولاردىڭ ادامدىق جانە قارجىلىق رەسۋرستارىن باسقا كاسىپورىندا ءونىمدى پايدالانۋ مۇمكىن بولادى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگىنە تالداۋ جاساي كەلە سوڭعى ونجىلدىقتا اتالعان ءۇش اسپەكتى بويىنشا دا جاعدايدىڭ ءماز ەمەس ەكەنىن باعامداۋعا بولادى», دەلىنەدى زەرتتەۋدە.
دۇنيەجۇزىلىك بانك ساراپشىسى قازاقستاندا بانكتەردىڭ كاسىپورىندارعا نەسيە بەرمەيتىنىن, سول سەبەپتى ەلەۋلى تۇردە ەكونوميكالىق ءوسىمدى تەجەپ وتىرعانىن جازادى.
«قازاقستانداعى كاسىپورىندار قارجى جەتىسپەۋشىلىگىن سەزىنىپ وتىر. نەسيەلەۋدىڭ قولدانىستاعى شاعىن كولەمى بارعان سايىن اقتالمايتىن كاسىپورىندارعا باعىتتالۋدا, وسىلايشا ەڭبەك ونىمدىلىگى تومەندەيدى. مەملەكەتتىك نەسيەلەۋ باعدارلامالارى بانكتەردىڭ ءونىمدى جوبالار ىزدەۋىن ىنتالاندىرمايدى, كەرىسىنشە ءتيىمسىز «زومبي-كاسىپورىنداردىڭ» ءىلىنىپ-سالىنىپ جۇمىس ىستەي بەرۋىنە سەبەپ بولۋدا. 2018 جىلدىڭ سوڭىندا ءاربىر سەگىزىنشى كورپوراتيۆتىك زايم مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا بەرىلگەن, ال ءاربىر بەسىنشى كورپوراتيۆتى قارىز الۋشى سۋبسيدياعا يە بولعان» دەپ جازادى بانك.
قىسقاسى, مەملەكەتتىك باعدارلامالار زامانعا بەيىمدەلگىش, تسيفرلى, ەكولوگيالىق, ەكونوميكالىق تۇرعىدا بەرىك كاسىپورىندار مۇددەسىنە جۇمىس ىستەمەي جاعداي وڭالمايدى. ال وسىنداي مەشەل حالدە ەكونوميكالىق ءوسىم جاساۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ ساراپشىلاردىڭ جازۋىنشا, الدىمەن مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ باعدارلامالارىن رەفورمالاۋ قاجەت.
«ونىمدىلىكتى جاقسارتۋ ءۇشىن قازاقستان بىرقاتار سالادا رەفورما جۇرگىزىپ, ايقىن ەمەس ينۆەستيتسيالىق ەرەجەلەر, ينۆەستورلاردىڭ جەتكىلىكسىز قورعالۋى جانە اۋىر سالىق سالۋ ەرەجەلەرى سياقتى ىسكەرلىك ورتاداعى كەدەرگىلەردى جويۋى كەرەك. كاسىپورىننىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ جولىندا مەملەكەت ءتۇرلى ماسەلەلەر بويىنشا كونسۋلتاتسيالىق قولداۋ جاساۋى كەرەك. قازىرگى ۋاقىت – قازاقستانداعى كاسىپورىنداردى قولداپ, بانك وپەراتسيالارى مەن ستراتەگيالارىنا ناقتى وزگەرىستەر جاسايتىن كەزەڭ. بۇل وزگەرىس – ەلدىڭ داعدارىستان سوڭ جەدەل قالپىنا كەلىپ, ەكونوميكالىق سەرپىلىس جاساۋىنا ىقپال ەتەدى», دەلىنەدى دۇنيەجۇزىلىك بانك مالىمدەمەسىندە.
