سول باۋىرىمىزدىڭ ءسوزىنىڭ جانى بار. ءبىر جىلى اتىشۋلى ۆلاديمير جيرينوۆسكي پويىزبەن رەسەيدىڭ وڭتۇستىك-ورال تەمىر جولىنا قارايتىن پەتروپاۆل ستانساسىنا كەلىپ توقتاعانىندا پەررونعا شىعىپ, ۆوكزالدىڭ ماڭدايشاسىنداعى «پەتروپاۆل» دەگەن جازۋعا قاراپ: «مىنە, بۇل دۇرىس!» دەپ سۇيسىنسە, ومبى وبلىسىنداعى ەسىلكول ستانساسىنا كەلگەنىندە «يسيلكۋل» دەگەن جازۋدى كورىپ: «مىناۋ اتاۋ دۇرىس ەمەس, دەرەۋ وزگەرتۋ كەرەك!» دەپ, بۇلقان-تالقان بولعان ەكەن. بۇل پاتشا زامانى مەن كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا قازاق جەرىنە قونىس اۋدارعاندار قازىعىن قاققان ەلدى مەكەندەرگە تەك ورىس تىلىندەگى اتاۋلار قويىلعاندىعىن, سونداي-اق يمپەريانىڭ وتارلاۋ ساياساتىن جۇرگىزگەندەر رەسەي اۋماعىنداعى قازاق جانە تۇركى اتاۋلارىن اۋىستىرۋعا ءمان بەرمەگەندىگىن اڭعارتادى.
ال «جەرىڭنىڭ اتى – ەلىڭنىڭ حاتى» دەگەن ءسوز بەكەر ايتىلماعان. بۇل رەتتە ەل تاۋەلسىزدىگى جىلدارىندا ەلدى مەكەندەر اتاۋلارىن قازاقىلاندىرۋدا قىرۋار ءىس تىندىرىلعانىمەن, ءالى دە ويسىراعان ولقىلىقتار بار. ماسەلەن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى بىرقاتار اۋدان اتاۋى وزگەرتىلگەنىمەن, ومبىلىق اعايىنىمىزدىڭ جاعاسىن ۇستاتقان ەلدى مەكەندەر اتاۋلارى ءالى ءمىز باقپاي تۇر. بىراق بۇل ءۇشىن جەرگىلىكتى شەنەۋنىكتەر مەن ءتىل جاناشىرلارىن كىنالاۋ قيىن. كىلتيپان ەلدى مەكەن اتاۋلارىن وزگەرتۋگە, ياعني ونوماستيكاعا قاتىستى قولدانىستاعى زاڭنامادا بولىپ تۇر.
جالپى, كەڭ-بايتاق قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگى مەن تەرىسكەيىندەگى ونوماستيكا سالاسىندا قالىپتاسقان احۋال ءبىر-بىرىنە مۇلدەم ۇقسامايدى. قازاعى قالىڭ وبلىستاردا ءبىر كەزدە «اتاسىنا – اۋىل, كوكەسىنە – كوشە» بەرۋ ءۇردىسى ۇدەپ كەتكەن سوڭ, قولدانىستاعى زاڭناماعا وسى ماسەلەنى كوپ بولىپ كەڭەسىپ شەشۋدى مىندەتتەيتىن تۇزەتۋ ەنگىزىلگەن بولاتىن. ءسويتىپ كوشە اتاۋىن وزگەرتكىمىز كەلسە, سول كوشەدە تۇراتىن تۇرعىنداردىڭ, ال ەلدى مەكەننىڭ اتاۋىن وزگەرتكىمىز كەلسە, سول ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارىنىڭ پىكىرىن ەسكەرۋگە كوشتىك. مۇنى دەموكراتيالىق وزگەرىس دەۋگە بولار, ارينە. الايدا كوپەتنوستى ەلىمىزدىڭ ەرەكشەلىگى ەستەن شىعىپ, سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەردەگى ەلدى مەكەندەر مەن ولارداعى كوشەلەردىڭ پاتشا يمپەرياسى مەن كەڭەس زامانىنان مۇرا بولىپ قالعان مىڭداعان اتاۋىن وزگەرتۋ قيىنداپ كەتكەنى, مۇنىڭ ءوزى جەرگىلىكتى قازاقتار مەن وزگە ەتنوس وكىلدەرى اراسىندا كەيدە تۇسىنبەۋشىلىك تۋىنداتىپ وتىرعاندىعى ءمالىم.
مىسالى, پەتروپاۆل قالاسىنداعى اعايىنداردىڭ سوۆەت كوشەسىن – قىزىلجار وڭىرىنەن شىققان بەلگىلى قالامگەردىڭ, ال پوپوۆ كوشەسىن اتاقتى بالۋاننىڭ ەسىمدەرىمەن قايتا اتاۋ جونىندەگى ۇسىنىستارى وزگە ەتنوس وكىلدەرىنىڭ اشىق نارازىلىعىن تۋعىزىپ, قابىلدانباعانى ءمالىم. ءتىپتى پەتروپاۆلدان استاناعا قاراي شىعاتىن كۇرە جولدىڭ بويىنداعى چاپاەۆو اۋىلىن بولاشاق دەپ اتاۋعا جەرگىلىكتى تۇرعىندار كەلىسىمىن بەرسە دە, بۇل ماسەلە ءبىر ۇلتى باسقا «مىقتىنىڭ» ىقپالىمەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ كۇن تارتىبىنەن الىنىپ تاستالعاندىعىن بىلەمىز. سونىڭ سالدارىنان ەل ىشىندە نەشە ءتۇرلى انەكدوتتىڭ كەيىپكەرىنە اينالعان قىزىل كومانديردىڭ تەگى اۋىل اتاۋىندا ءالى كۇنگە ارداقتالىپ تۇرعاندىعى ءارىلى-بەرىلى اعىلعان جولاۋشىلاردىڭ ەزۋلەرىنە كۇلكى ءۇيىرىپ, باستارىن شايقاتپاي قويمايدى.
توقەتەرىن ايتساق, 1993 جىلعى 8 جەلتوقساندا قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكiمشiلiك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» زاڭعا سايكەس جەرگىلىكتى وكىلدى جانە اتقارۋشى ورگاندار 2013 جىلعا دەيىن تۇرعىنداردىڭ پىكىرىن سۇراماي-اق, ونوماستيكالىق كوميسسيالاردىڭ قورىتىندىلارى نەگىزىندە ەلدى مەكەندەر مەن كوشەلەردىڭ اتاۋلارىن وزگەرتۋ ماسەلەلەرىن قاراپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداپ كەلگەن. ال 2013 جىلعى 21 قاڭتاردا قابىلدانعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ونوماستيكا ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ ەلدى مەكەن مەن كوشە اتاۋلارىن وزگەرتكەن كەزدە ء«تيىستى اۋماق حالقىنىڭ پىكىرىن ەسكەرۋدى» مىندەتتەگەن. ونوماستيكا سالاسىندا بىتپەس داۋعا باستاعان «دايرابايدىڭ كوك سيىرى», مىنە, وسى بولىپ تۇر. پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ قۇلاعىنا «التىن سىرعا».
