يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, تاۋەلسىزدىك تۋى كوتەرىلگەن 30 جىلدا ەلىمىزدە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 13,4 مىڭ شاقىرىم اۆتوكولىك جولى سالىنىپ, قايتا جاڭارتىلعان. وسىنىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوكولىك جولدارى جەلىسىنىڭ بۇزىلعان ۋچاسكەلەرى قالپىنا كەلدى. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» سەكىلدى 6 نەگىزگى حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزدىڭ جۇمىسى جاڭا دەڭگەيگە شىقتى. وسىلايشا, وتىز جىلعى جۇيەلى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە ۋچاسكەلەردىڭ كولىكتىك پايدالانۋ جاعدايى ەداۋىر جاقساردى.
دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 1991 جىلى ەل بويىنشا جالپى قولدانىستاعى اۆتوكولىك جولدارى جەلىسىنىڭ ۇزىندىعى 86 مىڭ شاقىرىمدى قۇراعان ەكەن. بۇگىندە بۇل كورسەتكىش 96,8 مىڭ شاقىرىمعا تەڭ. جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەلىلىگىن وسىدان-اق اڭعارۋعا بولادى.
تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنداعى العاشقى ءارى اۋقىمدى جول جوباسى جوعارىدا ءبىز اتاپ وتكەن «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىن رەكونسترۋكتسيالاۋ بولدى. قۇرىلىس 2009 جىلى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن باستالعان بولاتىن. ەلباسى بۇل جوبانى «عاسىر قۇرىلىسى» دەپ اتادى.
قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتەتىن ءدالىزدىڭ ۇزىندىعى 2787 شاقىرىمدى قۇرادى. جوبانى ىسكە اسىرۋعا 60-تان استام قۇرىلىس-جول كومپانياسى تارتىلدى. 35 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. 47 جاڭا ءوندىرىس ورنى قۇرىلدى جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان 8 نىسان كەڭەيتىلدى. قۇرىلىس 2017 جىلى اياقتالدى.
جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە جول ءجۇرۋ ۋاقىتى ەكى ەسەگە قىسقارىپ, كولىك اعىنى ايتارلىقتاي ۇلعايدى. بۇگىندە ءدالىز بۇكىل ەل بويىنشا ترانزيتتىك جۇكتەردىڭ شامامەن 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەدى. ماسەلەن, 2019 جىلى بۇل ارقىلى 1,71 ملن توننا جۇك تاسىمالدانعان. ترانزيتتىك ءدالىزدىڭ جىلدىق ورتاشا ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى 190 ملرد تەڭگەدەن اسادى. بۇدان بولەك, مۇندا ورىن الاتىن جول-كولىك وقيعالارىنىڭ ۇلەسى 27 پايىزعا تومەندەگەن. سول سەكىلدى دۇكەن سورەلەرىنە تۇسەتىن تاۋارلاردىڭ تۇپكىلىكتى باعاسىنداعى كولىك كومپونەنتىنىڭ ۇلەسى ازايىپ, بۇل جاعداي جالپى باعانىڭ ارزانداۋىنا الىپ كەلدى.
بۇگىندە جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدا 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعى 2020 جىلى اياقتالدى دا, بىلتىر ەكىنشى بەسجىلدىق باستالدى. العاشقى بەسجىلدىق اياسىندا 3 مىڭ شاقىرىم جول سالىنىپ, رەكونسترۋكتسيالاندى. جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوكولىك جولدارىنىڭ ۇلەسى 88 پايىزعا, ال جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولداردىڭ ۇلەسى 71 پايىزعا دەيىن كوتەرىلدى.
ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»
باعدارلامانىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىندا 11 مىڭ شاقىرىم جول رەتكە كەلتىرىلەدى.
رەسپۋبليكالىق جولدار جەلىسىندە اقى تولەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى جالعاسادى. 2020-2025 جىلدار ارالىعىندا 11 مىڭ شاقىرىم جولدى اقىلى ەتۋ كوزدەلىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا بارلىعى 682 شاقىرىم جول اقىلى جولدار قاتارىنا ەنگىزىلگەن. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قولدانىستاعى اقىلى 4 ۋچاسكەدەن 5,7 ملرد تەڭگە قاراجات جينالدى. 2021 جىلى 29 ملرد تەڭگە ءتۇسىم تۇسەدى دەگەن بولجام بار.
