قازاقستان • 29 ءساۋىر، 2021

ءاربىر قازاقستاندىق قازاق ءتىلىن بىلۋگە مىندەتتى

256 رەت كورسەتىلدى

تاراز قالاسىنداعى دوستىق ءۇيى مەكەمەسىندە ءتۇرلى ەتنوس پەن مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرى تىنىمسىز ەڭبەك ەتەدى.

جارتى شار تارىزدەس، توبەسىندە شاڭىراق بەينەلەنگەن دوستىق ءۇيى – جامبىل جەرىندەگى ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ، بەيبىتشىلىك پەن مامىراجاي ءومىردىڭ ەرەكشە سيمۆولى. قازىرگى ۋاقىتتا وڭىرلىك قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلىمىنا عىلىمي-ساراپتامالىق توپ، قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى، انالار، مەدياتورلار، قولدانبالى ونەر شەبەرلەرى كلۋبى، جۋرناليستەر كلۋبى، «جاڭعىرۋ جولى» جاستار قوزعالىسى، «اق جەلكەن» جاستار ليگاسى، «ايبىن» جاستار اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبى كىرەدى.

وڭىردە بۇگىنگى تاڭدا 87 ەتنوس پەن 75 ەتنومادەني بىرلەستىك وكىلدەرى ءوزارا كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. ونىڭ ىشىندە ورىس، دۇنگەن، تۇرىك، وزبەك، ازەربايجان جانە كورەيلەر دە بار. ال ءبىر پايىزدان دا از ەتنوستاردىڭ قاتارىندا كۇردتەر، تاتارلار، ۋكرايندار، نەمىستەر، ۇيعىرلار، قىرعىزدار، چەشەندەر، گرەكتەر، تاجىكتەر، بەلورۋستار جانە باسقالارى بار. قازىرگى ۋاقىتتا وڭىرلىك قحا قۇرىلىمىنا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق اككرەديتتەۋىنەن وتكەن 34 ەتنومادەني بىرلەستىك كىرەدى. ال وڭىرلىك اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – قايىرىمدىلىق. وسىعان وراي، جىل سايىن مەتسەناتتار مەن دەمەۋشىلەر فورۋمى وتكىزىلەدى. بۇل رەتتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ «جومارت جان» توسبەلگىسىمەن جامبىل وبلىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ قوعامدىق ورىنباسارى، وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى يۋري ميناكوۆ، «احىسكا» وبلىستىق تۇرىك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ماحمۋتجون داۆريشەۆ جانە جامبىل وبلىسى «وزبەك» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى باحروم مۋمينوۆ ماراپاتتالدى. سونىمەن قاتار قايىرىمدىلىق جاساۋعا قازاق، تۇرىك، وزبەك، دۇنگەن، ەۆرەي، ۇيعىر، ۋكراين، نەمىس جانە ورىس ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى مەن انالار كەڭەسىنىڭ بەلسەندى قاتىسقانىن دا ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. قايىرىمدىلىق جاساۋدا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ ويعا ورالاتىن ءىس – وبلىستىق اسسامبلەيا جاستارىنىڭ «ەرىكتى دونور» ءداستۇرلى اكتسياسى. مۇندا ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنەن قۇرالعان جاس بۋىن وكىلدەرى ءوز ەرىكتەرىمەن «قان ورتالىعىنا» بارىپ قان تاپسىرادى.

جامبىل وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا دا ەكى ۇزاقمەرزىمدى جوبانى جۇزەگە اسىردى. بۇل جوبالار «جامبىل وبلىسى ەتنوستارىنىڭ داستۇرلەرى مەن مادەنيەتى» ەنتسيكلوپەدياسى جانە ەنتسيكلوپەديا نەگىزىندە « ۇلى دالا قازىنالارى» اتتى ينتەراكتيۆتى كارتاسى بولاتىن. دوستىق ۇيىندە Nur Otan پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالىمەن بىرلەسىپ، «ارداگەرلەردى ارداقتايىق!» پارتيالىق جوباسى اياسىندا «بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعى» اشىلدى. ورتالىقتا قارت ادامدارعا ارنالعان «وزىڭە كومەكتەس!»، «مۋزىكالىق قوناقجاي» كلۋبتارى، تىلدەردى وقىتۋ، حورەوگرافيا سەكتسيالارى، ساندىك-قولدانبالى شىعارماشىلىق ۇيىرمەلەرى جۇمىس ىستەيدى. ورتالىق بۇگىندە ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنەن قۇرالعان 80-نەن استام ادامنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىر. سونداي-اق جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ اراسىندا جىل سايىن وبلىستىق ء«بىر شاڭىراق استىندا» بايقاۋىن وتكىزۋ داستۇرگە اينالعان. سونىمەن قاتار وبلىس اسسامبلەياسى جىل سايىنعى «قازاقستانعا ىستىق ىقىلاسپەن»، «اتاجۇرتتى اڭساۋ» كەزدەسۋلەرىن وتكىزۋ اياسىندا شەتەلدە تۇراتىن وتانداستارمەن قوعامدىق-ماڭىزدى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرادى. كورشى رەسپۋبليكالارمەن دوستىق پەن ۇلتارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ماقساتىندا «شەكارا دوستاردىڭ جۇرەگىن بولمەيدى» ءداستۇرلى شەكارالىق ىنتىماقتاستىق فەستيۆالى وتكىزىلەدى.

جەكە تۇلعانىڭ مادەني جانە ۇلتتىق بىرەگەيلەندىرۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءتىل ەكەنى بەلگىلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا سايكەس قازاق تىلىنە مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بەرىلدى. دەمەك قازاق ءتىلى، پوليەتنوستىق مەملەكەتتە بايلانىستىرۋشى جانە بىرىكتىرۋشى قۇرال رەتىندە ارەكەت ەتۋى ءتيىس. قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدا باستى كاتاليزاتور قازاق ءتىلى بولۋى ءتيىس دەپ كۇمانسىز ايتۋعا بولادى. جانە ول جالپى قازاقستاندىق ءتىل، ياعني ەلدىڭ بارلىق حالقى ءۇشىن ورتاق ءتىل بولۋعا ءتيىس. وتكەن جىلى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ سول كەزدەگى ورىنباسارى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ باستاماسىمەن « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» رەسپۋبليكالىق جوباسى ورىن الدى. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان ءتىل فورۋمىنا وبلىستىق اسسامبلەيانىڭ «جاڭعىرۋ جولى» جاستار قوزعالىسىنىڭ شتاب مۇشەلەرى، «رادونەج» ورىس بىرلەستىگىنىڭ مۇشەلەرى ۆ.ترەگۋبوۆا مەن ر.پرياحينا جانە «ۆىنحۋا» دۇنگەن ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى د.نۇراليەۆا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسى ورىنباسارىنىڭ العىس حاتتارىمەن، سونداي-اق «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. ال بيىل جەرگىلىكتى ەتنوستاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدەگى جەتىستىكتەرىنە كەلەتىن بولساق، وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم» جوباسى اياسىندا قالىپتاسقان، سونداي-اق مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋگە ارنالعان « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» اشىق الاڭىن بيىل باسقاشا فورماتتا وتكىزۋدى ءجون كوردىك. وسى ءىس-شاراعا بايلانىستى وزگە ەتنوستار اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى دارىپتەۋ ماقساتىندا وزگە ۇلتتار كوپ شوعىرلانعان بىرنەشە اۋداندا ەستافەتا ۇيىمداستىرىلىپ، بارلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتىڭ مۇشەلەرى ايانباي اتسالىستى. مۇندا تۇراتىن ءاربىر قازاقستاندىق قازاق ءتىلىن بىلۋگە مىندەتتى دەپ ويلايمىن. ءوزىم ورتا مەكتەپتى ورىس تىلىندە ءتامامداسام دا، وتباسىمىزدا ۇيعىر تىلىمەن قاتار، قازاق تىلىندە دە ەركىن سويلەسىپ جۇردىك. ومىردە قانداي جەتىستىككە جەتسەم دە، اياۋلى اتا-انامنىڭ تاربيەسىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. وتباسىمىزدا جاقسى تاربيە بەرگەن مارقۇم انام رابيا يسمايلقىزىنىڭ ەرەن ەڭبەگىن ايرىقشا اتاپ وتكىم كەلەدى. انامنىڭ قازاقستان ەتنوستارىنىڭ ءتۇرلى اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىندايتىن ورەلى ونەرى مەن كومپوزيتورلىق تالانتى ءبىزدىڭ بويىمىزدا ادامي قاسيەتتەردىڭ قالىپتاسۋىنا زور ىقپال ەتتى.

سونىمەن قاتار جىل سايىن اتالىپ وتەتىن اتاۋلى مەرەيتويلار عۇلاما ابايدى حالىقپەن جاقىن تابىستىرا تۇسۋدە. ۇلى اقىن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن وتكەن جىلى بارىنشا لايىقتى اتاپ وتۋگە وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دا ءوز ۇلەسىن قوستى. اسسامبلەيا وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن چەللەندجدەر، ءتۇرلى ينتەرنەت-اكتسيالار، بەينەتۇسىرىلىمدەر ءوز دەڭگەيىندە ۇيىمداستىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ىبىراي التىنسارين، جامبىل جاباەۆ، ءاليحان بوكەيحانوۆ، مۇقاعالي ماقاتاەۆ سياقتى كورنەكتى تۇلعالاردىڭ دا مەرەيتويىنا وراي، وزگە ەتنوس وكىلدەرى اراسىندا ولاردىڭ شىعارمالارىن وقۋدان وڭىرلىك چەللەندج وتكىزىلۋدە. ونىڭ قورىتىندىسى جىل سوڭىندا انىقتالادى. بۇگىندە مەملەكەتتىڭ قولداۋى ناتيجەسىندە قازاق جەرىندە ناعىز بىرلىك پەن ءپاتريوتيزمنىڭ سالتانات قۇرعانىن بايقاۋعا بولادى.

 

پاريدا مامەدوۆا،

جامبىل وبلىستىق «قوعامدىق كەلىسىم» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باسشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى قالاسى «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:28

ارقالىقتا مىڭ ادام كۇي تارتتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوشباسشى وزگەرگەن جوق

سپورت • بۇگىن، 08:44

قالا كۇنىندەگى بايگە جارىسى

سپورت • بۇگىن، 08:42

يسپانيادا ولجالى بولدى

تەننيس • بۇگىن، 08:40

ورگانيكالىق قالدىقتاردى وڭدەيدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:38

جاسىل مەتاللۋرگيا قازىر دە بار

قازاقستان • بۇگىن، 08:37

دارىگەر-جازۋشىلار

ادەبيەت • بۇگىن، 08:34

زاڭسىز سالىنعان ءۇي ءسۇرىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:30

جالعان شوت-فاكتۋرا جارعا جىقتى...

ايماقتار • بۇگىن، 08:27

قىمبات وپەراتسيانى تەگىن جاسادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:22

5 ادام سۋعا كەتتى

قوعام • بۇگىن، 08:20

جاستارعا ارنالعان جارمەڭكە

قوعام • بۇگىن، 08:18

جاستار جۇمىسپەن قامتىلدى

قوعام • بۇگىن، 08:15

سالعىرتتىق سان سوقتىرماسا ەكەن

ايماقتار • بۇگىن، 08:12

ۇقساس جاڭالىقتار