كينو • 29 ءساۋىر، 2021

كينوتانۋ كەمەڭگەرىن ەسكە الدى

129 رەت كورسەتىلدى

ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا بەلگىلى كينوتانۋشى، كورنەكتى عالىم، پروفەسسور، ۇلتتىق كاسىبي كينوتانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى، ۇلاعاتتى ۇستاز باۋىرجان نوگەربەكتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «كينوتانۋشى باۋىرجان نوگەربەك» اتتى جاڭا كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. كىتاپ الماتى قالاسىنداعى «قازاق ۋنيۆەرسيتەتى» باسپاسىنان شىعىپ وتىر.

ەلىمىزدەگى كاسىبي كينوتانۋدىڭ نەگىزىن قالاپ، ونىڭ عىلىمي تۇرعىدا جۇيەلى ىزگە تۇسۋىنە سانالى عۇمىرىن ارناپ، سۇيىكتى ماماندىعى جولىندا بار كۇش-جىگەرىن سارپ ەتكەن سىنشى، ۇستاز باۋىرجان نوگەربەكتىڭ كوزىن كورىپ، تىلدەس بولعان كەز كەلگەن ادامنىڭ جىميىپ قانا ءجۇرىپ ۇلكەن ىستەرگە باستاماشى بولعان ۇلاعاتتى جاندى ەسكە العاندا جۇرەگى ەلجىرەپ، كوڭىلى بوسامايتىنى سيرەك. اسىرەسە، ول كىسىنىڭ شاكىرتى بولىپ، اۋديتورياسىنان ءدارىس تىڭداعان ءار جاستىڭ ساناسىندا ومىرىنە عۇمىرلىق ازىق بولار سارقىلماس ساۋلەلى ەستەلىكتەردىڭ ساقتالعانى ءسوزسىز. سونداي باقىت بۇيىرىپ، كەمەڭگەر كينوسىنشىنىڭ استاناداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇستاز بولىپ قىزمەت ەتكەن ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا از ۋاقىت بولسا دا ونەر جايلى تۇشىمدى كەڭەسىن تىڭداعان شاكىرتتەرىنىڭ قاتارىندا بولىپ، پىكىرلەسكەنىمىزدى بۇگىندە ءبىز دە تەڭدەسسىز باقىت سانايمىز. كينو سالاسىنىڭ كانىگى كاسىبي مامانىنان بۇرىن، جۇزىنەن نۇر توگىلىپ تۇراتىن مەيىرىمدى جان رەتىندە كوپشىلىك ەسىندە جاتتالعان ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ جارقىن بەينەسى ول كىسى ومىردەن وتكەلى ءتورت جىلعا جۋىقتاسا دا، كوڭىلدەن ەش وشكەن ەمەس. ال كۇنى كەشە ۇلتتىق كىتاپحانا تورىندە تۇساۋى كەسىلگەن تۇلعا جايلى كىتاپتى قولعا الىپ، پاراقتاي جونەلگەندە كينوتانۋ كەمەڭگەرىمەن قايتا قاۋىشقانداي ەرەكشە اسەرلەنگەنىمىز دە ۇلاعاتتى جانعا دەگەن سول سارقىلماس ساعىنىشتىڭ اسەرى بولسا كەرەك. كينو سىنشى باۋىرجان نوگەربەكتى ەسكە الۋعا تۇساۋكەسەر راسىمىنە جينالعان ءاربىر جاننىڭ كوڭىل تۇكپىرىندە وسى ءبىر كۇي تولقىپ تۇرعان ەدى.

سىن ساردارىنىڭ وتباسى مەن شاكىرتتەرىنىڭ اتسالىسۋىمەن جارىق كورگەن كىتاپتا باۋىرجان نوگەربەكتىڭ قازاق كينو ونەرى، ونىڭ قالىپتاسۋ جانە دامۋ تاريحى، ۇلتتىق كينو ءوندىرىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ءار جىلدارى ءباسپاسوز بەتىندە باسىلعان ماقالالارى مەن سۇحباتتارى، مۇراعات قۇجاتتارى مەن فوتوسۋرەتتەرى جيناقتالعان. سونداي-اق ۇلتتىق كينونىڭ تۋىن كوتەرگەن كورنەكتى عالىم، كينوتانۋشى، وتكىر ويلى سىنشىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى، ازاماتتىق اجارى مەن قايراتكەرلىك كەلبەتى تۋرالى ارىپتەستەرى مەن شاكىرتتەرىنىڭ، دوس-جاراندارى مەن تۋعان-تۋىستارىنىڭ ەستەلىكتەرى بەرىلگەن. الماتى قالاسىنداعى «قازاق ۋنيۆەرسيتەتى» باسپاسىنان شىققان قۇندى كىتاپتىڭ قۇراستىرۋشىلارى – باۋىرجان نوگەربەكتىڭ جارى، تەاترتانۋشى گۇلجاhان بەكحوجينا جانە ۇلى، بەلگىلى كينوتانۋشى، Phd دوكتورى، ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ «كينو تاريحى مەن تەورياسى» كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى باۋبەك نوگەربەك.

باس شاھار تورىندە وتكەن كينو تۋرالى مازمۇندى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىنە بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى، قازاق ونەرىنىڭ مايتالمان تۇلعالارى مەن باۋىرجان نوگەربەكتىڭ وتباسى جانە شاكىرتتەرى قاتىستى. كينو قايراتكەرىنە ارنالعان  تاعىلىمدى كەشتى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، بەلگىلى كينورەجيسسەر سلامبەك تاۋەكەل تىزگىندەپ، ال كەزدەسۋگە كەلگەن قوناقتار كينوتانۋشى جايلى تۇشىمدى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى.

تۇساۋكەسەر جيىندى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى، باۋىرجان نوگەربەكتىڭ شاكىرتى بەرىك ءۋالي اشىپ بەرىپ، ۇستاز جايىنداعى كوڭىل تولقىتار ەرەكشە ەستەلىگىمەن ءبولىستى:

– مەن بۇگىنگى جيىنعا رەسمي وكىل ەمەس، باۋىرجان رامازان ۇلىنىڭ ءتول شاكىرتى رەتىندە كەلىپ وتىرمىن. باۋىرجان اعاي شىنىمەن دە ەلىمىزدەگى كينوتانۋ مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى. 1993 جىلى ت.جۇرگەنوۆا اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا «كينوتانۋ» دەگەن ماماندىقتىڭ جاڭادان اشىلعانىن ءبىلىپ، جەتەكشى رەتىندە باۋىرجان نوگەربەك قابىلداپ جاتقانىن ەستىپ، اسقاق ارمانىمىزدى ارقالاپ، وسى ماماندىققا قابىلدانعان ەدىك. ياعني ءبىز قازاقستاندا اشىلعان «كينوتانۋ» ماماندىعىنىڭ العاشقى قابىلدانعان تالىمگەرلەرى، باۋىرجان نوگەربەكتىڭ العاشقى ءتول شاكىرتتەرىمىز. ول كىسى بىزدەن كەيىن دە قانشاما توپتى ءبىتىرتتى. كەيىن ەلورداعا اۋىسىپ كەلىپ، بۇل جاقتا دا جەمىستى ەڭبەك ەتتى. ونەرتانۋشىعا كەرەگى – ونەرگە ادالدىق پەن كەنەن ءبىلىم، قياداعىنى شالار قىرانداي سۇڭعىلالىق پەن ىشكى بەرىك پرينتسيپ بولسا، سونىڭ بارلىعى ۇستازىمىز باۋىرجان نوگەربەكتىڭ بويىنان تابىلاتىن اسىل قاسيەتتەر ەدى. ۇلتتىق كينونىڭ تاريحىن الەمدىك كينو ونەرىنىڭ دامۋىمەن ساباقتاستىرا، ۇيلەستىرە تالداۋ، كينوداعى ۇلتتىق بولمىس پەن مىنەزدى تاپ باسىپ تانۋ – جوعارىدا ايتىلعان كەنەن ءبىلىمنىڭ عانا ارقاسىندا مۇمكىن بولارى اقيقات. باۋىرجان نوگەربەكتىڭ الدىن كورگەن شاكىرتى رەتىندە ءبىز الدىمەن كىسى سىيلاۋدى، پىكىر تىڭداۋ مادەنيەتىن ۇيرەندىك. ادامدىقتىڭ اكادەمياسىنان وتتىك. بۇگىندە وسىنىڭ بارلىعىن ريزاشىلىقپەن ەسكە الامىن. بۇل – اياۋلى ۇستازىمىزدىڭ تاعىلىمى، – دەدى بەرىك ءۋالي.        

تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءارى قاراي  كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىنا ۇلاستى. تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى، قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى، كينو جانە تەاتر رەجيسسەرى تالعات تەمەنوۆ جانە باۋىرجان نوگەربەكتىڭ جارى گۇلجاحان بەكحوجينا  مەن قىزى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، اكتريسا التىناي نوگەربەك كىتاپتىڭ قىزىل لەنتاسىن كەسىپ، وقىرماننان ءسۇيىنشى سۇرادى.

– ۇلىتاۋدىڭ ۇلاعاتتى ۇلانى، ۇلتتىق كينونىڭ بىلگىرى ءارى جاناشىرى بولعان باۋىرجان اعا قاشاندا شىندىقتى ايتاتىن مىقتى سىنشى ەدى. ماسەلەن ءوزىنىڭ قىزى التىناي باس ءرولدى سومداعان «اناعا اپارار جول» ءفيلمىن جۇرت جاپپاي ماقتاپ جاتقاندا، باۋىرجان اعا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جارىق كورگەن ماقالاسىندا ەداۋىر سىن ايتقان ەدى. سول سياقتى جاقىن دوسى، رەجيسسەر تالعات تەمەنوۆتىڭ كوڭىلىنە قاراماي «كوشپەندىلەر» ءفيلمىن دە سىناعان بولاتىن. بۇل – ول كىسىنىڭ تۋرا بيدەي ءوز ماماندىعىنا دەگەن شەكسىز ادالدىعىن كورسەتەدى.  ماسەلە ۇلت جانە ۇلتتىق كينو جايلى بولعاندا باۋىرجان اعا باتىر باۋكەڭدەي باتىل ايتاتىن، كوڭىلجىقپاستىق جاساماي، «دوسىم»، «بالام»، «جاقىنىم» دەپ قاراماي، ءادىل سويلەيتىن. «بىزدە كينو بار، بىراق ۇلتتىق كينو جوق» دەيتىن باۋىرجان اعانىڭ ورنى قازىر ويسىراپ تۇرعانداي»، – دەدى تاعىلىمدى جيىندا ءسوز العان تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قۋاندىق ۇلى.

تۇعىرلى تۇلعانى ەسكە الۋ كەشى ودان ءارى قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى تالعات تەمەنوۆ، تىلەكتەس مەيراموۆ، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى بەكبولات قۇرمانعوجاەۆ، ءاسيا سۇلەەۆا، تەاترتانۋشى امانكەلدى مۇقان باۋىرجان نوگەربەكتىڭ العاشقى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، كينو سىنشى نازيرا راحمانقىزى سىندى ونەردىڭ قايراتكەر تۇلعالارىنىڭ كاسىبي تالداۋ پىكىرلەرى، تۇشىمدى ەستەلىكتەرىمەن مازمۇن بايىتتى. جيىن سوڭىندا كىتاپ كەيىپكەرىنىڭ وتباسى مەن بالا-شاعاسى ءسوز الىپ، باۋىرجان نوگەربەكتىڭ رۋحاني مۇراسىن ۇلىقتاۋعا كەلگەن قوناقتارعا العىس ايتىپ، ءوز ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ارنايى تاعايىندالعان باۋىرجان نوگەربەك اتىنداعى جىل سايىن بەرىلەتىن شاكىرتاقىنىڭ بيىلعى يەگەرىنىڭ ەسىمىن اتادى.

– اكەمىزدىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ماقساتىندا 2018 جىلدان باستاپ ءبىز وتباسىمىزدىڭ اتىنان كينوتانۋ ماماندىعىنىڭ ەڭ ۇزدىك ستۋدەنتىنە باۋىرجان نوگەربەك اتىنداعى شاكىرتاقى تاعايىنداعان بولاتىنبىز. بيىل بۇل شاكىرتاقىنى  ارنايى ديپلومىمەن بىرگە قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى «كينوتانۋ» ماماندىعىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى ەڭلىك ەگەۋباەۆاعا تابىس ەتەمىز. سونىمەن قاتار بۇگىنگى كىتاپ تۇساۋكەسەرىنە كەلىپ، ەرەكشە ەستەلىكتەرىڭىزبەن بولىسكەن بارشاڭىزعا اۋلەتىمىزدىڭ اتىنان زور العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. ۇلتتىق كينو ونەرى وركەندەپ تۇرعاندا اكەمىزدىڭ ەسىمى دە ولمەي،  ماڭگى بىرگە جاساي بەرەدى دەپ سەنەمىز، – دەپ ونەر مەن تۇلعا تۋرالى كەلەلى وي ايتىلعان مازمۇندى كەشتى اسىلدىڭ سىنىعى، باۋىرجان نوگەربەكتىڭ ۇلى بەلگىلى كينوتانۋشى، Phd دوكتورى باۋبەك نوگەربەك تۇيىندەدى.

بار عۇمىرىن ۇلتتىق كينو ونەردىڭ وركەندەۋىنە ارناعان اياۋلى تۇلعانىڭ ۇلىلىققا جول باستاعان ونەگەلى ءومىرى «كينوتانۋشى باۋىرجان نوگەربەك» اتتى تاعى ءبىر تاعىلىمدى كىتاپپەن ۇلىقتالىپ، وسىلايشا كەلەشەككە ماڭگىلىك جول سالدى.  

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

پرەزيدەنت الماتى اكىمىن قابىلدادى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 14:07

وتكەن تاۋلىكتە 187 ادام ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:40

ۇقساس جاڭالىقتار