اتاپ ايتقاندا, ءماجىلىس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. قۇجات جونىندە ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا بايانداما جاسادى.
ء«بىزدىڭ قوعام ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردى جۇمىسقا ورنالاستىراتىن بىرلەستىكتەر مەن كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى بويىنشا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ الەۋمەتكە باعىتتالعان قىزمەتىمەن تانىس. قارجى مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, بۇگىندە وسىنداي جۇزگە جۋىق سۋبەكت جەڭىلدەتىلگەن سالىق سالۋدى پايدالانادى.
سونىمەن قاتار قىزمەتى الەۋمەتكە باعىتتالعان ۇيىمدار شەڭبەرى الدەقايدا كەڭ جانە ولاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. وعان ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ جانە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ جاڭا دەڭگەيى, سونداي-اق مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتeستىك جۇيەسىن نىعايتۋ مەن مەملەكەتتىڭ بىرقاتار الەۋمەتتىك فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ىقپال ەتەدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
ەكاتەرينا سمىشلياەۆانىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى قۇقىق اياسى الەۋمەتتىك ۇيىمداردىڭ كەڭ اۋقىمداعى قىزمەتىن رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. وتكەن جىلى كاسىپكەرلىكتىڭ وسى سەگمەنتىن كەڭەيتۋ جانە ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن اتالعان زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس باستالدى. وعان باستاماشى بولعان ساتتەن باستاپ الەۋمەتتىك بيزنەس وكىلدەرى, قوعامدىق بىرلەستىكتەر, كاسىبي قاۋىمداستىقتار, حالىقارالىق ساراپشىلار تارتىلعان. زاڭنىڭ نەگىزگى جوباسى ءۇش كودەكس پەن ەكى زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى كوزدەيدى.
«زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلعان مۇمكىندىكتەردى ىسكە اسىرۋ ارقىلى بىرقاتار ماسەلە قامتىلماق. ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, كەدەرگىسىز ورتا ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن مەديتسينالىق تەحنيكا, ارنايى قۇرالدار مەن باسقا دا وتاندىق تاۋارلاردى وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتىلىپ, ىنتالاندىرىلادى. بيزنەستى ينكليۋزيۆتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, الەۋمەتتىك وڭالتۋ, وقىتۋ جانە ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتاردىڭ وسال ساناتتارىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ پروبلەمالارىن شەشۋگە تارتىلادى. كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ الەۋمەتتىك قورعاۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەت سالاسىندا كورسەتەتىن قىزمەتىنىڭ ءتۇرى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا بولادى», دەدى دەپۋتات.
قۇجاتقا سايكەس, سۋبەكتىنى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەر تىزىلىمىنە ەنگىزۋ تۋرالى شەشىمدى وڭىرلىك كوميسسيا قابىلدايدى. ونىڭ قۇرامىنا كىمدەر كىرەتىنىن جانە ونىڭ جۇمىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ قالاي جوسپارلانىپ وتىرعانىن دەپۋتاتتار نازارعا الدى. ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك ماسەلەسى زاڭ دەڭگەيىندە رەتتەلىپ, ونىڭ مارتەبەسى ناقتى ايقىندالۋى ءتيىس ەكەنىنە نازار اۋداردى.
«قانداي كوميسسيا, قانداي كاسىپكەر بولسا دا ول جەرگىلىكتى حالىقتان ارتىق بىلمەيدى. سوندىقتان بۇل كوميسسياعا قوعام وكىلدەرىنىڭ كىرگەنى دۇرىس», دەدى پالاتا سپيكەرى. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك» ۇعىمىن, بيزنەس سۋبەكتىلەرىن كاسىپكەرلىكتىڭ وسى تۇرىنە جاتقىزۋ ساناتتارىن انىقتاپ, الەۋمەتتىك كاسىپكەر كومەكتەسەتىن نەمەسە ونىڭ كاسىپورنىنىڭ شتاتىندا بولۋى ءتيىس حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ تىزبەسىن ناقتىلايدى. وسىنىڭ ءبارى بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتىن دامىتۋعا ماقساتتى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءماجىلىس توراعاسى وڭىرلىك كوميسسيا تىزىلىمگە ەنگىزۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەردىڭ وتىنىمدەرىن جينايتىنىن اتاپ ءوتىپ, وسى تىزىلىمدە تۇرعان كاسىپكەرلەردىڭ قوسىمشا ەكى ءتۇرى بويىنشا سالىق جەڭىلدىكتەرى بولاتىنىنا (م ۇلىك سالىعىن تومەندەتۋ, سونداي-اق سالىق سالىناتىن كىرىستى ازايتۋ) توقتالدى.
جالپى, زاڭ جوباسىندا قانداي دا ءبىر ۇيىمدى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جاتقىزۋ ولشەمشارتتارىن ايقىنداۋ كوزدەلگەن.
پالاتا وتىرىسىندا «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە (سالىق كودەكسى) تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى تالقىلاندى.
دەپۋتات ەكاتەرينا سمىشلياەۆا زاڭ جوباسىنىڭ باستى ماقساتى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك شارالاردى شوعىرلاندىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «دەپۋتاتتار الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە سالىق سالىناتىن تابىستى سالىق سالۋعا بايلانىستى كىرىستەردى ەكى ەسەگە ازايتۋ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتتارىن وقىتۋ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ نەمەسە قايتا دايارلاۋعا كەتكەن شىعىنداردى ەكى ەسە ازايتۋ بولىگىندە سالىق جەڭىلدىكتەرىن بەرۋدى ۇسىندى. بۇل نورمالاردى ەنگىزۋ ارقىلى ءبىز كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتىزىمىن كەڭەيتەمىز.
كاسىپتىك وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋعا كەتەتىن شىعىندار ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر ۇسىنۋ ولاردىڭ جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە جانە وسى توپتاعى جۇمىسكەرلەردىڭ قۇزىرەتىن ارتتىرۋ پروتسەسىندە جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋعا قاتىسۋىنا ىقپال ەتەدى. بۇل بۇگىندە نەگىزىنەن بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى», دەدى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا.
سونداي-اق جالپى وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار 2014 جىلعى 29 مامىرداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى.
«كەدەن كودەكسىنىڭ نورمالارىنا سايكەس اۆانستىق تولەمدەر ينستيتۋتىن ەنگىزۋ كوزدەلگەن. وسىعان بايلانىستى شارتقا ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. الداعى تولەنەتىن كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتار, ءوسىمپۇلدار مەن پايىزدار ەسەبىنە ەنگىزىلگەن اقشا اۆانستىق تولەم دەپ تانىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا كەدەندىك تازارتۋ كەزىندە التى كەدەندىك تولەم مەن سالىق ءتۇرى تولەنەدى.
وسى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىلارعا ۋاقىت ۇنەمدەپ, شىعىندارىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ.
بۇدان بولەك, جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى كوشى-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى.
«بۇل قۇجات ازاماتتىق تۋرالى اقپارات الماسۋعا, زاڭسىز كوشى-قونمەن كۇرەسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ناقتىراق ايتساق, ستاتيستيكا مەن اقپارات الماسۋعا, ازاماتتار تۋرالى جەكە مالىمەت الۋعا, تاجىريبە الماسىپ, پراكتيكالىق كومەك كورسەتۋگە, زاڭسىز كوشى-قون جولدارىن جويۋعا جاعداي جاسايدى. قازاقستان مەن ازەربايجان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى انىقتالادى.
قازىرگى تاڭدا قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ارتۋدا. 2018 جىلى قازاقستانعا ازەربايجاننان 50 مىڭعا جۋىق ازامات, 2019 جىلى – 48 مىڭنان استام ازامات كەلگەن. ال قازاقستاننان 2018 جىلى 28 مىڭ, 2019 جىلى 29 مىڭ ازامات ازەربايجانعا بارعان. وكىنىشكە قاراي, پاندەمياعا بايلانىستى كەلىپ-كەتەتىن ازاماتتار سانى ازايدى», دەدى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
