بيۋدجەتتى تولىمدى ەتۋ سالىقتىڭ تولىق ءارى ۋاقتىلى تۇسۋىنە بايلانىستى

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جولداۋىندا قازاق­ستان­دا قولايلى ينۆەستيتسيالىق جاعداي جاساۋدى, شيكىزاتتىق ەمەس ەكونوميكا سەكتورلارىندا جالپى سالىق جۇكتەمەسىن تومەندەتۋدى, جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ ەركىن دامۋىنا كەدەرگى تۋدىراتىن اكىمشىلىك ماسە­لەلەردى شەشۋدى مەملەكەت باسىم­دى­عىنىڭ ءبىرى دەپ اتادى. ء“ارتا­راپ­تاندىرۋدىڭ وزەگى كاسىپكەرلىك بو­لادى. ءبىز تاۋەكەلدەردى ءوز موي­نىنا الۋعا, جاڭا رىنوكتاردى يگە­رۋگە, يننوۆاتسيالار وندىرۋگە دايىن قۋاتتى كاسىپكەرلەر توبىن كورگىمىز كەلەدى”, – دەگەن ەلباسى تالابى ءبارىمىزدىڭ الدىمىزعا ناق­تى مىندەتتەر قويدى. جانە دە ءار­بىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ستراتە­گيا­لىق جوسپارى, وسىعان سايكەس ءوز قىزمەتىنىڭ ماقساتى, باعدارى بولۋ قاجەتتىگىن ايرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن. سونداي-اق, سالىق جۇيە­سىن قازاقستاننىڭ جاڭا ساتىداعى دامۋىنىڭ مىندەتتەرىمەن سايكەس­تەن­دىرۋ قاجەت ەكەندىگىن دە كورسەتىپ بەردى. وسى ورايدا, سالىق ورگان­دارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – سالىق جانە باسقا دا تولەمدەردىڭ مەملەكەت قور­جىنىنا ءتۇسۋىن, بولجامدالعان سومانىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. سالىقتاردىڭ بيۋدجەتكە تولىق ءارى ۋاقتىلى ءتۇ­سۋىن قامتاماسىز ەتۋ – سالىق ور­گاندارىنىڭ نەگىزگى ماقساتى. وسى­عان وراي, جامبىل وبلىسى بوي­ىن­شا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توق­سانىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەت­تىڭ اعىمداعى جوسپارى 4634,1 ملن. تەڭگە بولىپ بەكىتىلسە, ناقتى تۇسكەنى 5278,9 ملن. تەڭگە. ياعني, ءتۇس­كەن قارجى 113,9 پايىزدى قۇ­رايدى. نەمەسە 644,8 ملن. تەڭگەگە ارتىق ورىندالدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 780,9 ملن. تەڭگە ار­تىعىمەن ورىندالىپ, ءوسۋ قار­قىنى 117,4 پايىزعا كوبەيدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بوي­ىن­شا بولجام 867,2 ملن. تەڭگە بولسا, ناقتى تۋسكەنى 1460,1 ملن. تەڭگە. ءتۇسىم 593,0 ملن. تەڭگەگە ۇلعايدى, ياعني وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءوسۋ قارقىنى 145,8 پايىز بولدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەت بويىنشا بولجام 3766,9 ملن. تەڭگە بولسا, ناقتى تۇسكەنى 3818,8 ملن. تەڭگە. ءتۇسىم 51,9 ملن. تەڭگەگە ارتىعىمەن ورىندالدى. وتكەن جىلدىڭ وسى ۋاقىتىمەن سالىستىرعاندا 322,3 ملن. تەڭگەگە ۇلعايىپ, ءوسۋ قار­قىنى 109,2 پايىزدى قۇرادى. بەكىتىلگەن بولجامدى ورىنداۋ ماقساتىندا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلدى. اتاپ ايتاتىن بولساق, اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى توق­سا­نىندا وبلىستا كامەرالدىق با­قىلاۋ قورىتىندىلارى بويىنشا قوسىمشا سالىق پەن ايىپپۇلدار ەسەبىنەن 61,7 ملن. تەڭگە ەسەپتەلدى. ونىڭ ىشىندە كورپوراتسيالىق تا­بىس سالىعى – 1,5 ملن. تەڭگە, قو­سىمشا قۇنعا سالىق – 34,7 ملن. تەڭ­گە, الەۋمەتتىك سالىق – 3,2 ملن. تەڭگە, جەكە تابىس سالىعى – 0,7 ملن. تەڭگە, وندىرىستىك ەمەس تولەم­دەر – 4,6 ملن. تەڭگە, اكىمشىلىك ايىپپۇلدار – 17,0 ملن. تەڭگە. سونداي-اق, جالعان كاسىپكەر­لىك­پەن اينالىساتىن سالىق تولەۋ­شى­لەردى انىقتاۋ بارىسىندا ەداۋىر جۇمىستار اتقارىلدى. بۇگىنگى كۇن­گە دەيىن وبلىس كولەمىندە 153 جال­عان كاسىپكەرلىك بەلگىسى بار سالىق تولەۋشىلەر انىقتالىپ, ولارعا قا­تىستى 63 قورىتىندى قۇجاتىمەن, 9240,0 ملن. تەڭگەگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرىلدى. ناتيجەسىندە, قر قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 192-بابى بويىنشا 6 ءىس, 222-بابى بويىنشا 2 قىلمىستىق ءىس قوزعال­دى. قوسىمشا رەزەرۆتەردى ىزدەستىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان ارنايى توپ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە “جول كارتاسى”, “100 مەكتەپ جانە 100 اۋرۋحانا”, “اۋىز سۋ”, “تۇرمىستىق باع­دارلاما” جانە تاعى دا باسقا مەم­لەكەتتىك ينۆەستيتسيالىق جوبا­لار شەگىندە جۇمىس ىستەگەن, 2009 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سالىق جۇكتەمەسى تومەن 31 مەردى­گەر­دىڭ قىزمەتى باقىلاندى. وسى جوبالاردى جۇزەگە اسىراتىن مەكە­مەلەر قىزمەتىنەن بيۋدجەتكە 170,0 ملن. تەڭگە سالىق پەن تولەمدەر ءتۇستى. جىلجىمايتىن م ۇلىك پەن اۆ­تو­كولىك قۇرالدارىن, جەر تەلىم­دە­رى, شارۋا قوجالىقتارى نىسان­دا­رىن ساتۋدان جەكە تۇلعالاردىڭ م ۇلىكتىك تابىسى بويىنشا سالىق ءمىن­دەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋىنا باقىلاۋ جاسالدى. ناتيجەسىندە, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ وتكەن ءۇش ايىندا 2,8 ملن. تەڭگەنىڭ تابىس سالىعى ەسەپتەلىپ, ونىڭ 1,4 ملن. تەڭگەسى ءوندىرىلدى. شاعىن كاسىپكەرلىك جايىنا كەلەتىن بولساق, ءبىزدىڭ سالىق ورگا­نى­نا 53431 شاعىن كاسىپكەرلىك سۋ­بەكتىلەرى مەن شارۋا قوجالىق­تارى تىركەلگەن. ارناۋلى سالىق رەجىمىن قولداناتىن شاعىن كا­سىپ­كەرلىك سۋبەكتىلەرىنەن مەملەكەت بيۋدجە­تىن تولىقتىرۋعا قوسىپ وتىرعان ۇلەسى بۇگىنگى تاڭدا 240,0 ملن. تەڭگەنى قۇراپ وتىر. سالىق جانە بيۋدجەتكە تولە­نە­تىن باسقا دا تولەمدەردىڭ تولىق ەسەپتەلىپ, ۋاقتىلى بيۋدجەتكە ءتۇسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 110 سالىقتىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, ناتيجەسىندە, بيۋدجەتكە قوسىمشا 269,0 ملن. تەڭگە كولەمىندە سالىق, ءوسىمپۇل جانە ايىپپۇلدار ەسەپ­تە­لىن­دى. ەسەپتى كەزەڭدە 199 سالىق تولەۋشى تاقىرىپتىق, 110 سالىق تولەۋشى حرونومەتراجدىق تەكسەرۋ­مەن قامتىلدى. سالىقتىق تەكسەرۋ بارىسىندا 1176 اكىمشىلىك ءىس قوز­عالىپ, ولارعا جالپى سوماسى 113,9 ملن. تەڭگەنىڭ اكىمشىلىك ايىپپ ۇلى ەسەپتەلىپ, 8,1 ملن. تەڭگەسى مەم­لەكەت بيۋدجەتىنە قۇيىلدى. كولىك قۇرالدارى سالىعىن ۋاق­­تىلى ءارى تولىق تولەمەگەن جەكە تۇلعالاردان 6,3 ملن. تەڭگە ءوندى­رىل­دى. سوت ورىندارىنىڭ قاراۋىنا 237 قۇجات جولدانىپ, 3,8 ملن. تەڭ­گە ءوندىرۋ تالاپ ەتىلدى. اعىمداعى جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان 31 ناۋرىز ارا­لىعىنا دەيىن جامبىل وبلىس­تىق ىشكى ىستەر باسقارماسىمەن ءبىر­لەسىپ, سالىقتى ۋاقتىلى تولەمە­گەن سالىق تولەمگەرلەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا ارنايى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. ناتيجەسىندە, 262 كولىك يەسىنە حابارلاما بەرىلىپ, وبلىس بيۋدجەتىنە 0,7 ملن. تەڭگە ءتۇستى. جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 12 اقپانىن­داعى “سالىق تولەمگەرلەرىن ەسەپكە الىنۋىن جانە قورشاعان ورتاعا ەميسسيا تولەمدەرىنىڭ تولىق ءتۇسۋىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى” 2010 جىل­عا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى بە­كىتىلدى. سوعان وراي جەكە كولىگى­مەن ادام, جۇك تاسىمالداۋمەن اينالىساتىن ازاماتتاردىڭ كۇش كو­لىكتەرىنەن شىعاتىن گازدىڭ مولشەردەن تىس اۋانى لاستاعانى ءۇشىن 101 جۇرگىزۋشىگە حابارلاما جازىلدى. ونىڭ 27-ىنە اكىمشىلىك شارا قولدانىلدى. ايىپپۇل رەتىن­دە 26,5 ملن. تەڭگە ءوندىرۋ ءۇشىن 9 قۇجاتتىق ءىس تولتىرىلىپ, سوت ورىن­دارىنا جىبەرىلدى. سالىعىن ۋاقتىلى تولەمەگەن 133 شارۋا قوجالىعىنا تاپسىرىلعان حابار­لامادان كەيىن بيۋدجەت قورجىنى 0,2 ملن. تەڭگەگە تولىقتى. سونداي-اق, اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جەتى ۋاكىلەتتى ورىندارمەن كەلىسىلىپ, جامبىل وبلىسى اۋماعىندا تابىس تاباتىن شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ تابىس­تا­رىن اكىمشىلىكتەندىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلدى. جامبىل وبلىسى ءماسليحاتىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا قابىلدانعان شەشىمىمەن الدىمىزعا ۇستىمىزدەگى جىلى تولەمدەر مەن سالىقتار ءتۇسىمى 2 ملرد. 705,8 ملن. تەڭگەگە ۇل­عايتىلدى. سول سەبەپتى, وبلىس­تىڭ سالىق ورگاندارىنىڭ الدىندا سالىق تولەمگەرلەرىنەن تۇسەتىن سالىقتار مەن تولەمدەردىڭ ءتۇسىمىن كوبەيتۋ, ونىڭ بيۋدجەتكە تولىق ءارى ۋاقتىلى ءتۇسۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءارى ساپالى قىزمەت كورسەتۋ مىندەتى تۇر. وسىعان بايلانىستى سالىق­شى­لاردىڭ ساپالى ءارى ۋاقتىلى قىزمەت كورسەتۋى قوعامنىڭ سالىق ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە سۇ­را­نى­سىن قاناعاتتاندىرۋ, بەلگىلەنگەن بولجامداردى ورىنداۋ, كامەرال­دىق باقىلاۋدىڭ جۇمىسىن جاق­سارتۋ, ۋاكىلەتتى ورگاندارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستاعى ىسكەرلىك باي­لانىستى نىعايتۋ ماقساتىنداعى قىزمەت كورسەتۋدىڭ رەگلامەنتتەرى بەكىتىلدى. سالىق ورگاندارىنىڭ قىزمەتى قانشالىقتى ءتيىمدى, ساپالى بولعانىن قوعامنىڭ ءوزى باعالاۋى قاجەت. سوندىقتان, سالىق تولەمگەرلەرىنە وبلىستىق سالىق دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن سالىق زاڭدىلىق­تا­رىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا سەمي­نارلار, “دوڭگەلەك ۇستەل” ۇيىم­داس­تىرۋ, “اشىق ەسىك” كۇنىن وتكىزۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل سالىق ورگاندارىنىڭ جۇ­مىسىنا قوعامنىڭ قاناعاتتانۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءارى ساپالى قىزمەت كورسەتۋ بولسا, سونىمەن قاتار قوعام ءۇشىن قىزمەتتىڭ ايقىندىعى, سالىق مادەنيەتىن كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. وسى باعىتتا ءبىزدىڭ جامبىل وبلىسى بويىنشا سالىق دەپار­تا­مەنتىنىڭ ۇجىمى سارابدال جولدى ۇستانىپ وتىر. ا.سەرىكباەۆ, جامبىل وبلىسى بويىنشا سالىق دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى.