قوعام • 21 ءساۋىر، 2021

ەگۋگە قارسى ادامداردىڭ مەديتسيناعا ەش قاتىسى جوق

19 رەت كورسەتىلدى

جالپى ۆاكتسينالاۋعا بايلانىستى تەرىس پىكىرلەر تولاستاماي تۇرعاندىقتان، ارناۋلى ماماندار تۇسىنىكتەمە جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءماجبۇر. ماسەلەن، 1،5 جىل بۇرىن COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا العان ەپيدەميولوگيالىق ورتالىق قىزمەتكەرلەرى جەتكىلىكتى مولشەردەگى انتيدەنەلەرگە يە.

سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار، «EQ»

س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ جالپى يممۋنولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى ەلميرا بيتانوۆا مىن­دەت­تى ەكپە­لەر­دىڭ قازاقستاندىق كۇن­تىزبەسى الەمدەگى ۇزدىكتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن جەتكىزدى. مۇنى الەمدىك عا­لىم­دار قاۋىمداستىعى دا اتاپ وتكەن. ەلى­مىزدەگى بارلىق مىندەتتى ەكپەلەر (مەملەكەتتىك ەمحانادا نەمەسە جەكە ەمحانادا) بيۋدجەت قاراجاتى ەسە­بى­نەن تەگىن جاسالادى. ونىڭ ءتىزىمى ەل ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن.

سونداي-اق تۋبەركۋلەز (بتسج)، گەپا­تيتكە قارسى، پوليوميەليت، كوكجوتەل، ديفتەريا جانە سىرەس­پەگە (اكدس)، b تۇرىندەگى گەموفيلدى ينفەكتسيا، سونىمەن بىرگە پنەۆموكوكك ينفەكتسياسىمەن قىزىلشا، قىزامىق جانە پا­رو­تيتكە قارسى ۆاكتسينالار تەگىن جاسالاتىنىن العا تارتۋعا بو­لادى.

ء«بىزدىڭ كۇنتىزبە الەمنىڭ وزىق تاجى­ريبەسىن قامتيدى. مەملەكەت ۆاك­­­تسي­ناعا وراسان قاراجات جۇ­م­ساپ وتىر. جاسالۋى كەرەك ۆاك­تسي­نالاردىڭ تولىق ءتىزىمى بار. ونىڭ ىشىندە تۇماۋ، جەلشەشەك، كەنە ەنتسەفاليتى، قىزىلشاعا قارسى ەكپەلەر بار. سونداي-اق وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنە، افري­كا جانە اراب ەلدەرىنە بارۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندارعا، بۇ­دان بولەك ەپيدەميالىق جاع­داي­عا قاراي ەگىلەتىن ەكپەلەر بار»، ­دەيدى يممۋنولوگ.

ماماندار كوروناۆيرۋسقا قار­سى ۆاكتسينا تۋرالى ايتا كەلىپ، الماتىلىقتاردى ءوز اعزاسىنداعى انتيدەنەلەر سانىن قاداعالاماۋعا شاقىردى. سەبەبى بۇل حالىققا جالعان ناتيجە بەرۋى مۇمكىن. انتيدەنەلەرى بولعان كەزدە ادامدار «بوساڭسىپ»، ەپيدەميالىق جانە گيگيەنالىق نورمالاردى ساقتاۋدى قويادى. كافەدرا مەڭگە­رۋشىسى قالالىقتارعا يم­مۋ­نوگرامما، انتيدەنەلەر نا­تي­جەلەرىن ءوز بەتىنشە ءتۇسىن­دى­رۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن، بۇل رەتتە ەم­دەۋشى دارىگەرگە جۇگىنۋ كەرەگىن اتاپ ءوتتى.

عالىمدار ۆاكتسينالاۋدان كەيىن يممۋنيتەت 2-3 جىل ساقتا­لا­دى دەگەن بولجام جاساپ وتىر. ۆاكتسينا – باقىلاۋدا. بۇل رەتتە يممۋنولوگ ن.ف.گامالەيا اتىن­­داعى ەپيدەميولوگيا جانە ميك­رو­­بيولوگيا ۇلتتىق زەرتتەۋ ور­تا­­­لىعى قىزمەتكەرلەرى ازىر­لەپ جات­قان ۆاكتسينانى 1،5 جىل بۇ­رىن سىناقتان وتكىزىپ، وزدەرىنە سال­­دىرعان. انتيدەنەلەر مول­شە­­­رى ولاردا وسى كۇنگە دەيىن ساق­­تال­عان. ونىڭ ۇستىنە، بۇل جاي عانا دالەلدەنگەن انتيدەنەلەر ەمەس، بۇلار پروتەكتيۆتى، ۆيرۋستى بەيتاراپتاندىرادى. وسىعان بايلانىستى الماتىلىق يممۋنولوگ ۆاكتسينا الۋعا، سونداي-اق عىلىم مەن مەديتسيناعا ەش قاتىسى جوق ۆاكتسينالاۋعا قارسى ادامداردى تىڭداماۋعا شاقىرىپ وتىر.

بۇگىندە الماتىدا 203 پۋنكت، ال وندا 1 809 مەديتسينا قىزمەت­كەرىنەن تۇراتىن 406 ەگۋ بريگاداسى جۇمىس ىستەيدى. قالا بويىنشا 1 اقپان مەن 18 ءساۋىر ارالىعىندا بارلىعى 134 484 ادام ۆاكتسينالاندى.

ۆاكتسيناعا قارسى شىعاتىن­دار­دىڭ كوبىنەسە ينتەرنەتتە ايتاتىن نەگىزگى دالەلدەرى وتكەن عاسىردىڭ اياعىنداعى ۆاك­تسي­نا­لاۋ­عا قارسى شىعۋشىلاردىڭ ارگۋ­­مەنتتەرىنەن اسا ەرەكشە­لەن­بەيدى.

«2020 جىلدىڭ جازىن ەسكە تۇسىرەيىكشى، الماتىدا جۇقتى­رۋ­شىلار سانى وتە كوپ بولدى، تالاي وتباسى جاقىندارىنان ايى­رىلدى. ءبىز بالالارىمىز بەن قارتتارىمىز ءۇشىن ەكپە الۋىمىز كەرەك. بۇل ءاربىر ادامنىڭ سانالى شەشىمى بولۋى ءتيىس»، دەيدى ماماندار.

كەيبىر ادامدار «ەگەر مەن مۇنى تۇسىنبەسەم، وسىلاي بولماۋى كەرەك»، دەپ ويلاپ قانا قوي­مايدى، ۆاكتسينا كومەگىمەن قا­ۋىپتى ينفەكتسيانىڭ الدىن الۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارادى. كوبىنە بۇل حالىقتىڭ جەتكىلىكتى تۇر­دە اقپاراتتاندىرىلماۋىنا باي­لا­نىستى. ۆاكتسينالاۋ – بۇل جە­ڭىستەردىڭ تاريحى. 1886 جىلى ميكروبيولوگ لۋي پاس­تەر جاساعان قۇتىرۋ اۋرۋىنا قار­سى ۆاكتسينانىڭ تاريحىن ەسكە تۇسىرەيىكشى. سول كەزدىڭ وزىندە ادامدار قاۋىپتى اۋرۋدان امان قالۋدىڭ مۇمكىندىگى پايدا بولعانىن تۇسىنگەن. سەبەبى ول ۋاقىتتا اۋرۋ ۇنەمى ناۋ­قاس­­تىڭ ولىمىنە اكەلەتىن. قۇ­تىر­­عان قاس­قىر تىستەپ، ودان ەم ىزدەگەن سمو­لەنسك گۋبەرنياسى اۋىل­دا­رىنىڭ تۇرعىندارىنان – 19 ادامنان قۇرالعان قاراپايىم شارۋالار توبىنىڭ فرانتسياعا لۋي پاستەرگە بارعانى جايلى دەرەكتەر ساقتالعان. سول زاماندا قۇتىرۋ اۋرۋى ءولىم جازاسىمەن تەڭ بولدى. ولارعا ەكپە سالعاننان كەيىن ينفەكتسيانى جۇقتىرىپ ۇلگەرگەن ءۇش ادام قايتىس بولىپ، قالعاندارى امان قالعان»، دەدى الماتىلىق يم­مۋ­نولوگ. وسى سياقتى جەكەلەگەن، سونداي-اق جالپىالەمدىك اۋقىم­داعى وقيعالار وتە كوپ. شەشەك، پوليومەليت، تى­رىس­­قاق، ديفتەريا، كوكجوتەل، سى­رەس­پە جانە باسقا دا كوپتەگەن قا­ۋىپتى ين­­­فەك­تسيالاردى جەڭۋدە جەتكەن جە­تىستىكتەر پاندەميانى توق­تاتۋ ءۇشىن ۆاكتسينالاۋدىڭ قا­جەت­­تى­لى­گىن تو­لىعىمەن راستاي­دى.

«قازىر ۆاكتسينالاۋعا قارسى ادامدار ءتۇرلى وپا بەرمەيتىن امال­دارعا بارادى. جالعان حا­بارلامالاردى تاراتۋدا وزەك­تى تاقىرىپتاردى پايدالانادى. ادامداردى قورقىتىپ-ۇركى­تىپ، ۇرەي تۋعىزادى. بۇل جال­عان اق­پا­راتتار زيانىن تيگىزىپ وتىر. سول سەبەپتى حالىقتى ۆاكتسي­نا­لاۋ­ جايلى اقپا­راتتاندىرۋ كەرەك»، دەدى ەلميرا بيتانوۆا.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىككە تولى سۋرەتتەر

رۋحانيات • بۇگىن، 13:05

كيىكتەردىڭ تولدەۋ كەزەڭى باستالدى

فوتوگالەرەيا • بۇگىن، 12:07

«بارىستىڭ» العاشقى ترانسفەرى

حوككەي • بۇگىن، 08:50

«ءان» بە، «ءۇن» بە؟

رۋحانيات • بۇگىن، 08:36

جۋرناليست قاسىم

رۋحانيات • بۇگىن، 08:34

ءسوز سويىل: ءازىل-وسپاق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:32

دالالىق وركەنيەت تاعىلىمى

تاريح • بۇگىن، 08:23

بالاباقشانىڭ جوعىنان بارى جاقسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:18

كاسىپكە باۋلۋ – قاسيەتتى بورىش

ايماقتار • بۇگىن، 08:16

اتى-جونىمىزگە اباي بولايىق

قوعام • بۇگىن، 08:14

ءۇي ىشىندەگى ۇيلەسىم

پىكىر • بۇگىن، 08:06

قوي باققان وزار...

ايماقتار • بۇگىن، 08:03

حالىقارالىق قۇجاتتار قابىلداندى

قازاقستان • بۇگىن، 07:58

ايسبەرگ اقيقاتى

ادەبيەت • كەشە

جوق كىتاپتى ىزدەۋ

ادەبيەت • كەشە

كرەست-كەدەرگى...

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار