رۋحانيات • 05 ناۋرىز، 2021

جازۋىمىز دا، دىبىسىمىز دا قازاقتىقپەن كومكەرىلەدى

27 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە ءالىپبي رەفورما­سىنىڭ جۇزەگە اسقانىنا دا ءجۇز جىلعا جۋىقتاپتى. ال بىردە داۋلى، بىردە شەشىمىن تاپقانداي بولعان لاتىن اليپبيىنە كوشۋگە قاتىستى ماسەلەدە كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءبىر توقتامعا كەلە الماي جۇرگەن ەدىك.

وسى تۇستا قوعام قايراتكەرى احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ 1926 جىلى باكۋدە سەزدە سويلەگەن سو­زىن­دە ء«الىپبي دۇرىس بولماسا، وندا ءتىل حاوسقا، انارحياعا ۇشى­راي­دى» دەگەنى ەسكە تۇسەدى. بۇگىندە اعار­تۋشى-عالىمنىڭ وسى ءسوزىنىڭ راس­تىعىنا كوز جەت­كىزىپ وتىرمىز. ورىس گرافيكاسىمەن جازۋىمىزدا تىلى­مىزدە جوق تاڭبالار، ارىپتەر قول­دانىسقا ەنىپ كەتتى. وسىعان قا­راي بەيىمدەلىپ، ءوزىمىزدىڭ تاريحي قالىپتاسقان كوپتەگەن قۇن­دى­­­لىقتارىمىزدان ايىرىلىپ قال­­­دىق. مىسالى، مەنىڭ ەسىمىم «حان­گەلدى» بولسا، قۇجات بويىنشا «حانگەلدى» بولىپ، قازاقتا جوق جىڭىشكەلىك بەلگىسى مەن ء«ى» ءارپىنىڭ ورنىنا «ى» ارپىمەن جازىلاتىن بولدى.  سونىمەن قاتار «الماتى» دەپ جازۋدىڭ ورنىنا «الما-اتا» دەپ، كادىمگىدەي ماسەلە ەتىپ كوتەرىپ جۇرگەن جاع­دايلاردىڭ كۋاسى بولىپ ءجۇر­مىز. ياعني كيريلليتسانىڭ ارتىندا پارمەندى، مۇددەلى  كۇشتىڭ تۇر­عانى ءبىزدىڭ ادىمىمىزدى اشتىرماي وتىر. لاتىننىڭ ارتىندا ونداي زورلىقشىل، ماجبۇرلەۋشى كۇش جوق.

لاتىنشاعا كوشكەندە ءوز قا­لاۋى­مىزبەن، ءوز ەرەكشەلىگىمىزبەن جا­زۋدى، سويلەۋدى، ايتۋدى يگە­رەتىن بولامىز. تاۋەلسىزدىك ال­عاننان كەيىن جازۋ-سىزۋىمىز دا تاۋەل­سىزدىك دەڭگەيىنە شىعۋى كەرەك. مەن ءالىپبي رەفورماسىن وسى تۇر­عىدان قابىلدايمىن. بۇگىنگى كۇنى جاڭا الىپبيدە بىر­قاتار ارىپ­تەر جوق دەگەن دە پى­كىرلەر ايتىلۋدا. بۇل دا ءبىر كەرەكسىز داۋ-دا­ماي­­­دىڭ كورىنىسى. بايتۇرسىنوۆ ايت­­­قان­­داي، مۇنى انارحياعا كىرىپ كەتكەندىگىمىزدىڭ سالدارى دەر ەدىم. ەگەر ءبىزدىڭ تىلىمىزدە ونداي ءارىپ بول­­­ماسا، دۇنيە ءجۇزىنىڭ ءارپى مەن دىبى­سىن تۇگەندەيمىز بە؟ ونىڭ بىز­گە ەش قاجەتى دە جوق. سوندىقتان ءوز تىلى­مىزدە بار، قولدانىلاتىن ءارىپ-­دىبىس­­تاردى تۇگەندەپ الۋدىڭ ءوزى­ جەتكىلىكتى. 

تۇڭعىش پرەزيدەنت  – ەلباسى لاتىن قارپىنە كوشۋدى اسىقپاي، بايىپپەن جۇزەگە اسىرايىق دەپ اتاپ وتسە، پرەزيدەنت ق.توقاەۆ تا لاتىن­دى دارىپتەپ، وسى جولداي اينىماي، قالاي بولعاندا دا ءارپىمىز­دىڭ، دىبىسىمىز بەن جا­زۋى­­مىزدىڭ ازاتتىققا شىققان­دىعىنىڭ ناقتى كورىنىسى لاتىن الىپ­بيىنە كوشۋدە جاتقاندىعىن ايت­قان بولاتىن. ولاي بولسا، لاتىن ءالىپبيىن يگەرسەك، جازۋىمىز دا، دىبىسىمىز دا قازاقتىقپەن كوم­كەرىلەتىن بولادى.

 

حانگەلدى ءابجانوۆ،

ۇعا اكادەميگى

سوڭعى جاڭالىقتار

الداعى اپتا كۇن جىلىنادى

اۋا رايى • بۇگىن، 12:57

سۇيىسپەنشىلىك ساباعى

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

ەلوردادا كۇن جىلىنا باستايدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:57

تۇرمەگە كىتاپ سىيلادى

ايماقتار • بۇگىن، 10:10

جاقسىنىڭ اتى ولمەيدى...

رۋحانيات • بۇگىن، 08:31

تەڭدىك ءتۇبى – بىرلىك

ەلباسى • بۇگىن، 08:03

جەكە كۋالىكتىڭ قاجەتى بولمايدى

ساياسات • بۇگىن، 07:47

تالدىنىڭ ماڭىن تازارتتى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:38

جول ۇستىندەگى مۇزتاۋ

وقيعا • بۇگىن، 07:34

تالدىقۇدىق نەدەن تارىقتى؟

ايماقتار • بۇگىن، 07:33

جاھاندانۋ جايى وزەكتى

قوعام • بۇگىن، 07:24

حالىقارالىق شارتتار قارالدى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:14

تاميلانىڭ تارتۋى

ونەر • كەشە

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

مەديتسينا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار