كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە استانا قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى, ەلورداداعى مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماسەلەلەرىنە ارنالعان بريفينگ بولىپ ءوتتى. وندا قالا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بايانداما جاساپ, باق وكىلدەرىنىڭ قويعان سان-سالالى سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە استانا قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى, ەلورداداعى مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماسەلەلەرىنە ارنالعان بريفينگ بولىپ ءوتتى. وندا قالا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بايانداما جاساپ, باق وكىلدەرىنىڭ قويعان سان-سالالى سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
جيىنداعى كىرىسپە سوزىندە يمانعالي تاسماعامبەتوۆ ەلوردانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرىنە توقتالىپ, ءار سالاداعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەر حاقىندا جان-جاقتى باياندادى. «2013 جىلى قالامىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمى 7 پايىزعا ءوسىپ, 2 تريلليون 7 ميلليارد تەڭگەدەن اسادى دەپ كۇتىلۋدە. ورتاشا جالاقى مولشەرى 165 مىڭ تەڭگە بولادى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە بيىل ولار وندىرەتىن ءونىم كولەمى العاش رەت 1 تريلليون 100 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى», دەدى اكىم.
بۇدان بولەك, قالا اكىمى ەمحانالارداعى ۇزىن-سونار كەزەكتى الداعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي بولدىرماۋ ماسەلەسى تۋرالى ايتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا قالا اكىمدىگىنىڭ بارلىق كۇش-جىگەرى ەمحانالىق بۋىنداعى جۇكتەمەنى جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. ءبىر جىل بۇرىن ەمحانالار ەكى ەسە جۇكتەمەمەن جۇمىس ىستەگەن ەكەن. ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى ەكى اۋرۋحانادان بولەك, ءبىر ەمحانا تاپسىرىلدى. بيىلعى جەلتوقساندا تاعى ءبىر امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق كەشەن اشىلدى. وسى ەمحانانىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋىمەن جانە سول جاعالاۋدا 2014 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق كەشەننىڭ, سونداي-اق, يلينكا ەلدى مەكەنى مەن دوسمۇحامەدوۆ كوشەسى بويىندا ەمحانالاردىڭ اشىلۋىمەن ەلوردادا تۇرعىنداردى ەمحانالىق قىزمەتپەن قامتۋ ءنورماتيۆتى قالىپتى جاعدايعا كوشەدى. «ياعني, ءبىز 2014 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەمحانالاردا مۇنداي ۇزىن-سونار كەزەك بولمايدى دەپ جوسپارلاۋدامىز», دەپ ناقتىلادى اكىم.
قالا باسشىسى مەكتەپتەر ماسەلەسىنە توقتالا كەلە, بۇل سالادا 23 مىڭ وقۋشى ورنى تاپشى بولىپ وتىرعاندىعىن, بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ وزىندە استاناعا مەكتەپ جاسىنداعى 5 مىڭعا تارتا بالا كەلگەنىن جەتكىزدى.
سوڭعى جىلدارى ەلورداعا سىرتتان كەلەتىن ادامدار قاتارى ارتىپ, ىشكى ميگراتسيا كۇردەلى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ماسەلەن, جىل باسىنان بەرى حقو-لاردا ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن ەلورداعا كەلگەن 101 283 ادام تىركەلگەن, ال تىركەۋدەن شىققاندار سانى 22 747 ادام. ياعني, جىل باسىنان بەرى ەلورداعا كەلگەن ادامداردىڭ 78 مىڭنان استامى وسىندا تۇراقتاپ قالعان.
«ارينە, قارقىندى دامۋ ءۇردىسى ەلوردانى ەلىمىزدىڭ بارشا وڭىرلەرىنىڭ ادامدارى ءۇشىن تۇرعىلىقتى جەر رەتىندە تارتىمدى ەتۋدە. ولاردىڭ وزدەرىنىڭ بولاشاعىن استانامەن بايلانىستىرۋ نيەتى اۋقىمدى ىشكى كوشى-قونعا سەبەپ بولۋدا. وسى ورايدا, بۇل الەۋمەتتىك سالاعا كۇردەلى اۋىرتپالىق تۇسىرەدى. ءوز كەزەگىندە وسىنىڭ ناتيجەسى بالاباقشالارداعى ورىنداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە سوقتىرادى», – دەدى اكىم. بۇگىندە قالادا التى جاسقا دەيىنگى 110 مىڭنان استام بالا بار. قالا مۇمكىندىگىن ەسكەرسەك, بالاباقشاعا 32 684 بالا ورنالاستىرىلعان. جالپى, قازىرگى كەزدە كەزەكتەگى بالالار سانى 72 مىڭعا جۋىق. بەلگىلى بولعانداي, سوڭعى 4 جىلدا ەلوردادا 80 بالاباقشا سالىنعان. 2014 جىلى تاعى 17 مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەنى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
قالا اكىمىنە قويىلعان ساۋالداردىڭ بىرقاتارى جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ مەن قالا ماڭىنداعى اۋىلداردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ ماسەلەسى توڭىرەگىندە بولدى. يمانعالي تاسماعامبەتوۆ اتاپ كورسەتكەندەي, استانا قالاسى اۋماعىنىڭ جەر كولەمى 71 مىڭ گەكتار. قالادان 60 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى 80 اۋىلدا 156 مىڭ ادام تۇرادى. الايدا, ولاردىڭ كەيبىرى قاراعاندى وبلىسىنا, ال كەيبىرى اقمولا وبلىسىنا قارايدى. «ولاردى قازىر كوممۋنيكاتسيامەن, جولمەن, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرمەن, ياعني بالاباقشامەن قامتاماسىز ەتۋ مەنىڭ قۇزىرىمدا ەمەس. بۇل – ەكى وبلىستىڭ شارۋاسى. مەن ولاردى ىسىرىپ تاستاپ وتىرعان جوقپىن, ويتكەنى, اۋىلداردا تۇراتىن حالىقتىڭ كوبىسى استانادا جۇمىس ىستەيدى. كوبىسى قالادا بالالارىن وقىتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىندە ەم قابىلدايدى. سوندىقتان بۇل باعىتتا ارنايى باعدارلاما قابىلداندى. قازىر بۇل اۋىلداردا حالىق سانى 156 مىڭ بولسا, ورتا ەسەپپەن 250 مىڭعا دەيىن وسۋىنە جاعداي بولادى», دەپ توقتالدى اكىم.
استاناعا قوسىلعان 20 اۋىل بار. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ءماسليحات قابىلداعان شەشىمگە سايكەس, اتالعان اۋىلداردىڭ كۇردەلى ماسەلەلەرىن شەشۋ نازارعا الىندى. «بۇگىندە 6 اۋىلداعى ماسەلەلەر تولىقتاي شەشىلدى, ال باسقالارىندا قاراجاتقا بايلانىستى جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. سوندىقتان ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويىپ وتىرعان مىندەت قالاعا قوسىلعان 20 اۋىلداعى قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋ. قالعان اۋىلدارداعى پروبلەمالار وبلىستىڭ جاعدايىنا بايلانىستى», دەدى ي.تاسماعامبەتوۆ. وسى ورايدا, قالا اكىمى جەر تەلىمىن العان ازاماتتار ءۇي سالىپ العاننان كەيىن قاجەتتى ينفراقۇرىلىم بولماعاندىقتان, كوپتەگەن قيىندىقتارعا تاپ بولاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سوندىقتان قاجەتتى ينفراقۇرىلىم تارتىلماعان اۋماقتاردان جەر تەلىمى بەرىلمەيتىندىگىن اتاپ كورسەتتى.
يمانعالي تاسماعامبەتوۆ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ءتىلشىسىنىڭ قويعان سۇراعىنا بايلانىستى وسى باسىلىمنىڭ 26 جەلتوقسان كۇنگى سانىندا «ۇكىمەت نازارىنا» اتتى ايدارمەن جارىق كورگەن «پيك – كۇرمەۋى كۇردەلى كووپەراتيۆ» اتتى پروبلەمالىق ماقالاعا بايلانىستى ءوزىنىڭ ويىن ءبىلدىردى. اكىم اتاپ كورسەتكەندەي, قالامىزداعى پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرىنىڭ جۇمىسى ەشبىر سىن كوتەرمەيدى. ولار حالىقتان جينالعان ميلليونداعان قارجىنى ماقساتسىز جۇمساپ, كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەرىنىڭ ەسكىرۋىن تۋىنداتىپ وتىر. جارعىلارى بويىنشا قوعامدىق ۇيىم بولىپ تابىلاتىن پيك-تەردىڭ جۇمىسىن رەتتەپ, باقىلاۋ جاساۋعا اكىمدىكتىڭ قۇزىرى جوق. الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلەنى مەملەكەتتىك تۇرعىدان شەشۋ قاجەت.
يمانعالي تاسماعامبەتوۆ ءوز سوزىندە استانا قالاسىنىڭ ءوزىن ءوزى تولىق قامتاماسىز ەتۋگە قارجىسى جەتەتىن قالا دارەجەسىنە كوتەرىلگەندىگىن ەرەكشە ايتتى. 2015 جىلدان باستاپ ەلوردا رەسپۋبليكامىزداعى دونور وڭىرلەردىڭ ءتورتتىگىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. اكىم بۇل قالا ەكونوميكاسىنىڭ ۇلكەن جەتىستىگى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
كەشە استانا اكىمى ءوزىنىڭ الىمدىلىعىن دا, ءسوزىنىڭ شالىمدىلىعىن دا كەمەل كورسەتتى. جۋرناليستەرمەن ەكى جارىم ساعات بويى ەتەنە سىرلاسا سويلەسكەن, قالا تىرشىلىگىن الاقانىندا ويناتقان ازاماتتى باق ءۇشىن جابىق ادام رەتىندە سيپاتتاۋدىڭ ءتىپتى جونسىزدىگى ايدان انىق.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
