ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا:
«...حالىققا جانە مەملەكەتكە قىزمەت ەتۋدى بارلىعىنان جوعارى قوياتىن كاسىپقوي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر. ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ كادرلىق قۇرامىن ىرىكتەۋ جانە كاسىبي دايارلىقتىڭ جەتىلدىرىلگەن ادىستەمەلەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ساپالى تۇردە جاقسارتۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا:
«...حالىققا جانە مەملەكەتكە قىزمەت ەتۋدى بارلىعىنان جوعارى قوياتىن كاسىپقوي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر. ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ كادرلىق قۇرامىن ىرىكتەۋ جانە كاسىبي دايارلىقتىڭ جەتىلدىرىلگەن ادىستەمەلەرىن ەنگىزۋ ارقىلى ساپالى تۇردە جاقسارتۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن.
قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جەكە مودەلىن قۇردى. ونىڭ باستى جەتىستىگى, ارينە, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە دەگەن ءمۇمكىندىكتەرىن تەڭ قۇقىقتى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. قابىلدانعان كونكۋرستىق جۇيە ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ۇلتىنا, دىنىنە قاراماستان, باسەكەگە, ەركىن جانە دەموكراتيالىق نەگىزدە ءوزىن مەملەكەتتىك قىزمەتتە كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۇسۋشىلەرگە قويىلاتىن نەگىزگى تالاپتار دا بەلگىلەندى, ولاردىڭ كاسىبيلىگىنە, اكىمشىلىك- قۇقىقتىق زاڭنامالاردى بىلۋىنە جانە ەتيكانى ساقتاۋىنا قاجەتتىلىگى مىندەتتەلدى. بۇگىن قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ الپىس پايىزىن ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى قۇرايدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەگىلەردىڭ 30 پايىزى 30 جاسقا دەيىنگى جاستاردان تۇرادى. بۇل تاجىريبەسى مول ەرەسەكتەردەن ۇيرەنۋگە جاقسى جاعداي تۋعىزادى. وسى تۇرعىدا تالىمگەرلىك جانە تاعىلىمدىق ينستيتۋتتاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە ەنگىزىلگەنى دە ۇلكەن جاڭالىق بولدى. ءبىرىنشى رەت مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلگەن جاستارعا تالىمگەرلەر تاعايىندالىپ, ونىڭ كاسىبي دايارلىعىنا پراكتيكالىق كومەك كورسەتىلەدى, ال جىلدار بويى وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن شەتەلدەردە, باسقا مەملەكەتتىك نەمەسە جەكە قۇرىلىمداردا تاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تاعىلىمدىق ينستيتۋت قالىپتاسادى.
ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن استانانىڭ الماتىدان اقمولاعا اۋىسۋى كادرلار پوتەنتسيالىنىڭ جانە كادرلىق ساياساتتىڭ جەتىلۋىنە نەگىزگى فاكتور بولدى. وسى جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە تىكەلەي باعىناتىن جانە ەسەپ بەرەتىن, زاڭداردا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ءوز قۇزىرەتى شەگىندە مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا بىرىڭعاي مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىراتىن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىك – ۋاكىلەتتى ورگانى قۇرىلدى, كەيىن ول حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى. بيىل اگەنتتىكتىڭ قۇرىلعانىنا دا 15 جىل بولدى.
اگەنتتىك مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ءتيىمدى جۇمىس اتقارۋعا جاعداي جاساۋ جانە ءوزىنىڭ تۇتىنۋشىلارىنا ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن الدىنا ماقسات قويدى. رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق جەرلەردە, مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۇسۋشىلەردىڭ قۇقىقتىق ءبىلىم دەڭگەيىن انىقتايتىن تەست تاپسىرمالارىنان تۇراتىن, زاماناۋي تەحنولوگيالارعا جانە اقپاراتتىق تالاپتارعا سايكەس جابدىقتالعان تەستىلەۋ زالىن اشۋ بۇل ماقساتتىڭ بىرەگەيى دەر ەدىك.
قازاقستاننىڭ دامۋىنداعى جاڭا كەزەڭدە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭعىرۋىن ءجانە كاسىبيلىگىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق مىندەتتەرى قويىلعان. باسەكەگە قابىلەتتى 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن مۇنى اينالىپ وتە المايمىز. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ قوعامداعى وزگەرىستەرگە قاتىستى دەسە دە بولادى. وسى ورايدا 1990 جىلداردا ەلباسى شەتەلدىڭ ۇزدىك تاجىريبەسىن وقىپ-ۇيرەنۋگە تاپسىرما بەردى, بىراق ولاردىڭ تاجىريبەسىن كوشىرىپ الماي, وزىندىك ەرەكشەلىكتەردى ەسەپكە الا وتىرىپ, جەكە مودەل قۇرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
مەملەكەتتىك قىزمەتكە نەعۇرلىم دايىندالعان ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ جانە تارتۋ, مەملەكەتتىك قىزمەت پەرسونالىن دامىتۋ ءجانە ءوسىرۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى بىلىكسىز جانە وجدانسىز ادامداردان ارىلۋ كادر ساياساتىنداعى ۇستانار تەمىرقازىق بولۋى ءتيىس. قازىرگى كەزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن اكىمشىلىك رەفورمالار اياسىندا مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلدى, ول مەملەكەتتىك قىزمەتكە ءتۇسۋدىڭ ايقىن جانە ءتيىمدى تەتىكتەرىن, باعالاۋ جۇيەسى مەن مانسابىن جوسپارلاۋعا, «ا» باسقارۋ كورپۋسىن قۇرۋعا, سونداي-اق, كادرلار قىزمەتىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋعا, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر موتيۆاتسياسى مەن كوتەرمەلەۋ شاراسىن جەتىلدىرۋگە, قىزمەت ەتيكاسى مەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى شارانى ەنگىزۋ ارقىلى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن جانە تيىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا باعىتتالعان.
مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلداۋدا كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جالعىز جولى – كونكۋرس. بارلىق ۇمىتكەرگە تەڭ جاعداي تۋعىزۋ قاجەت. كونكۋرستىق كوميسسياعا ىقپال ەتەتىندەرگە كولدەنەڭ تۇرۋ ءۇشىن كوميسسيا قۇرامىنا باسقا مامانداردى, پسيحولوگتار, ساراپشىلاردى ەنگىزۋ قاجەت. كوميسسيا قۇرامىن سوڭعى كۇنگە دەيىن جاريالاماعان ءجون. سونداي-اق, كونكۋرس كوميسسياسى جۇمىسىنىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتىرىسقا وسى مەكەمە باسشىسىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا باقىلاۋشىلار قاتىسا الادى. باقىلاۋشىلار رەتىندە دەپۋتاتتار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ, باسقا دا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, كوممەرتسيالىق ۇيىمداردىڭ جانە ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى, ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىسا الادى. سونىمەن قاتار, باقىلاۋشىلار كونكۋرسقا قاتىسا وتىرىپ, وزدەرىنىڭ ازاماتتىق كوزقاراستارىن بىلدىرەدى, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى ىرىكتەۋدەگى ايقىندىقتى جوعارىلاتۋدا ءوز ۇلەسىن قوسادى. ءبىزدىڭ دەپارتامەنتتە وتكەن كونكۋرستار وسىنىڭ ايقىن دالەلى دەۋگە بولادى جانە وبلىستاعى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وسى باعىتتاعى جۇمىسىنا اسا نازار اۋدارامىز. قىزمەتكە قابىلداۋدا نەمەسە باسقا دا باعىتتاردا زاڭناما بۇزىلسا, ونى بۇزعان ادام ءتيىستى دەڭگەيدە جاۋاپ بەرىپ, ياعني تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە, ونىڭ ىشىندە ءتيىستى جاعدايدا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭناماعا سايكەس تارتىلۋى مۇمكىن. ءبىز وسى تۇرعىدا شارالاردى قاتايتۋدى قاراستىرۋدامىز.
ەلىمىزدە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس, ونىڭ الدىن الۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدە كوپتەگەن ىستەر اتقارىلۋدا. جەمقورلىق پەن ادەپتىلىك نورمالارىن ساقتاۋدىڭ اراسىندا بايلانىس بار. جەمقورلىققا اپاراتىن جول ادەپسىزدىكتەن, قىزمەت ەتيكاسىن بۇزۋدان باستالادى. وكىنىشكە قاراي, وبلىسىمىزدا, اسىرەسە, اۋداندىق دەڭگەيدە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ار-نامىس كودەكسى نورمالارىن بۇزۋ فاكتىلەرى كەزدەسەدى. مىسالى, بيىل تارتىپتىك كەڭەستىڭ قازان ايىنداعى كەزەكتى وتىرىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىنىڭ ار-نامىس كودەكسى تالاپتارىن بۇزعان, ياعني اۋىل تۇرعىنىنا قول جۇمساپ, دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرگەن جانگەلدين اۋدانى قالام-قاراسۋ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ق.تۇرماعانبەتوۆكە قاتىستى تارتىپتىك ءىس قارالىپ, كىنالى اكىم اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمىنان بوساتىلدى. وسىعان ۇقساس جاعدايلاردى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى جاريالاپ, شەنەۋنىكتەرگە ساباق بولاتىنداي ەتۋ كەرەك. ءبىز اتاعان جاعداي دا مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ ار-نامىسى مەن ىشكى مادەنيەتىنە قاتاڭ ەمتيحان بولعانى انىق.
مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلىنىڭ ۇستانىمدىق تۇستارى كونكۋرستىق ىرىكتەۋدىڭ ايقىندىعىن ارتتىرۋ, كوماندالىق اۋىستىرۋشىلىقتى شەكتەۋ, انتيكوررۋپتسيالىق نورمالاردى جەتىلدىرۋ بولىپ وتىر. كونكۋرستىق ىرىكتەۋ ازاماتتاردىڭ تەپە-تەڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە ءتۇسۋ مۇمكىندىگىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى بولىپ تابىلادى. اتاپ ايتقاندا, كونكۋرس زەرەك ادامداردى ىرىكتەسە, ولار وزدەرىن تانىتۋعا مۇمكىندىك الادى جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءارتۇرلى سالاسىندا قوعامعا پايداسىن كورسەتەدى. سونداي-اق, زەرەك جانە پەرسپەكتيۆالى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرمەن جۇيەلى جۇمىستار قالىپتاستىرۋ جوسپارلانۋدا, ولار ءۇشىن ارنايى وقىتۋ جانە كاسىبي دامىتۋ باعدارلامالارى ازىرلەنەتىن بولادى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك ورگاندارداعى كادرلار قىزمەتىنىڭ ءرولىن جوعارىلاتۋ قاراستىرىلعان, ولاردىڭ فۋنكتسيالارىن, وكىلەتتىگىن جانە جاۋاپكەرشىلىگىن انىقتاپ بەلگىلەيدى. «پەرسونالدى باسقارۋ» شەڭبەرىندە پەرسونال نەگىزگى كاپيتالعا يە جانە وعان جۇمسالاتىن شىعىن ۇزاق مەرزىمدى ينۆەستيتسيا رەتىندە قاراستىرىلادى, كادرلىق جوسپارلاۋ ورگاننىڭ قىزمەتىمەن ۇيلەسەدى جانە جۇمىستى توپپەن ۇيىمداستىرۋ بەلسەندى ەنگىزىلەدى. سوندىقتان دا, بار كۇش ءتيىمدى پەرسونال قۇرۋعا, ادامداردىڭ قابىلەتتىلىگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالادى, كادرلىق قىزمەتتەر ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە تالداۋ-ساراپتاۋ ماسەلەلەرىن شەشەدى. بۇل باعىتتا وبلىسىمىزدا جاڭا كادر ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەت پەرسونالىن باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قالالار مەن اۋدانداردا پەرسونالدى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي قىزمەتىن قۇرۋ شەشىم تاپتى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى ىشىندە ەل باسشىلىعى الەمدىك تاجىريبەنىڭ ەڭ جاقسى جەتىستىكتەرى نەگىزىندە قازاقستاندا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ وزىندىك مودەلىن قالىپتاستىردى. قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەت مودەلى حالىقارالىق قوعامنىڭ نازارىن اۋداردى. مەملەكەتتىك قىزمەت رەفورماسىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋ ءاربىر مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە بايلانىستى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ ونبەسجىلدىق ءتاجىريبەسىن ەسەپكە الا وتىرىپ, قازىرگى مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ كەزەڭىندە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جۇمىستارىنا بارلىق قازاقستاندىقتاردى تارتۋ, وزدەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ازاماتتىق ۇستانىمدى نىعايتۋ, قوعامدا وسى تاقىرىپتى ۇنەمى جانە اشىق تالقىلاۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ قاجەت دەپ ويلايمىز.
بارلىق ەكونوميكالىق جۇيەلەردى, ونىڭ قۇقىقتىق قۇرالدارىن, مەملەكەتتىك قىزمەتتى وزگەرتۋ, سول پرينتسيپتەر بازاسىندا قوعامدىق مەنتاليتەتتى قايتا باعدارلاۋ, تاباندى جانە بىرلەسكەن جۇمىستار كەرەك ەكەنىن ءبىز جاقسى تۇسىنەمىز, وعان تەك وركەنيەتتى, ءتيىمدى جۇمىس جۇيەسى ىقپال ەتۋى ءتيىس. ول ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بارلىق جاعدايلار جاسالعان.
اسقار شومانوۆ,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنت باسشىسى – تارتىپتىك كەڭەس توراعاسى.
قوستاناي.
