مەديتسينا • 08 اقپان، 2021

COVID-19: «جاسىل» – جاعدايدىڭ جاقسارعانى

48 رەت كورسەتىلدى

قازىرگى كەزدە ەلىمىزدە ىندەتتىڭ تارالۋ قارقىنى باسەڭسىپ، جالپى جاعداي تۇراقتالىپ كەلەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ 8 اقپاندا جاريالاعان ەپيدەميالىق احۋالدى باعالاۋ ماتريتساسىنا سايكەس، بىرقاتار ءوڭىردىڭ «بەتى بەرى قاراپ»، قازاقستان ىندەت قاۋپى ورتاشا «سارى ايماقتان» «جاسىل ايماققا» ءوتتى. «قىزىل ايماقتا» ەكى وبلىس پەن ءبىر قالا، «سارى ايماقتا» بەس وبلىس تۇر. قالعان وڭىرلەر – «جاسىل ايماقتا».

«قىزىل ايماقتا» تۇرعان اقمولا، پاۆلودار وبلىسىنا كەشە نۇر-سۇلتان قالاسى قوسىلدى. بۇدان ءبىر كۇن بۇرىن عانا «سارعايىپ» تۇرعان ەلوردادا جاعداي قايتادان كۇرت كۇردەلەنىپ كەتتى. ال «سارى ايماقتا» قوستاناي، اتىراۋ، سولتۇستىك قازاقستان، باتىس قازاقستان وبلىستارى بار. بۇرناعى كۇنى «سارى ايماقتا» بولعان شىعىس قازاقستان «جاسىل ايماققا» ءوتتى. قالعان وڭىرلەردەگى احۋال تۇراقتى. جالپى قازاقستان كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋ قاۋپى جاعىنان «جاسىل ايماقتا» تۇر. بۇعان دەيىن باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەر ەرلان قياسوۆتىڭ كارانتين شارالارىن جەڭىلدەتۋ تۋرالى جاڭا قاۋلىسى جاريالانعان ەدى.

قاۋلى ەرەجەلەرىنە سايكەس «جاسىل ايماقتاعى» وڭىرلەردە مەشىتتەرگە جۇرتتىڭ جينالۋىنا، سونىمەن قاتار مەكتەپ اسحانالارىنىڭ جۇمىسىنا رۇقسات بەرىلدى.

بۇگىندە بالەكەت ىندەتتىڭ جايىلۋ قارقىنىنىڭ باياۋلاعانى الەمدە دە بايقالادى. بۇل تۋرالى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مالىمدەدى. ددۇ ساراپشىسى ماريا ۆان كەركحوۆەن الەمدە كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى ايتارلىقتاي السىرەگەنىن، بىرقاتار مەملەكەتتە ىندەتتى جۇقتىرۋ كورسەتكىشىنىڭ تومەندەگەنىن اتاپ ءوتتى. ول ەپيدەميالىق احۋالى جاقسارعان ەلدەردى ساقتىق شارالارىن قاپەردە ۇستاپ، بوساڭسىماۋعا شاقىردى، سونداي-اق جاھانداعى جاعدايدىڭ بۇلاي وڭالۋىنا كوروناۆيرۋسقا قارسى قۋاتتى قۇرال – ۆاكتسينالاۋدىڭ سەپتىگى ءتيىپ جاتقانىن ايتتى.

راسىندا، ادامزاتتى ابىگەرگە سالعان ىندەتكە ءبىرجولا تويتارىس بەرۋدىڭ جولى – حالىقتى جاپپاي ۆاكتسينالاۋ. قازىر، قۋانىشقا وراي، كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينا جىلدام تابىلىپ، قولدانىسقا ەنىپ كەتتى. ازىرگە كوروناۆيرۋستىڭ بىردەن-ءبىر داۋاسى – ۆاكتسينانى ازىرلەۋگە جۇمىر جەر عالىمدارى جۇمىلىپ، تيىمدىلىگى دالەلدەنگەن ءتۇرلى پرەپارات ناقتىلاندى. قازاقستان دا قاتاردان قالماي ءوز ۆاكتسيناسىن سىناقتان وتكىزىپ جاتىر. وسى ايدىڭ باسىنان باستاپ ەلىمىزدە كورشى ەلدىڭ سىناقتان ءساتتى وتكەن ۆاكتسيناسىن ەگۋدىڭ العاشقى كەزەڭى جۇرگىزىلۋدە.

نۇر-سۇلتاندا 1-8 اقپان ارالىعىندا ۆاكتسينالاۋ جوسپارلانعان 916 مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ 719-ى نەمەسە 78%-ى ەگىلدى. ءبىرىنشى كەزەڭگە ۆيرۋستى جۇقتىرىپ الۋ قاۋپى جوعارى توبىنا جاتاتىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى، دالىرەك ايتقاندا جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحانالارى، جەدەل-جاردەم قىزمەتكەرلەرى، العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ۇيىمدارى، كوپسالالى اۋرۋحانالاردىڭ قابىلداۋ بولىمدەرى قىزمەتكەرلەرى ۆيرۋسقا قارسى ەكپە الىپ جاتىر. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا ەلوردانىڭ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى تيمۋر مۇراتوۆ مالىمدەدى.

«باسقارۋ قويماسىندا كۆي ۆاكتسيناسىنىڭ 1 531 دوزاسى بار. ۆاكتسينالاۋ ەرىكتى تۇردە جانە حالىقتىڭ حاباردار ەتىلگەن كەلىسىمى بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ەشكىم ەشكىمدى ماجبۇرلەمەيدى. جالپى العاندا، بمسك-ءتىڭ 36 ۇيىمىندا COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ جۇرگىزىلەتىن 36 ەگۋ كابينەتى جۇمىس ىستەيدى. ەگۋ پۋنكتتەرى بارلىق قاجەتتى زاتتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن جانە سانيتارلىق تالاپتارعا سايكەس كەلەدى. سونىمەن قاتار 36 جىلجىمالى بريگادا، COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينالاۋ جۇرگىزۋگە جانە قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋعا جاۋاپتى ادامدار انىقتالدى. بمسك ۇيىمدارىندا 80-نەن استام فيلتر كابينەتى بار. ەمحاناعا كىرەبەرىستە بايلانىسسىز تەرمومەتريا، قولدى سانيتايزەرلەرمەن وڭدەۋ مىندەتتى تۇردە جۇرگىزىلەدى جانە پاتسيەنتتەردىڭ ماسكا تاعۋى مىندەتتى تۇردە تەكسەرىلەدى. كۆي سيمپتومدارىنىڭ بولۋىنا ساۋالداما جۇرگىزىلەدى. قويمادا دياپازونى – 18-25°س، ارقايسىسىنىڭ كولەمى 360 ليتر بولاتىن 4 توڭازىتقىش جابدىعى بار. بمسك ۇيىمدارىندا 20 مۇزداتقىش كامەرا (-18°س) بار، 19 اقپاندا قوسىمشا 22 مۇزداتقىش كامەرا جەتكىزىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق ۆاكتسينالاردى تاسىمالداۋ ءۇشىن 82 تەرموكونتەينەر بار»، دەدى ت.مۇراتوۆ.

اتالعان بريفينگ بارىسىندا ساراپشىلار جۇرت ءجيى قوياتىن سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. سونىڭ ءبىرى – «رەسەيلىك «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى كوروناۆيرۋستىڭ كەيىننەن انىقتالىپ جاتقان باسقا شتاممدارىنان قورعاي الا ما؟» دەگەن ساۋال. بۇعان قاتىستى UMس كلينيكالىق يممۋنولوگيا، اللەرگولوگيا جانە پۋلمونولوگيا باعدارلاماسىنىڭ جەتەكشىسى، «مۋا» كەاق نەفرولوگيا، گەماتولوگيا، اللەرگولوگيا جانە يممۋنولوگيا كۋرسىمەن ىشكى اۋرۋلار كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى ەلەنا كوۆزەل ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.

«Pfizer جانە AstraZeneca سياقتى ۇقساس ۆاكتسينالاردىڭ قۇرامىندا بولاتىن پوليەتيلەنگليكول سياقتى زاتتار بۇل ۆاكتسينادا جوق. جۇرتتىڭ كوبى «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ باسقا شتاممدارىنان قورعاي الا ما؟» دەپ سۇرايدى. يممۋنولوگ رەتىندە جانە حالىقارالىق عىلىمي دالەلدەرگە سۇيەنە وتىرىپ مەن بارلىق كوروناۆيرۋستىڭ اراسىندا ونىڭ كەز كەلگەن شتاممى بار دەپ ايتا الامىن. اسىرەسە بۇل جاعدايدا ۆاكتسينا كوروناۆيرۋستىڭ باسقا شتاممدارىنان قورعانىس اسەرىن تۋدىرادى.

كلينيكالىق جاريالانىمداردا عالىمدار ادامنىڭ اۋرۋ كورىنىستەرىنىڭ گەتەروگەندىلىگىن تۇسىندىرەدى جانە «سپۋتنيك V» كوروناۆيرۋستىڭ باسقا شتاممدارىنان قورعاۋ قابىلەتىن دالەلدەيدى»، دەدى يممۋنولوگ.
سونداي-اق ە.كوۆزەل كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تۇماۋ ۆيرۋسىنا ۇقساستىعى بار ەكەنىن، تيىسىنشە COVID-19-عا قارسى بىرنەشە رەت ۆاكتسينالاۋ قاجەت بولۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتتى.

مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمداردى ساراپتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى الەكساندر گۋلياەۆ كوروناۆيرۋسقا قارسى قازاقستاندىق ۆاكتسينا مەن رەسەيلىك «سپۋتنيك V» ەكپەسىنىڭ ايىرماشىلىعىن ءتۇسىندىردى.

«QazCOVID-ءىn ۆاكتسيناسىن زەرتتەۋ جىل بويى جۇرگىزىلدى. كلينيكالىق زەرتتەۋلەر قىركۇيەك ايىندا باستالدى. باستاپقىدا بۇعان 44 ەرىكتى قاتىستى. كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ ءبىرىنشى فازاسى ۆاكتسينانىڭ قاۋىپسىزدىگىن زەرتتەۋگە قاتىستى ەدى. ناتيجەسىندە، 180 كۇن بويى جۇرگىزىلگەن بايقاۋ كەزىندە ەشقانداي كۇردەلى تەرىس اسەرلەر تىركەلمەدى. ۆاكتسينا قاۋىپسىز دەپ تانىلدى. ەكىنشى كەزەڭدە ۆاكتسينانىڭ كلينيكالىق تيىمدىلىگى زەرتتەلىپ، وعان 200 ەرىكتى قاتىستى. 180 كۇن بويى ۆاكتسينالاۋ جاسالعاننان كەيىن قالىپتاساتىن انتيدەنەلەر دەڭگەيى تەكسەرىلىپ تۇردى. ۆاكتسينا جوعارى تيىمدىلىكتى كورسەتىپ، ەكپە جاسالعان ءاربىر جاعدايدا انتيدەنەلەر قالىپتاسىپ وتىردى. ءۇشىنشى كەزەڭ 2020 جىلدىڭ 25 جەلتوقسانىندا باستالدى. بۇل رەتتە زەرتتەۋمەن 3 مىڭ ادام قامتىلدى جانە ول 180 كۇنگە سوزىلادى. ءۇشىنشى فازانىڭ وتۋىنە قاتىستى ارالىق ەسەپ جاقىن ارادا بولادى»، دەدى ا.گۋلياەۆ.

ساراپتاما جۇرگىزۋ ەرەجەسىنە سايكەس، 31 جەلتوقساندا QazCovid-in ۆاكتسيناسى ۋاقىتشا تىركەۋ كۋالىگىن الدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ۆاكتسينانى زەرتتەۋدى كەڭەيتىپ، ونىڭ ءوندىرىسىن جەدەلدەتەدى.
«Qaz Covid-in – يناكتيۆتەلگەن ەكپە. بۇل تۇرعىدا ول رەسەيلىك ۆاكتسينادان وزگەشە. رەسەيلىك ەكپە انتيدەنەلەر قالىپتاسۋىن باستاۋشى اقۋىزدى قۇرايدى. وسى ۆاكتسينالاردى تىكەلەي سالىستىرۋ قيسىنسىز. تىكەلەي سالىستىرۋ بارلىق ءۇش فازانىڭ زەرتتەۋ مالىمەتتەرى الىنعاندا مۇمكىن بولادى. سول كەزدە بۇل ۆاكتسينالاردىڭ باسىمدىعى نەمەسە كەمشىلىگى تۋرالى تۇسىنىك بەرىلەدى. ءۇش فازانىڭ تولىق كلينيكالىق زەرتتەۋى الەمدە جۇرگىزىلمەگەن. جالپى، احۋال رەتتەۋشى ورگاندارعا ۋاقىتشا تىركەۋلەردى بەرۋگە جانە ۆاكتسينالاۋ جۇرگىزۋدى باستاۋعا يتەرمەلەپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە قانداي دا ءبىر قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى ەسكەرىلمەي جاتىر دەگەندى بىلدىرمەيدى. جاپونيا، اقش، ەۋروپادا جانە قازاقستاندا ۆاكتسينالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگىن باعالاۋ قادامدارىندا ەشقانداي ايىرماشىلىق جوق»، دەدى عالىم.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار