ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا «العا باسۋ ءۇشىن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن وتكەننىڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك», دەگەن بولاتىن. مەنىڭ ويىمشا, سونداي كەرتارتپا تۇستىڭ بىرىنەن قۇتىلۋ ءۇشىن ءوزىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ قۇرىلعان كۇنىن, ياعني «وتان قورعاۋشىلار كۇنىن» كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ قاجەت.
ءالى ەسىمدە, كەڭەس اسكەرى جانە اسكەري-تەڭىز نىشاندارىن اۋىلداردىڭ, قالالاردىڭ كوشەلەرىندە, جۇمىس, وقۋ ورىندارىندا پلاكاتتار – ۇگىت-ناسيحاتتىق سوزدەرمەن بىرگە سۋرەتتەر جارقىراتا ءىلىنىپ تۇراتىن. سونداي-اق مەرەكە قارساڭىندا پوگون تاققان ادامدار مەكتەپكە, جوعارى وقۋ ورىندارىنا بارىپ, وقۋشى, ستۋدەنت جاستارمەن كەزدەسەتىن. ءوزىم دە وسىنداي كەزدەسۋلەرگە, دوڭگەلەك ۇستەل, ۆيكتورينالارعا قاتىسىپ, اسكەردىڭ ءمان-جايى تۋرالى ايتىپ بەرەتىنمىن.
قازىر دە پاندەمياعا بايلانىستى online رەجىمدە قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى جونىندە كوپتەگەن شارا وتكىزۋگە بولادى. ماسەلەن, ماعان بەرگەن ءبىر سۇحباتىندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى, ارميا گەنەرالى ساعادات نۇرماعامبەتوۆ: «41-ءشى جىلدىڭ سولداتى, ساعان سەنگەن بولاتىنبىز, سارباز, ساعان دا سەنەمىز» اتتى كونفەرەنتسيا نەگە وتكىزبەسكە؟! ارينە, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ, باسقا دا مينيسترلىكتەردىڭ باسشىلارى, دەپۋتاتتار, عالىمدار, ارداگەرلەر, اقپارات وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن», دەگەن ەدى. قازىر ستۋدەنتتەردى, وقۋشىلاردى قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىمەن تانىستىرىپ, ولاردىڭ قانداي تۇرلەرى بار ەكەنىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا تاربيە ساعاتىن نەگە وتكىزبەسكە؟ سونىمەن بىرگە وسى كۇنگە لايىقتى باسقا دا شارالار, مىسالى اسكەري-سپورتتىق جارىستار, پاتريوتتىق اندەردەن بايقاۋ ۇيىمداستىرۋعا بولادى عوي.
قازىر قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ جاعدايى جاقسى, قاراماعىندا تالاي وقۋ ورنى, سونىڭ ىشىندە شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى اسكەري كوللەدج, ساعادات نۇرماعامبەتوۆ اتىنداعى «جاس ۇلان» مەكتەبى, اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپتەر بار, اقپارات تەحنولوگياسى دا كەڭىنەن دامىعان. ءاربىر اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەپتىڭ ءوز مۇراجايى جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ تاريحى دا باي. جاقىندا ورال قالاسىنىڭ وسىنداي مەكتەبىنە بارىپ, تانىسقانىمدا, تالاي ۇشقىش, باتىر شىققانىنا كۋا بولدىم. ولاردىڭ ىشىندە ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى لەونيد بەدا, حالىق قاھارمانى حيۋاز دوسپانوۆا, كەڭەس وداعىنىڭ جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ باتىرى نيكولاي مايدانوۆ جانە باسقالار بار. اتالعان باتىرلار كەزىندە ورال قالاسىنىڭ دوسااف (ارمياعا, اۆياتسياعا جانە فلوتقا جاردەمدەسەتىن ەرىكتى قوعام) مەكتەبىن اياقتاعان ەكەن.
قاراعاندى قالاسىندا وسىنداي مەكتەپتى بىتىرگەندەردىڭ ىشىندە اتاقتى ۇشقىش, حالىق قاھارمانى, ارميا گەنەرالى مۇحتار التىنباەۆ, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش ۇشقىش-عارىشكەرى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى, اۆياتسيا گەنەرال-مايورى توقتار اۋباكىروۆ بار. وسىنداي باتىرلاردىڭ ەرلىكتەرى جاستارعا ۇلگى-ونەگە بولۋى كەرەك ەمەس پە؟!
شىنىن ايتساق, ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ تۋعان كۇنىن بىلمەيتىندەر دە كەزدەسىپ قالادى. وندايلار ءالى كۇنگە دەيىن كەشەگى كەڭەس وداعىنىڭ اسكەرىن, سونىڭ مەرەكەسىن اڭسايدى. جاقىندا ءبىر اتا ساقالى اۋزىنا شىققان ازاماتتارمەن سويلەسە قالسام, ءبارى دە ءبىرىنىڭ اۋزىنا ءبىرى تۇكىرىپ قويعانداي, ء«بىزدىڭ مەرەكە – 23 اقپان. ويتكەنى كەڭەس ارمياسىندا قىزمەت اتقاردىق, جىلدا وسى كۇندى تويلايمىز, ال قازاقستان اسكەرىنە قاتىسىمىز جوق», دەپ سويلەي جونەلدى.
وكىنىشكە قاراي, «باياعى جارتاس, سول جارتاس» دەمەكشى, بۇرىنعىشا جۇرتتىڭ ۇلكەنى-كىشىسى بولسىن اتالارىن, اعالارىن وسى كۇنمەن قۇتتىقتاپ جاتادى. ماعان دا الىستاعى, جاقىنداعى تانىستارىم قۇتتىقتاۋ تىلەكتەرىن جىبەرۋدى ۇمىتپايدى. مەن ولارعا: ء«بىزدىڭ مەرەكەمىز «وتان قورعاۋشىلار كۇنى – 7 مامىر» دەسەم, ء«ا, سولاي ما», دەسەدى. شىركىن, جۇرتىمىز اسكەريلەردى ءوزىمىزدىڭ وتان قورعاۋشىلار كۇنىمەن قۇتتىقتاپ جاتسا, قانداي عانيبەت!
ومىرىمىزگە باتپانداپ ەنگەن جات ادەتتەر مىسقالداپ شىعىپ جاتىر. وتكەننىڭ اۋەنىمەن 23 اقپان – كەڭەس ارمياسى كۇنىن اتاپ ءوتۋدى دوعارماعان بۇگىنگى قاراساقال-اقساقالدار مەن قازاققا ءۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن 14 اقپان – اۋليە ۆالەنتين كۇنىن تويلايتىن جاستارىمىز ءالى از ەمەس. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ءتول مەرەكەلەرىن تويلاۋمەن شەكتەلەتىن كۇن جەتتى ەمەس پە؟!
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت: اسكەري كيىمدى ساربازدىڭ ار-نامىسى مەن جيناقىلىعىنىڭ سيمۆولى دەپ قاستەرلەيمىز. سوندىقتان ونىڭ قادىرىن ءبىلۋىمىز كەرەك. ءار نارسە ۋاقىتىمەن قىزىقتى دەگەندەي, قازىرگى زاماندا كامۋفلياجدى فورمانى كىم دە بولسىن كيىپ ءجۇر. كۇزەتشىنىڭ, جۇمىسشىنىڭ, بالىقشىنىڭ, اڭشىنىڭ, تاعى دا باسقالاردىڭ ۇستىنەن وسى اسكەري كيىمدى كورەمىز. كەيدە كىم ەكەنىن دە تۇسىنبەي قالاسىڭ: سارباز با, الدە جاي جۇرگەن ازامات پا؟ سەبەبى اسكەري كيىمدى قازىر كەز كەلگەن جەردەن ساتىپ الۋعا بولادى, وعان ەش تىيىم جوق. ال ەگەر كامۋفلياج كيگەن ادام قىلمىس جاساسا, جۇرت ونى اسكەري قىزمەتشى دەپ قابىلداۋى مۇمكىن. بۇنداي جاعداي قارۋلى كۇشتەرىمىز بەن اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەدى.
«كەلىسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەندەي, وسىنداي كوكەيكەستى ماسەلەلەردى كوپ بولىپ كەڭەسىپ, ءبىر جونگە كەلتىرسەك, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
ساپارعالي جاعىپاروۆ,
اسكەري جۋرناليست
