جۋىردا پارلامەنت دەپۋتاتتارى ايماقتاردا بولىپ, حالىقپەن جۇزدەستى. كەزدەسۋلەر بارىسىندا ەل تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتۋ جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ جاتقان ازاماتتارىمىزدىڭ قازاقستاننىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەلكەۋسىز سەنىمىنىڭ كۋاسى بولدىق. تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى از ۋاقىت ىشىندە تاتۋلىق پەن كەلىسىم, بىرلىك پەن ىنتىماق قاينارىنا اينالعان كوپۇلتتى وتانىمىزدىڭ وركەندەگەنى جانە الەمدىك قوعامداستىق الدىندا جىل ساناپ ابىرويى بيىكتەي تۇسكەنى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى.
جۋىردا پارلامەنت دەپۋتاتتارى ايماقتاردا بولىپ, حالىقپەن جۇزدەستى. كەزدەسۋلەر بارىسىندا ەل تاۋەلسىزدىگىن باياندى ەتۋ جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ جاتقان ازاماتتارىمىزدىڭ قازاقستاننىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەلكەۋسىز سەنىمىنىڭ كۋاسى بولدىق. تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى از ۋاقىت ىشىندە تاتۋلىق پەن كەلىسىم, بىرلىك پەن ىنتىماق قاينارىنا اينالعان كوپۇلتتى وتانىمىزدىڭ وركەندەگەنى جانە الەمدىك قوعامداستىق الدىندا جىل ساناپ ابىرويى بيىكتەي تۇسكەنى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى.
تاۋەلسىزدىككە قول جەتكەننەن كەيىنگى ءار جىل وزىندىك ەرەكشەلىگىمەن ەستە قالىپ كەلەدى. بيىلعى جىل ەل ومىرىندەگى ايرىقشا ايتۋلى كەزەڭ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ باعىتىن بەلگىلەگەن جانە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ الداعى ونداعان جىلدارداعى ميسسياسىن ايقىنداۋعا ارنالعان جاڭا ساياسي دوكتريناسىن قابىلداعان جاۋاپتى كەزەڭ رەتىندە تاريحتا تاڭبالانارى انىق.
ەلباسى قازاقستان حالقىنا «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتۋىن جانە وسى باستامانىڭ ناتيجەسىندە, ءماسليحات ارقىلى اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ ءساتتى ءوتۋىن اتاپ وتۋگە ءتيىسپىز. بۇل – ەلىمىزدە اتا زاڭ تالابىنىڭ مۇلتىكسىز ورىندالۋىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق ۇردىسكە ادالدىعىنىڭ ناقتى دالەلى.
اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ سايلانۋى قوعامدى ودان ءارى دەموكراتيالاندىرۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭى بولىپ تابىلادى جانە جەرگىلىكتى جەرلەردە باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن ايقىندىعىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بارلىق جەردەگى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىن سايلاۋ وتانىمىزداعى دەموكراتيالىق وزگەرىستەردىڭ جاڭا كەزەڭى بولدى. جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ سايلانۋى – مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن حالىق الدىندا اتقارۋشى بيلىك ورگاندارى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ, ساياسي جۇيەنى ودان ءارى دەموكراتيالاندىرۋ مەن ازاماتتىق قوعام دامۋىن جەتىلدىرۋ. اۋىلدار اكىمدەرىنىڭ بالاما سايلاۋى ساياسي جۇيەدەگى رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا جاردەمدەسەدى. ونىڭ ماقساتى حالىقتى مەملەكەت باسقارۋىنا, قازاقستاندىق قوعامدى دامىتۋعا قاتىسۋعا كەڭىرەك تارتۋ بولىپ تابىلادى.
ءوڭىردىڭ سەرپىندى دامۋى وبلىس, قالا ەڭبەككەرلەرىنىڭ, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ, بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ, سونىمەن بىرگە, كاسىپكەرلەردىڭ ۇيلەسىمدى, نىسانالى جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ الداعى ونداعان جىلدارداعى ميسسياسىن ايقىنداۋعا ارنالعان جاڭا ساياسي دوكتريناسىن قابىلداعان پارتيانىڭ كەزەكتەن تىس XV سەزىندە: «قوعامىمىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ايتىلعان جاڭا ۇلى ماقساتتارعا باتىل قادام باستى. ستراتەگيانىڭ وزەگى – ءبىزدىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا ءتيىس ەكەنىمىز. حالقىمىز قازىر قول جەتكىزگەن وسىنداي ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك بيىكتەرگە وتكەن تاريحىندا ەشقاشان جەتكەن جوق. مۇنى تەك قازاقستاندىقتاردىڭ بۇگىنگى بۋىنى عانا جۇزەگە اسىرا الدى. تاۋەلسىزدىكتى جاريالاپ, قازاقستانىمىزدى دامىتىپ, ءبىز دامۋ پەريفەرياسىنان ءبىرجولا الىستاپ, ەۋرازياداعى لايىقتى جاڭا مەملەكەتكە اينالدىق», – دەدى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پارتيانىڭ XXI عاسىرداعى كوشباسشىلىعى قانداي بولۋى كەرەكتىگى جونىندەگى تولعاقتى ويلارىن ورتاعا سالعان مەملەكەت باسشىسى «نۇر وتان» باستى پاتريوتتىق كۇشكە اينالۋعا ءتيىس ەكەنىن, ونىڭ ماڭىزدى ميسسياسى, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا اتاپ كورسەتىلگەندەي, جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋدىڭ جالپىۇلتتىق ورتالىعىنا اينالۋ بولىپ تابىلاتىنىن ايتقانى بەلگىلى. بۇعان قوسا, ەلباسى پارتيا جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ ورتالىق بۋىنى بولۋى قاجەتتىگىنە جانە بۇل تۇرعىدا «نۇر وتاننىڭ» حالىقتى توپتاستىرۋشى پارتيا رەتىندەگى مارتەبەسى ەسكەرىلىپ, وعان كوپەتنوستى حالقىمىزدىڭ بىرلىگى ءۇشىن زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنى, سونداي-اق, ول وڭىرارالىق بايلانىستى نىعايتۋ ءىسىن دە اتقارۋعا تيىستىگىن مىندەتتەگەنى دە ەل جادىندا.
تاۋەلسىزدىكتىڭ 21 جىلدىعىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىن الەمدەگى ەڭ جوعارى دامىعان 30 مەملەكەت قاتارىنا ەنۋ باعىتى ايقىندالعان ۇلتتىق ساياسي دامۋ ستراتەگياسىن بەلگىلەي وتىرىپ, وسى ۋاقىت ىشىندە باعىندىرىلۋعا ءتيىستى جەتى باسىمدىقتى ايقىنداپ بەردى. ءسويتىپ, قازاقستاندىقتاردى جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋعا جەتەلەيتىن جانە ورتاق ماقساتقا توپتاستىراتىن وسى تاريحي قۇجاتتىڭ دۇنيەگە كەلۋىمەن ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالدى. بۇل ورايدا, پارلامەنتكە ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان وڭدى وزگەرىستەردى زاڭنامالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەلىپ وتىر.
جالپى, ەل تاۋەلسىزدىگىنەن بەرىدەگى جىلدار ىشىندە پارلامەنت پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان مەملەكەتتىلىگىن ويداعىداي قۇرۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق يدەيالارىنىڭ قولداۋشىسى بولعانىن اتاپ كورسەتكىم كەلەدى. جوعارى زاڭ شىعارۋ ورگانى اسا ماڭىزدى مەملەكەتتىك مىندەتتەردى شەشۋگە بەلسەنە قاتىستى, رەفورمالاردى قۇقىقتىق تۇرعىدان قولداۋدى جەدەل قامتاماسىز ەتتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا بۇكىل قاجەتتى زاڭنامالىق بازا جەدەل رەجىمدە قالىپتاستىرىلدى, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى قالاندى, قوعام ءومىرىنىڭ اسا ماڭىزدى سالالارىن رەگلامەنتتەيتىن زاڭدار قابىلداندى. كاسىبي قوس پالاتالى پارلامەنت قۇرىلعان 1995 جىلدان بەرى 2000-نان استام زاڭ قابىلداندى, سايلاۋشىلارمەن مىڭداعان كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى, شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بىرگە زاڭ شىعارماشىلىق ۇدەرىستەرىن حالىقارالىق پىسىقتاۋ كەڭىنەن جۇرگىزىلدى.
پارلامەنت وتكەن سەسسيا كەزىندە دە بەلسەندى جۇمىس ىستەدى. ال وسى سەسسيادا سەناتتا بيۋدجەت پەن سالىق ساياساتىن, سوت جۇيەسىن, قۇقىق قولدانۋ اياسىن, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ مەن ەڭبەك ماسەلەلەرىن, اكىمشىلىك راسىمدەردى جەتىلدىرۋدى, كوشى-قون ساياساتى مەن باسقا دا ماسەلەلەردى رەتتەيتىن زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلىپ, حالىقارالىق كەلىسىمدەر راتيفيكاتسيالاندى.
سەنات پارلامەنتارالىق بايلانىستاردى دامىتۋ جونىندە دە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. قازاقستان پارلامەنتى بۇگىندە بىرقاتار بەدەلدى حالىقارالىق پارلامەنتتىك ۇيىمدارعا قاتىسادى.
جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ءتۇسىندىرۋ جانە پارلامەنت جۇمىسى تۋرالى حاباردار ەتۋ ءۇشىن پارلامەنت دەپۋتاتتارى جۋىردا ايماقتاردا بولىپ, جەرگىلىكتى حالىقپەن ءجۇزدەستى. حالىقپەن كەزدەسۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ, ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ, الەۋمەتتىك سالا نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى, تاعى دا باسقا كوپتەگەن ماسەلەلەر تالقىلاندى.
مەملەكەت باسشىسى ەل الدىنا ۇلكەن مىندەتتەر قويىپ وتىر. وسىعان وراي جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. مەملەكەتتىڭ وڭىرلىك ساياسات سالاسىنداعى نەگىزگى ستراتەگيالىق ماقساتتارى – وبلىستاردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ۇلعايتۋ, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ, ازاماتتارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, جەرگىلىكتى بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتىن جاقسارتۋ ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.
وسىعان بايلانىستى وبلىستاردا باسقارۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – وڭىرلەردە, ءاربىر ناقتى اۋداندا, قالادا, اۋىلدا بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن نەعۇرلىم قولايلى جاعدايلار جاساپ, ولاردى جان-جاقتى قولداپ وتىرۋ, جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ ءۇشىن بەلسەندى ساياسات جۇرگىزۋگە كوشۋ جانە كاسىپكەرلىك باستامانى جۇمىلدىرا ءتۇسۋ بولماق. اسىرەسە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ, ونىڭ ىشىندە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ مەن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى. مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعا دەيىن ىشكى جالپى ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن كەمىندە 40 پايىزعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ قويعانى بەلگىلى. وسى رەتتە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ورىنداۋدىڭ وڭىرلەردىڭ ەكونوميكالىق جاعىنان كوتەرىلۋى ءۇشىن زور ماڭىزى بار.
ەڭ باستىسى, ەلىمىزدىڭ ايماقتارىنا ساپارىمىز بارىسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جاڭارۋ باعىتىن حالىقتىڭ شىنايى قولدايتىنىن ءاردايىم سەزىنىپ وتىردىق.
بۇگىندە تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ باسشىلىعىمەن ىنتىماعى جاراسقان قازاق ەلى كۇللى الەم تانىعان تۇعىرلى دا تۇراقتى مەملەكەتكە اينالدى. وسى جەتىستىكتەردىڭ ءبارى ەڭ الدىمەن اتا-بابامىز اڭساعان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جانە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. ماڭگىلىك ەل بولۋدى باعدارعا العان ەگەمەن قازاقستاننىڭ بولاشاقتا دا قارىشتاپ دامىپ, الەم مويىنداعان وركەندى مەملەكەت رەتىندە ءومىر ءسۇرۋى – تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ باستى ماقساتى.
قايرات يششانوۆ,
پارلامەنت سەناتى
توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
