الدىڭعى لەكتەن كورىنۋگە ءتيىسپىز
بۇگىنگى قازاقستان – قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىندا وڭ وزگەرىستەرگە جەتىپ, ساياسي تۇراقتىلىعى قالىپتاسقان, ەكونوميكاسى بەرىك نىعايىپ كەلە جاتقان ەڭسەلى ەل. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ۇردىسىنە قول جەتكىزگەنىمىزدى تورتكۇل دۇنيە تۇگەل مويىندادى.
ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا بىلتىرعى جولداۋى ەلىمىزدىڭ ىركىلىسسىز ىلگەرى قادام باسۋىن ايقىنداعان قۇجات رەتىندە ۇزاق مەرزىمدى قامتۋىمەن قۇندى. جولداۋداعى ەڭ باستى ماقساتتىڭ ءبىرى – 2050 جىلعا قاراي قازاقستان الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋى.
الدىڭعى لەكتەن كورىنۋگە ءتيىسپىز
بۇگىنگى قازاقستان – قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارىندا وڭ وزگەرىستەرگە جەتىپ, ساياسي تۇراقتىلىعى قالىپتاسقان, ەكونوميكاسى بەرىك نىعايىپ كەلە جاتقان ەڭسەلى ەل. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ۇردىسىنە قول جەتكىزگەنىمىزدى تورتكۇل دۇنيە تۇگەل مويىندادى.
ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا بىلتىرعى جولداۋى ەلىمىزدىڭ ىركىلىسسىز ىلگەرى قادام باسۋىن ايقىنداعان قۇجات رەتىندە ۇزاق مەرزىمدى قامتۋىمەن قۇندى. جولداۋداعى ەڭ باستى ماقساتتىڭ ءبىرى – 2050 جىلعا قاراي قازاقستان الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋى.
ول ءۇشىن مەملەكەتتىلىكتى ودان ءارى دامىتۋ جانە نىعايتۋ, ەكونوميكالىق دامۋ مەن ينۆەستيتسيا تارتۋدى ارتتىرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋدى الەمدىك دەيگەيگە جەتكىزۋ كوزدەلگەن, سونداي-اق, سىرتقى جانە ىشكى ساياساتقا, ادامي كاپيتالدىڭ قۇندىلىعىنا, ءدىن مەن تىلگە, حالىقتاردىڭ بىرلىگى مەن تاتۋلىعىنا باسا نازار اۋدارىلعان.
بۇگىنگى كۇننىڭ تۇيتكىلدەرىنىڭ ءبىرى – تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىنە دە ەلباسى دەن قويىپ وتىر. سالىق ساياساتى, ءبىلىم بەرۋ مەن كاسىبي ماشىق, كاسىپكەرلىك, قازاقستاندىق دەموكراتيا مەن پاتريوتيزم ماسەلەلەرى دە جولداۋدا ايقىن كورىنىس تاپقان. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءححى عاسىردىڭ ون جاھاندىق سىن-قاتەرىن دە العا تارتا وتىرىپ, ولاردى قالاي ەڭسەرۋگە بولاتىنىن دا تەرەڭ تالداپ, تارازىلايدى. مىنە, بۇل مەملەكەت باسشىسى ساياساتىنىڭ كورەگەندىگىن ءادىپتەيتىن قاعيداتتار ەكەنى ءسوزسىز.
ەلباسى جولداۋىنداعى مىندەتتەر جاستاردان دا قاشاندا بەلسەندىلىك كۇتەدى. سول سەبەپتەن قازاقستاننىڭ الداعى اسۋلاردان سۇرىنبەي ءوتۋى جاستارعا دا بايلانىستى. ءبىز, جاستار ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋىنا, قوعامدىق-مادەني ومىرىنە بەلسەنە ارالاسىپ, ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ءوز ۇلەستەرىمىزدى قوسا بەرەتىن بولامىز. جاستار قاشاندا جاسامپازدىقتىڭ, جاڭا باستامالاردىڭ جۇزەگە اسىرۋشىلارى بولىپ تابىلادى. ەلباسى جولداۋىندا: «مەن سىزدەرگە – جاڭا بۋىن قازاقستاندىقتارعا سەنىم ارتامىن. سىزدەر جاڭا باعىتتىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋعا تيىسسىزدەر», دەپ ايرىقشا اتاپ ايتتى.
بۇل – ەلدىكتىڭ سەنىمى, ەرتەڭىمىزدىڭ سەنىمى دەر ەدىم. جولداۋدا كورسەتىلگەن نەگىزگى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋشى دا بىزدەر, جاستار بولاتىنىمىزدى ەسىمىزدە ۇستاۋىمىز كەرەك. سوندىقتان ەلباسى سەنىم ارتقانداي, وقۋدا, جاڭا ماماندىق جانە جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرۋدە ىزدەنىستە بولۋىمىز كەرەك, ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى جولىندا كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمىلدىرۋعا دايىن بولۋىمىز قاجەت. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدى جات ادەتتەردەن اۋلاق بولىپ, ونەگەلى دە وركەندى ىستەرگە ۇمتىلۋعا, بارلىق سالادا دا الدىڭعى لەكتەن كورىنۋگە شاقىرادى.
جارقىن بولاشاققا باعدار ۇستاعان قازاقستانىمىزدىڭ وركەندەۋىندە جاستاردىڭ قولتاڭباسى ايرىقشا ايقىن بولۋى ءتيىس. بۇل ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلەدى. ول ءۇشىن ەلىمىزدە جاستاردىڭ باستاماشىلدىعىن قولداۋدىڭ ۇلگىلى ۇردىستەرى, يگى داستۇرلەرى قالىپتاسىپ وتىرعانى دا شىندىق.
داريعا يسماعامبەتوۆا,
اقتوبە وبلىستىق جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
اقتوبە.
بيىككە تالپىندىراتىن قۇجات
ەلباسىنىڭ جولداۋلارى – حالقىمىز اسىعا كۇتەتىن, ەل دامۋىنىڭ ءارى قاراي باعىتتارىن ناقتىلايتىن بىرەگەي قۇجات. ال بىلتىرعى جەلتوقسان ايىنداعى جولداۋ كەمەل كەلەشەككە قۇرىلعان كەلەلى جوسپارلارىمەن ەرەكشەلەنىپ, زاماننىڭ اۋىر جۇگىن ارقالاي كەلدى. «كوز – قورقاق, قول – باتىر». ەل اۋزىنداعى ناقىل ەلباسىنىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن قابىلداپ قانا قويماي, ونى مەرزىمىنەن بۇرىن ءساتتى ىسكە اسىرىپ, ەندىگى كەزەكتە جاھاندىق دەڭگەيدەگى مىندەتتەردى مەجەلەۋىنە ارقاۋ بولعانى انىق.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىرما ەكىنشى جىلىن ءبىز باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىندا تۇرىپ قارسى الدىق. بۇل دەگەنىمىز – حالقىنىڭ ءال-اۋقاتى ارتقان, ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامىعان, ايشىقتى استاناسىن تۇرعىزىپ, ءبىرلىك پەن تاتۋلىقتىڭ وتىن جاققان مەرەيلى مەملەكەتتىڭ مارتەبەسى. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇل ستراتەگيالىق باعدارلاماسى ەل تۇتقاسىن ۇستاعان ازاماتتار ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە جاس ۇرپاق وكىلدەرى ءۇشىن داڭعىل جول كورسەتەتىن تاپتىرماس ادىستەمەلىك قۇرال بولىپ تابىلادى. سەبەبى, قۇجاتتا جاھاندىق دەڭگەيدەگى سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, دەربەس مەملەكەتتىڭ دامۋ بولاشاعىنا نەگىزدەلگەن اۋقىمدى مىندەتتەر كورسەتىلگەن. قۋاتتى ەكونوميكا, قۋاتتى بيزنەس قالىپتاستىرۋ ارقىلى قازاقستاندى قۋاتتى دەرجاۆاعا اينالدىرۋدىڭ تەتىكتەرى كەڭىنەن تۇسىندىرىلگەن. ءاسىرەسە, جاھاندىق دامۋ ۇدەرىسىنە ىلەسە وتىرىپ, وركەنيەتتىڭ كوشىنەن قالماۋعا باسا نازار اۋدارىلعانى كوڭىل قۋانتادى.
جولداۋدا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ سىندى ۇلت بولاشاعىنا قاتىستى قاعيداتتى ماسەلەلەر وتە ورىندى كوتەرىلدى. ارينە, وندا ەلباسى جەردىڭ, ەلدىڭ يەسى قازاق حالقىنا ۋاقىت جۇكتەيتىن قاسيەتتى مىندەتتەرگە دە توقتالدى. وسى ورايدا ۇلت زيالىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە جوعارى بولماق. بۇگىنگە دەيىنگى تولايىم تابىستارعا قول جەتكىزۋىمىز, ءتىپتى, وسىنداي كەڭ اۋقىمدى ستراتەگيالىق جوسپار قۇرۋىمىزدىڭ ءوزى – ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتى, حالىق بىرلىگىنىڭ ارقاسى ەكەندىگى ءسوزسىز. سوندىقتان, ەندىگى كەزەكتە سول بىرلىگىمىزدى نىعايتىپ, ەل مۇددەسى ءۇشىن ەرىنبەي ەڭبەك ەتەتىن جاسامپاز جاستاردىڭ زامانى تۋىپ وتىر.
ءبىز, جاستار, تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ تاعدىرىنا جاۋاپتى ەكەنىمىزدى بار جان-ءتانىمىزبەن سەزىنە وتىرىپ, ءححى عاسىردى «قازاقستاننىڭ التىن عاسىرى» ەتۋگە اتسالىسۋىمىز كەرەك. ەندەشە, اق جول, زامانداستار!
ەرلان قالماقوۆ,
قوستاناي وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
قوستاناي.
كەلەشەك كەلبەتى
بىلتىر ەلباسىمىز ەلىمىزدىڭ ەڭ قاستەرلى مەيرامى – تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا قازاقستان حالقىنا وركەنيەتتىڭ شىڭىنا جەتۋدى ماقسات ەتەتىن ماڭىزدى قۇجات «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىن جاريا ەتكەنى بەلگىلى.
بۇگىن ەلىمىز ءوز دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە تۇر. ەلباسى ەلىمىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى جاڭا ساياسي باعىتىن ايقىنداپ, بارشامىزدىڭ الدىمىزعا ماڭىزدى ءمىندەتتەر قويىپ وتىر. ءاربىر قازاقستاندىق بىلتىرعى جولداۋدان دا ءوزىنىڭ, وتباسىنىڭ, تۇتاس ەلىنىڭ جانە كەلەر ۇرپاعىنىڭ الاڭسىز دا باقۋاتتى تۇرمىس-تىرلىگىن كورە العانى ەش كۇمان تۋعىزباسا كەرەك.
اسىرەسە, ەلباسىنىڭ جاستارعا قاتىستى ايتقان سوزدەرى جان تەبىرەنتەرلىك بولعانى ەستە. ەلىم, جەرىم دەگەن جاستىڭ جۇرەگىنە قوزعاۋ سالعانى كامىل. جاسىراتىنى جوق, اعا بۋىن ەرتەڭگى ەل تۇتقالارى دەپ سەنىم ارتىپ وتىرسا, كەيبىر جاستاردىڭ اتا سالت, ءداستۇرلى ءدىننەن اداسىپ, ازعىرعاننىڭ جەتەگىندە كەتىپ ءجۇرگەندەرى – بارشامىزدىڭ ورتاق قاسىرەتىمىز. ەلباسى وسى كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋعا شاقىردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاڭا بۋىن قازاقستاندىقتارعا سەنىم ارتىپ: «سىزدەر جاڭا باعىتتىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋعا تيىسسىزدەر», دەپ اتاپ كورسەتتى. قازاقستاننىڭ بولاشاعىن ءبىلىمدى دە, بىلىكتى جاستارعا قاتىستى دەپ بىلەتىن ەلباسى جاس بۋىندى ەل ومىرىنە ەتەنە ارالاستىرۋ, ولارعا مەيلىنشە جاعداي جاساۋعا جاڭا ستراتەگيادان ايرىقشا ورىن بەردى. جولداۋداعى: «سەندەردىڭ ازات ويلارىڭ مەن كەمەل بىلىمدەرىڭ – ەلىمىزدى قازىر بىزگە كوز جەتپەس الىستا, قول جەتپەس قياندا كورىنەتىن تىڭ ماقساتتارعا اپاراتىن قۇدىرەتتى كۇش», دەگەن سوزدەر جاستارعا تىڭ جىگەر بەرمەك.
بارشا قازاقستاندىق جاس بۋىننىڭ ەلباسى الدىمىزعا قويعان اۋقىمدى ءمىندەتتەرىن ابىرويمەن ىسكە اسىرۋعا اتسالىسىپ, ەلىمىزدىڭ الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتەتىندىگىنە زور سەنىم بىلدىرەمىن.
باۋىرجان تۇياقوۆ,
ماڭعىستاۋ وبلىستىق جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى
باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
اقتاۋ.
ستراتەگيا جانە جاستار ساياساتى
حالىقتىڭ بولاشاققا دەگەن ۇكىلى ءۇمىتىنىڭ ۇزىلمەۋى ءۇشىن, العى كۇنگە دەگەن سەنىمىنىڭ ارتۋى ءۇشىن ۇلكەن باعدارلامالار جاسالىنادى. مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان جوسپارلار ەلدى ۇيىستىرىپ, بەرەكە-بىرلىگىنىڭ نىعايۋىنا, قاجىر-قايراتى مەن ماقسات-جىگەرىنىڭ ءبىر ارنادا توعىسۋىنا جول اشادى. اشۋعا ءتيىس تە. ويتكەنى, حالىقتان بيىك اسقار جوق. كارى تاريح مۇنداي جوسپارلاردىڭ تالايىنا كۋا بولعان.
ەكى الپاۋىتتىڭ ورتاسىندا وتىرعان قازاقستانىمىزدىڭ بۇرىنعىسى مەن بۇگىنگىسىن ساراپقا سالىپ, الداعى عۇمىر-بولاشاعىن باعدارلاۋ, سوعان ساي ءساتتى جوسپار جاساۋ – ۋاقىت وزدىرمايتىن تولعاقتى ماسەلە ەدى. بۇگىن ەرتە بوپ كورىنىپ, ەرتەڭ كەش بوپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەرتەرەك ۇققان ەلباسى 1997 جىلى «قازاقستان-2030» باعدارلاماسىن جۇرتقا جاريا ەتتى. حح عاسىردان ءححى عاسىرعا كوز تىگىپ, ءسوز سالىپ تۇرعانداي كورىنگەن سول كەزدە. بۇگىن وتكەن جولىمىزعا قاراپ, ءىزىمىزدى ايقىن تانيمىز. «اتتەگەن-ايىمىزدان» «ءاپ-بارەكەلدى!» دەگەن كەزدەرىمىز كوپ بولىپتى. بىرەن-cارانىن تىلگە تيەك ەتەيىك. ءبىزدىڭ ەڭ ۇلكەن جەڭىسىمىزدىڭ ءبىرى – حالىقارالىق دارەجەدە 14 مىڭ شاقىرىمدىق شەكارامىزدى بەكىتتىك. 15 جىل ىشىندە مەملەكەتىمىز الەمدەگى ەڭ سەرپىندى دامۋشى ەلدەردىڭ بەستىگىنە ەندى. قازاق ەلىندە 140 ۇلتتىڭ وكىلدەرى ءوزارا ىنتىماق-بىرلىگى جاراسىپ ءومىر سۇرۋدە. حح عاسىردىڭ باسىندا احاڭ, ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى: «ءالحامدۋليللا, از ەمەسپىز, التى ميلليون الاشپىز», دەپ ەدى. سوڭعى 15 جىلدا حالىقتىڭ سانى 14 ملن.-نان 17 ملن. ادامعا دەيىن ءوسىپتى. دەمەك, بۇگىن ءبىز دە احاڭشا قۋانىپ, احاڭشا شۇكىر ايتۋعا ىنتالىمىز.
ارپالىسىن الا كەلگەن جاھانداۋ ۇدەرىسىندە قازاقستان قاي باعىتتا دامۋى قاجەت؟ كۇردەلى دە كۇرمەۋلى ماسەلەلەر از ەمەس, ارينە. قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى, جالپى, ساياسي ءھام مادەني-الەۋمەتتىك جاي-كۇيىمىز قانداي بولماق؟ وسى سەكىلدى ساۋالدارعا ەلباسى جولداۋىندا تەرەڭ ءماندى جاۋاپتار بەرىلدى. ن.نازارباەۆ اتالمىش باعدارلامادا ەڭ ءىرى دەگەن ون باعىت بويىنشا ماسەلە كوتەردى. وندا ساياسي-الەۋمەتتىك, قوعامدىق-مادەني سالالاردىڭ قاي-قايسىسىنا دا تيەسىلى تۇيتكىلدەر ءتۇسىندىرىلىپتى. «قازاقستان-2050-دە» ۇلت دەنساۋلىعى, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن ەڭبەك ساياساتىن ۇتىمدى شەشۋ جولدارى, كاسىپكەرلىكتى جان-جاقتى قولداۋ مەن سالاماتتى ۇرپاق تاربيەلەۋ, انا مەن بالانى قورعاۋ, ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جەتىلدىرۋ سەكىلدى ماڭىزدى دۇنيەلەرگە ءمان بەرىلدى. مۇنىڭ ءوزى ۇلت ەرتەڭىنىڭ انىق تا جارىق بولۋىنا جاسالعان كەزەكتى قادام دەۋگە بولادى. پرەزيدەنتىمىز اعا بۋىن اماناتىن دا, ءۇمىتىن دە ارتىپ وتىر جاستارعا. اماناتقا قيانات قىلۋ جاسقا جاراسپاس. جولداۋ جاريالانعاندا جاستار قاراپ قالعان جوق, قايتا قارمانىپ قالۋدى قۇپ كوردى. جەر-جەردە وسى باعدارلامانى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ءارتۇرلى تۋرنيرلەر, ويىندار مەن ءدوڭگەلەك ۇستەلدەر, ءان بايقاۋلارى مەن ءتۇرلى باسقوسۋلار وتكىزىپ جاتىر. وتكىزىلە بەرەدى دە.
ەلباسى جولداۋىندا عىلىم-ءبىلىم سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپتى. «ەل مەن ەلدى تەڭەستىرەتىن باستى نارسە – ءبىلىم» دەمەپ پە ەدى زاڭعار م. اۋەزوۆ؟! اسىرەسە, بۇگىنگى قىم-قۋىت, الاساپىران زاماندا جاستاردىڭ بىلىممەن قارۋلانۋى ماڭىزدى, جاس بۋىننىڭ باسەكە-بايگەدە وق بويى وزا شاۋىپ شىعۋى ءۇشىن ءبىلىم سالاسىنا كوبىرەك كوڭىل بولىنگەنى كوكەيگە قۋانىش ۇيالاتتى. مەملەكەت باسشىسى سوڭعى 15 جىلدا ءبىلىم الۋعا جۇمسالاتىن قارجىنىڭ 9,5 ەسە وسكەنىن, ال سوڭعى 12 جىلدا جوعارى ءبىلىم الۋعا بەرىلەتىن گرانتتار سانىنىڭ 182 %-عا ۇلعايعانىن تىلگە تيەك ەتتى. 1993 جىلى «بولاشاق» باعدارلاماسى قابىلدانعان ەدى. سودان بەرى 8, 5 مىڭ بىلىمگەر شەتەلدىڭ وزىق وقۋ ورىندارىندا وقىدى. ەندى ءوز ەلىمىزدە دە الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن تەڭەسە الاتىن ۇزدىك ءبىلىم وشاقتارىن اشۋ, زياتكەرلىك مەكتەپتەردى كوبەيتۋ جانە يننوۆاتسيالىق زەرتتەۋلەردى دامىتۋدىڭ تەتىكتەرىن جاساۋ جاعى دا جولداۋدا ەسكەرىلىپتى. بۇل 2050 جىلعا دەيىن جۇيەلى جوسپار جاساپ وتىرعان قازاقستاننىڭ جاستار ساياساتىنا وڭ كوزبەن قارايتىنىن كورسەتەدى. پرەزيدەنتىمىز ءوز سوزىندە: «بۇگىن مەن جاريالاعان جاڭا ساياسي جانە ەكونوميكالىق باعىت سىزدەرگە جاقسى ءبىلىم بەرۋدى, ياعني بۇدان دا لايىقتىراق بولاشاق سىيلاۋدى كوزدەيدى. مەن سىزدەرگە – جاڭا بۋىن قازاقستاندىقتارعا سەنىم ارتامىن. سىزدەر جاڭا باعىتتىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالۋعا تيىسسىزدەر», دەپ جاستارعا ۇلكەن ءۇمىت ارتتى. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنەيىك. ەلىمىزدە عىلىممەن اينالىساتىن جاستار سانى 18 مىڭ ادامعا جەتتى. تەك سوڭعى ەكى جارىم جىل ىشىندە 3000-عا جۋىق جاس ورەن عىلىم تابالدىرىعىن اتتاپتى. دەمەك, جىل سايىن بۇل ۇدەرىس ۇدەپ جاتىر دەگەن ءسوز. «قازاقستان-2050» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلاتىن ءىس-شارالار بۇل يگى ءداستۇردى قارقىنداتىپ اكەتەدى دەگەن بەرىك سەنىم بار بىزدە.
جولداۋدا ەڭ ۇزدىك 100 كلاسسيكالىق شىعارمانى مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. قازىردىڭ وزىندە عالامتور بەتتەرىندە ىرىكتەۋ بايقاۋى باستالىپ كەتتى. قازىر جاستاردىڭ دەنى عالامتوردا ءوز ويلارىن اشىق بىلدىرەتىنىن ەسكەرسەك, ەلباسىنىڭ اتالمىش يدەياسىنىڭ ىسكە اسۋىنا جاستار قاۋىمى دا ۇلەس قوسىپ جاتىر دەۋگە بولادى. «قازاقستان-2050» باعدارلاماسىنداعى قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ, ونىڭ ىشىندە جاتاقحانالاردى كوپتەپ سالۋ, جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي الاڭىن 1 ميلليون شارشى مەترگە جەتكىزۋ تۋرالى ايتىلعان مىندەتتەر, بۇگىندە ءۇيسىز, كۇيسىز جۇرگەن جاس ماماندار جۇرەگىنە شۋاق ءتۇسىردى.
دەموگرافيالىق جاعداي, اسىرەسە, ءبىزدىڭ قازاق ءۇشىن سالعىرت قاراۋعا بولمايتىن كەلەلى ماسەلە ەكەنى بەلگىلى. قازاقستان حالقىنىڭ قازىرگى ءوسىمىنىڭ 60 پايىزدان استامى 20-30 اراسىنداعى جاستاردىڭ ۇلەسiندە. رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ ءاربىر ەكىنشى ازاماتى جاسى وتىزعا تولماعان ادام ەكەن. دەمەك, قازاقستان – جاستار مەملەكەتى. ارينە, جاستار تۋرالى ايتقاندا, شەشۋىن تاپپاي وتىرعان ماسەلەلەر جوق دەۋگە بولمايدى. دەرەكتەر ەلىمىزدەگى جاسى 25-تەن اسقان بويداقتار سانىنىڭ 3 ميلليوننان اسىپ جىعىلاتىنىن ايتادى. سۋيتسيدتەن پايىزدىق كورسەتكىش بويىنشا الەمنىڭ العاشقى ۇشتىگىنە كىرەتىنىمىز دە جاستار اراسىنداعى رۋحاني دەرتتەردىڭ از ەمەس ەكەنىن كورسەتەدى. وسى جانە باسقا دا ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان كوپتەگەن باعدارلامالار قابىلدانعان. «جاسىل ەل», «اۋىل جاستارى», «ديپلوممەن – اۋىلعا!», «بولاشاق» سىندى باعدارلامالاردىڭ ءبارى دە جاس بۋىننىڭ, جاس شىبىقتىڭ تۋرا ءارى جەمىستى اعاش بوپ جايقالۋىنا جاسالعان جاعداي دەۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ارنايى جاستار ساياساتى جونىندەگى تۇجىرىمداما تالقىلانىپ جاتقانىن ءوز جولداۋىندا ايتتى. جاستار تۋرالى جاڭا زاڭعا دا وزگەرىستەر ەنبەك. رەسپۋبليكانىڭ ءار وڭىرىندە جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى جونىندە باسقارمالار قۇرىلىپ جاتىر. بيىل ەلىمىزدىڭ جاستار ۇيىمدارى اقىلداسا كەلە, 2013 جىلدى اۋىل جاستارى جىلى دەپ جاريا ەتتى.
شەراعاڭ – شەرحان مۇرتازاشا ايتساق, «ەلباسى – بىرەۋ, قالعاندارىمىز – تىرەۋ». ەندەشە, جولداۋدى قولداۋ – حالىققا مىندەت, بىزگە سىن. ويتكەنى, 2050 دەگەن – بولاشاق, بولاشاق دەگەنىمىز – جاستار, مىنا ءبىز.
نۇربول قۇدايبەرگەنوۆ,
م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت
جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى.
الماتى.
التىن عاسىر – ء بىزدىڭ عاسىر
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا بىلتىرعى جولداۋىندا جاڭا قازاقستاننىڭ 2050 دامۋدىڭ جارقىن جولىن ايقىنداپ بەرگەنى بەلگىلى. «جاس كەلسە – ءىسكە», دەيدى دانا حالقىمىز. ءار ءىستى ءوز دەڭگەيىندە اتقارۋ ءۇشىن ءاربىر جاسقا ءبىلىم مەن تاجىريبە كەرەك. جولداۋدا ءبىلىم اقىسىن ءوز كۇشىمەن تولەي المايتىن جاستارعا كومەك كورسەتۋ شارالارى: مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك جەلىسىن, كوپسالالى وقۋ گرانتتارى, مامانداندىرىلعان وقۋ ورىندارى جۇيەلەرىن قۇرۋ, ەڭ قۋانتاتىنى – وندىرىستىك تاجىريبەدەن ءوتۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتۋ تاسقا تاڭبا باسقانداي كورسەتىلگەن. ەلدىڭ كەلەشەگىن كەمەلدەندىرۋشىلەرگە قامقورلىقتى زامانداستارىمىز قۋانا قارسى العانى دا ۇمىتىلا قويعان جوق. لايىقتى ءبىلىم الۋعا تالاپتانۋشىلارعا بۇدان بىلاي ۇلكەن مۇمكىندىكتىڭ اشىلماقتىعى ءبىلىمدى دە بىلىكتى بۋىننىڭ قاتارىن تولىقتىرا تۇسەرى داۋسىز.
مەملەكەت باسشىسى «جاڭا باعىتتىڭ قوزعاۋشى كۇشى – جاستار», دەپ جاس قازاقستاندىقتاردىڭ الدىنا ۇلكەن مىندەتتەر قويدى. قول جەتكىزگەن بۇگىنگى تابىستارىمىزدى ساقتاۋ جانە ەسەلەۋ, جاڭا باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ بۇگىنگى تولقىننىڭ ەنشىسىندە. بۇل – باعا جەتپەس باق جانە جۇگى اۋىر جاۋاپكەرشىلىك. الەمدىك نارىقتا جىل ساناپ كۇشەيىپ كەلە جاتقان باسەكەگە, ءححى عاسىرداعى ودان سايىنعى قيىن سىندارعا توتەپ بەرۋگە قۇلقىسى مەن ەڭبەك ەتۋگە ىنتاسى جوق, ءبىلىمى تاياز, رۋحى الاسا قوعامنىڭ قولىنان كەلمەيتىنى انىق. سوندىقتان ەلباسى كورەگەندىكپەن كورسەتىپ وتىرعانداي, ودان الىپ شىعار جول قولدارىنان ءبارى كەلۋگە ءتيىستى جاڭا كۇشكە تيەسىلى. ونداي كۇش بىزدەرمىز دەپ بىلەمىن. جاھاندىق دامۋدىڭ بەل ورتاسىنان تابىلىپ, جاس ەلىمىزدى الدىڭعى 30-دىڭ قاتارىنا قوسۋعا جىگەرىمىز بەن ءبىلىمىمىزدى ايامايتىنىمىزعا سەنىم مول.
اقش-تىڭ 26-شى پرەزيدەنتى تەودور رۋزۆەلت: «ادامزات بالاسىنىڭ ومىرلىك ءىس-ارەكەتىندە قايتالانىپ وتىراتىن قۇپيا قۇبىلىس بار – كەيبىر تولقىنعا قويىلاتىن تالاپ پەن ارتىلاتىن ءۇمىت ەرەكشە بولادى», دەگەن ەكەن. بۇل قازاقستان تاريحىنداعى جاڭا تولقىن – تاۋەلسىزدىك قۇرداستارىنا ارناپ ايتىلعانداي دا. التىن عاسىر – ءبىزدىڭ عاسىر بولۋى قولىمىزدا. ونى جاساۋ ءبىزدىڭ ۇلەس. جولداۋ جىگەرلەندىرگەن زامانداستارىم سوعان دايىن.
ميراس قۇتتىباي,
قاراعاندى وبلىستىق جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
قاراعاندى.
