قارعالى, جۋانتوبە, بوتاباي, قىزىلقايىڭ مەن تاشتوپ بولىپ جالعاسىپ كەتە بەرەدى. ودان بولەك, اۋدانداعى مالدى اعايىننىڭ, كورشىلەس جاڭاقورعان اۋدانىنىڭ ءبىراز حالقى وسى بەتتەن ورىن تەپكەن. سولاردىڭ بارلىعىن اۋدان ورتالىعىمەن قالقىمالى جانە جۇزبە كوپىرلەر جالعاستىرىپ تۇر.
ال داريا ارناسىندا مۇز ۇستاساتىن قىس پەن وزەن سۋى مولاياتىن كوكتەمدە بۇل كوپىرلەر ارنادان الىنىپ, اۋىلداعىلاردىڭ ءارى-بەرى قاتىناۋى پىشاق كەستى تىيىلادى. جۋىردا وسى جاعداي كەزەكتى مارتە قايتالانىپ, قارعالى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ورتالىعى سانالاتىن بۇلانباي ەلدى مەكەنى تۇرعىندارى قىستىڭ كوزى قىراۋدا ىرگەدەگى شيەلىگە جاڭاقورعان اۋدانى ارقىلى اينالىپ كەلۋگە ءماجبۇر بولىپ قالدى.
– كەڭەس وداعى كەزىندە قاراكول قويىن وسىرگەن قارعالى اۋىلىنىڭ ىرگەسى قالانعانىنا بيىل تۋرا 50 جىل تولادى. كوپىر سودان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان ماسەلە. جىل سايىن اكىمدەر ەسەپ بەرەتىن كەزدەسۋدە مىندەتتى تۇردە ايتىلاتىن پروبلەمانىڭ ءبىرى وسى. جىلداپ ايتىپ ءجۇرىپ, بىلتىر اياقسۋدى جەتكىزدىك. بىراق وسى كوپىرگە قاتىستى كوپ تىلەگىنىڭ ورىندالا قويۋى قيىن بولىپ تۇر, – دەيدى اۋىل تۇرعىنى مامبەت پەرنەباي.
اۋداندىق تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى دانا اماننىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى قالقىمالى كوپىر دە, وعان جەتكىزەتىن جول دا وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا قارايدى. سوندىقتان دا بۇل ماسەلە اۋدان كولەمىندە شەشىمىن تابا المايتىنى انىق. داريانىڭ اۋدان اۋماعىنان وتەتىن بولىگىندە ءبىر دە ءبىر ستاتسيونارلىق كوپىر جوق. قىزىلقايىڭ اۋىلى تۇسىندا ءالى كۇنگە پاروم تۇر. ارناعا مۇز قاتا, ول دا توقتايدى. تۇرعىندار قىس بويى تروسستى جاعالاپ, جاياۋلاپ, جالپىلاپ ءبىر امالىن جاساۋعا كوشەدى. استىنداعى سۋ ازايسا مۇز وپىرىلىپ كەتەتىنىن بىلە تۇرا وسىنداي قاتەرلى قادامعا بارماسقا تاعى امال جوق. ءبولىم باسشىسى مۇمكىندىككە قاراي ارعى بەتتەگى اۋىلدار اراسىن جالعايتىن جولداردى جوندەۋدى دە نازاردا ۇستايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
ايتپاقشى, بۇلانباي باۋى اۋىلىنىڭ ماڭايىندا ۋران وندىرەتىن كەنىش بار. ولاردىڭ كولىكتەرى وسى جول ارقىلى قاتىنايدى. پونتون كوپىردى جيناۋ, سالۋ كەزىندە اۋىلدىقتارعا كومەگىن تيگىزىپ وتىرعان دا وسى كەنشىلەر. جۋىردا وزەن ارناسى كوتەرىلىپ كەتكەن كەزدە دە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى قايرات پارمانقۇلوۆ كەنشىلەردەن اۋىر كولىك اكەلىپ, اۋىلداستار كوپىرگە قارايتىن ماماندارعا كومەك كورسەتىپ, كوپتەپ ءجۇرىپ ءبىراز شارۋا ىستەدى.
– ەستۋىمىزشە, ءتيىستى ورىندار كوپىر سالۋ ءۇشىن ءارلى-بەرلى وتەتىن كولىك اعىنى از دەگەن ۇستانىمدا سەكىلدى. مۇلدەم ولاي ەمەس, وسى قارعالىنىڭ وزىندە 1 300-دەن استام تۇرعىن بار. اۋدان ورتالىعىنان كۇنىنە جۇزدەگەن كولىك قاتىنايدى. بولاشاقتا وسى ماڭايدان «كۇمىسكەتكەن» سۋ قويماسى سالىنسا كولىك قاتىناسى كوبەيە تۇسەتىنى ايدان انىق. ستاتسيونار كوپىر تۇسسە ارعى بەتتەگى وزگە اۋىلدار تۇرعىندارىنىڭ اۋدان ورتالىعىنا قاتىناۋى جەڭىلدەر ەدى. پونتون سىر بەرسە, سالىپ ۇرىپ اۋدان اكىمشىلىگىنە بارامىز. وبالى نە كەرەك, ونداعىلار قولدان كەلگەنشە كومەك بەرىپ جاتىر, بىراق وبلىستىق ماڭىزى بار جول مەن كوپىر ماسەلەسىنىڭ شەشىمى ولاردىڭ قولىندا ەمەس, – دەيدى اۋىلدىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى الپىسبەك تاشىمبەت.
اۋىلداعىلار مۇز ۇستىمەن جۇرگەن تالاي كولىكتىڭ سۋعا كەتكەنىن ايتادى. ايتەۋىر وقىس وقيعانىڭ بارىندە ادامداردىڭ امان قالعانى عانا كوڭىلگە دەمەۋ. كوپىردى جيناپ تاستاعان ساتتەردە مۇنداعى جۇرت قانشا جەردەن قاۋىپتى ەكەندىگى ەسكەرتىلسە دە, تاۋەكەلگە سالىپ, توتە تارتۋعا ءماجبۇر. جاقىندا عانا قارعالى اۋىلىنداعى ايى-كۇنى جەتىپ وتىرعان ءبىر كەلىنشەكتى تولعاق قىسىپ, جاقىندارى جاندارمەن جاڭاقورعانعا جەتكىزىپتى. ونداعىلار قابىلداۋدان باس تارتقاسىن شيەلىگە اپارىپتى.
وسى جولمەن ەسەپتەگەندە اۋىل مەن اۋدان ورتالىعىنىڭ اراسى – 37, ال جاڭاقورعان ارقىلى اينالىپ كەلسە 120 شاقىرىم بولادى ەكەن. قوڭىرتوبەل تىرشىلىك كەشىپ جاتقان جۇرت ءۇشىن ىرگەدەگى شيەلىگە اينالىپ بارۋدىڭ جولكىرەسى دە ايتارلىقتاي سالماق.
تۇرعىندار تىلەگىنە وراي وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا دا حابارلاستىق. ونداعىلاردىڭ ايتۋىنشا, كوپىر سالۋ ءۇشىن اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان جەر ۋچاسكەسىن تاڭداۋ مەن جوبالاۋعا ارنالعان ساۋلەت-جوسپارلاۋ تاپسىرماسى ازىرلەنۋى كەرەك. كوپىر قۇرىلىسىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى مەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالارى ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىنعان جاعدايعا عانا قۇرىلىسقا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى سۇراۋعا بولادى.
باسقارما بىزگە جولداعان حاتىندا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوپىردىڭ كۇتىمىنە قاتىستى الاڭىنا دا جاۋاپ بەرە كەتىپتى. وسىعان دەيىن اتالعان جۇمىسپەن اينالىسىپ كەلگەن «ەلامان قۇرىلىس» جشس بيىلدان باستاپ قوسالقى مەردىگەر رەتىندە كوپىردى كۇتىپ-ۇستاۋدى جەرگىلىكتى «شيەلى جولشى» كومپانياسىنا تاپسىراتىن بولدى. «شيەلى جولشى» اۋدان اۋماعىندا داريا ۇستىنەن وتەتىن كوپىرلەردىڭ كۇتىمىن باقىلاپ جۇرگەن تاجىريبەلى كومپانيا. بىراق بۇل – ماسەلەنىڭ شەشىمى ەمەس. داريانىڭ وسى تۇسىنا ەل ەمىن-ەركىن قاتىنايتىن ستاتسيونارلى كوپىر قاجەت.
اماندىق بولسا, بيىل دا ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرى وتەر, بۇل پروبلەما دا ايتىلار. جىلداعى جاۋاپ قايتالاناتىنى تاعى بەلگىلى. بار مۇڭى كوپىر بولعان قارعالىلىقتار سول ءسوزدىڭ تەزىرەك ىسكە اينالعانىن قالايدى.
قىزىلوردا وبلىسى
