ەلباسى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى ن.ءا.نازارباەۆ پارتيانىڭ حV سەزىندە سويلەگەن سوزىندە: «ءبىز الىس بولاشاققا كوز تىگىپ, الدىمىزعا بيىك مەجەلەر بەلگىلەدىك... ونى مۇلتىكسىز جۇزەگە اسىرىپ, قازاق ەلىن دامۋدىڭ دارا جولىنا باستاۋ ەلدەگى ەڭ قۋاتتى ساياسي كۇش – «نۇر وتانعا» جۇكتەلىپ وتىر», دەپ اتاپ كورسەتتى. حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ەسەلەنەر تۇسىندا ىقپالدى ۇيىمنىڭ بارلىق بۋىندارىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋى تالاپ ەتىلەدى.
وسى ورايدا, اۋدان اكىمى, پارتيانىڭ قورعالجىن اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى قايىر رىسكەلدينوۆتى اڭگىمەگە تارتىپ, سەزد العا قويعان مىندەتتەر, ۇيىم قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى جونىندە اڭگىمەلەپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
ەلباسى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى ن.ءا.نازارباەۆ پارتيانىڭ حV سەزىندە سويلەگەن سوزىندە: «ءبىز الىس بولاشاققا كوز تىگىپ, الدىمىزعا بيىك مەجەلەر بەلگىلەدىك... ونى مۇلتىكسىز جۇزەگە اسىرىپ, قازاق ەلىن دامۋدىڭ دارا جولىنا باستاۋ ەلدەگى ەڭ قۋاتتى ساياسي كۇش – «نۇر وتانعا» جۇكتەلىپ وتىر», دەپ اتاپ كورسەتتى. حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ەسەلەنەر تۇسىندا ىقپالدى ۇيىمنىڭ بارلىق بۋىندارىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋى تالاپ ەتىلەدى.
وسى ورايدا, اۋدان اكىمى, پارتيانىڭ قورعالجىن اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى قايىر رىسكەلدينوۆتى اڭگىمەگە تارتىپ, سەزد العا قويعان مىندەتتەر, ۇيىم قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى جونىندە اڭگىمەلەپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– قايىر ومىرسادىق ۇلى, سەزگە اۋدان دەلەگاتسياسىن باستاپ باردىڭىز, اۋقىمدى مىندەتتەردى تالقىلاۋعا قاتىستىڭىز. دوكترينانىڭ قابىلدانۋى ەل ومىرىندەگى پارتيالىق ىقپالدىڭ ارتقاندىعىن, سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, جاڭا زاماننىڭ عاسىرلىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا حالىق پەن مەملەكەتتىڭ دايىن ەكەندىگىن بىلدىرگەندەي. ەندەشە, پارتيانىڭ كوشباسشىلىق قۋاتىنىڭ كۇشەيە ءتۇسۋىنىڭ ءمانىسى نەدە دەپ بىلەسىز؟
– سۇراعىڭىزعا ەلباسى, پارتيا توراعاسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ مىنا سوزدەرىمەن بارىنشا ايقىن جاۋاپ بەرۋگە بولادى: «نۇر وتان» ناقتى ناتيجەنىڭ, ىلكىمدى ءىستىڭ پارتياسى اتانىپ, ەلدىڭ كوڭىلىنەن شىعا ءبىلدى. كۇنىمىزدى شۋاقتى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن ەلىمىزدى قۋاتتى ەتۋ – بارلىعىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز. بۇل «نۇر وتاننىڭ» بولاشاققا جول سىلتەيتىن تەمىرقازىعى بولۋعا ءتيىس». مۇنداي پارتيا ۇنەمى العا جىلجىپ, اۆانگاردتىق ءرولىن كۇشەيتە تۇسەتىنى بەلگىلى.
وسىدان ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان- 2050» ستراتەگياسىن جاريالاپ, ەلىمىزدى بارىنشا دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسۋ تۋرالى مىندەت قويدى. سوندىقتان, جاڭا اسۋلاردى باعىندىرۋعا بەرەكە مەن بىرلىك, تاۋەلسىزدىككە جاڭاشا كوزقاراس, اشىقتىق پەن ىنتا كەرەك. از عانا ۋاقىت ىشىندە تاعدىرشەشتى رەفورمالار باستالدى. قوعامدىق باقىلاۋ, حالىق الدىنداعى ەسەپ بەرۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعى, ءوزىن ءوزى باسقارۋ جۇيەسى ايتارلىقتاي جەتىلدىرىلدى. حالىقتىق پارتيا رەتىندە ءبىز دە بۇل جۇمىستارعا بەلسەندى تۇردە قاتىسىپ, قىزمەتىمىزدى جاڭعىرتۋىمىز قاجەت. سول سەبەپتى, پارتيا باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ جاڭا دوكتريناسى قابىلدانىپ وتىر. ماڭىزدى قۇجاتتى پارتيامىزدىڭ كونستيتۋتسياسى دەپ باعالار ەدىم. ويتكەنى, ول دامۋدىڭ جاڭا بەلەستەرىن اشىپ, پارتيانىڭ يدەيالىق-تانىمدىق جانە قۇندىلىق باعىت-باعدارىن العا تارتادى. سونداي-اق, ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر پارتياسى ەلدى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتىنا سايكەس اۋقىمدى ساياسي دوكتريناسىن ۇسىنا الماۋى «نۇر وتاننىڭ» ابىرويلى تۇعىرىن كورسەتەدى.
– پارتيانىڭ ءححى عاسىرداعى ميسسياسى مەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ اۋقىمىنداعى ايقىن باستامالارى قورعالجىندىقتاردى دا ىرگەلى ىستەرگە جىگەرلەندىرە تۇسەتىنى انىق. مىندەت اۋقىمدى. ونى جۇزەگە اسىرۋ الدىمەن پارتيا ۇيىمىنىڭ ىقپالدىلىعى مەن قۋاتتىلىعىن سىنعا سالادى. ەندەشە, وزدەرىڭىزدەگى قارىم-قابىلەتتى قالاي باعالار ەدىڭىز؟
– ۇيىمنىڭ جاۋىنگەرلىگى ماقساتتىڭ ايقىندىلىعىنان قۋات الادى. ءبىزدىڭ كەز كەلگەن تاپسىرمانى ورىنداۋعا دايىن ەكەنىمىزدى ەلىمىزدەگى ۇلان-عايىر وزگەرىستەردەن دە بايقاۋعا بولادى. «نۇر وتان» جەتەكشى ساياسي كۇش رەتىندە, ەڭ الدىمەن, ءاربىر ايماقتا, ەلدى مەكەندە, كەنتتە جانە اۋىلدا قوعاممەن جۇمىس ىستەيتىن جەرگىلىكتى ءبولىمشەلەردىڭ تارماقتالعان جەلىسىنە ارقا سۇيەيدى. الدىمىزدا بارلىق پارتيالىق قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىن ساپالىق جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ مىندەتى تۇر. بۇگىن ءبىز بارلىق جوسپارلارىمىز بەن ءىس-قيمىل شارالارىن حV سەزد شەشىمدەرىمەن جانە ەلدى 2050 جىلعا دەيىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىنىڭ باستى قاعيدالارىمەن سايكەستەندىرۋىمىز قاجەت.
اۋداندا پارتيامىزدىڭ 1140 مۇشەسىن بىرىكتىرەتىن 14 باستاۋىش ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. وڭىرلىك ۇيىم بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ بەسىگىنە, تۇتاستىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ ۇياسىنا اينالدى دەسەم, ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس. بىزدە ۋاقىتتان وزا قيمىلداۋ ءۇردىسى قالىپتاسقان. سەزدەن ورالعان بويدا فيليالدىڭ بارلىق باستاۋىش ۇيىمدارىندا ارنايى كەستە قۇرىلىپ, فورۋم شەشىمدەرىن حالىققا جەتكىزۋ ماقساتىندا جيىندار وتكىزىلدى. ءوزىم قاتىسقان ارداگەرلەرمەن, جاستارمەن, مەكتەپ وقۋشىلارىمەن, بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەردە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ باستامالارىن قىزۋ قولداۋشىلىق بايقالدى. اسىرەسە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارداعى, «جاس وتان» جاستار قاناتىنداعى, «جاس ۇلان», «جاس قىران» بالالار ۇيىمدارىنداعى پاتريوتتىق قوزعالىستىڭ جاندانا تۇسكەنى ەڭسەلى ەل بولۋىمىزدىڭ كەپىلى دەپ بىلەمىن.
– حالىقتىڭ قولداۋى مەن سەنىمى ناقتى ىستەردەن كورىنىس بەرەدى. وسى ورايدا پارتيالىق قىزمەتكە سۇرانىستىڭ مازمۇنى دا وزگەرە ءتۇسۋى تالاپ ەتىلەدى. دوكترينانىڭ وزىق تۇستارى وسىندا ەمەس پە؟
– ويىڭىز ورىندى. اناۋ ءبىر جىلدارى تۇرعىنداردىڭ ۇساق-تۇيەك وتىنىشتەرى كوبەيىپ كەتكەنى راس. قوعامنىڭ دامۋىندا ول دا بولماي قويمايتىن قۇبىلىس. باستىسى, ساناداعى سەرپىلىسكە جول اشا بىلۋدە. پارتيا بۇل مىندەتتى ورىنداي الدى دەپ سانايمىن. ءىستىڭ وڭتايلى تەتىگى ماسەلەنى دۇرىس قويا بىلۋدە. اۋداندىق فيليال 2012-2013 جىلدارى 6 كونفەرەنتسيا, 4 ساياسي كەڭەس ءماجىلىسىن, 10 ساياسي بيۋرو وتىرىسىن شاقىردى. پارتيا مۇشەلەرىنىڭ تالقىلاۋىنا «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام ءىس-شاراسىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى», «قازاقستان. 2017 ماقساتتارى. ۇلتتىق ءىس-قيمىل جوسپارى», «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى تۋرالى», «باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ, اتقارۋشى ورگاننىڭ جانە قوعامدىق قۇرىلىمدار مارتەبەسىن جوعارىلاتۋ تۋرالى», «ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «جاس وتان» جق ءىى سەزىندە العا قويعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋداعى قورعالجىن اۋداندىق فيليالىنىڭ مىندەتتەرى تۋرالى», تاعى باسقا وزەكتى ماسەلەلەر ۇسىنىلدى. قابىلدانعان قاۋلى-قارارلاردىڭ ورىندالۋى ايرىقشا نازاردا ۇستالۋى جۇرتشىلىق كوڭىلىنەن شىعۋدا.
پارتيا بەلسەندىلەرى اۋىلدىق جەرلەردى ارالاپ, تۇرعىندار جيىنىن وتكىزىپ تۇرادى. اۋداندىق فيليالدىڭ قوعامدىق قابىلداۋىنا 2012 جىلى 90 ادام, بيىل 70 كىسى وزدەرىن تولعاندىراتىن ماسەلەلەرىمەن كەلدى. ازاماتتاردىڭ ءوتىنىش-پىكىرى, مۇڭ-مۇقتاجى ەسكەرۋسىز قالمايدى جانە ولاردى شەشۋدى ءوز باقىلاۋىمدا ۇستاپ وتىرامىن. سونداي-اق, پارتيانىڭ ورتالىق اپپاراتى جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوشپەلى قابىلداۋلارى, رەسپۋبليكالىق ماي-دىڭ «جولدا قابىلداۋلارى» جالعاسىن تابۋدا.
«نۇر وتان» پارتياسى اقمولا وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, وبلىس اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ ءساۋىر ايىندا اۋدانىمىزدا قابىلداۋ وتكىزدى. ءارتۇرلى ۇسىنىس-پىكىرلەرى, مۇڭ-مۇقتاجىمەن جيىرما شاقتى ازامات قابىلداۋدا بولدى. بۇگىنگى كۇنى بۇل ازاماتتاردىڭ بىرىنە تۇسىنىك بەرىلسە, بىرىنە كومەك كورسەتىلىپ, ماسەلەلەر شەشىمىن تاپتى. ماسەلەن, تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج كوپ-بالالى جاس انا انار ورالبەكوۆا مەن ءىى توپ مۇگەدەگى دۇيسەنباي بالماعانبەتوۆتىڭ ءوتىنىشى قاناعاتتاندىرىلدى. امانكەلدى اۋىل وكرۋگىندەگى «اق ق ۇلىن» جشس-ءنىڭ باسشىسى جوعارىداعى اتتارى اتالعان كىسىلەرگە اۋدان ورتالىعىنان ەكى ءۇي ساتىپ الىپ بەردى.
پارتيا مۇشەلەرى بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى باستاماسىن قولداپ وتىر. تاياۋدا جەرگىلىكتى «نۇر وتان» اپپاراتى جاڭا عيماراتقا قونىس اۋداردى. وسى يگى ىسكە ءوز ۇلەسىن قوسقان كەڭبيدايىق اۋىلىنىڭ شارۋاشىلىق باسشىسى سەرىكباي راحىمبەكوۆكە ريزالىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ءبىرتابان اۋىلىنداعى شارۋاشىلىق باسشىسى ەربول مىرزابەكوۆ ەكى-ءۇش ءۇي عانا قالعان ەلدى مەكەنگە جاڭا ەكپىن اكەلىپ, تۋريستىك بيزنەستى دوڭگەلەنتىپ وتىر. اۋىلعا جاڭا ۇيلەر سالىندى. ال وبلىسىمىزعا تانىمال ونەرپاز مارات ءالىمجانوۆ ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ اياسىندا ۇلتتىق «دالالىق قوناق ءۇي» جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتقانى ءسۇيىنىشتى.
– ەلباسى حالىق تاعدىرىنا قاتىستى «نۇر وتان» اتقارار ماڭىزدى بەس ماسەلەنى كۇن تارتىبىنە شىعاردى. ءسىزدىڭ اۋداننىڭ پارتيا ۇيىمى بۇل تاپسىرمالاردى ورىنداۋدا قانداي قارىم-قايرات تانىتپاق؟
– اسا كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ العا تارتىلۋىنىڭ ءوزى پارتيانىڭ شىنايى حالىقتىق مارتەبەسىن ايعاقتايدى. ءبىز وسى دەڭگەيدەن كورىنۋگە بارلىق مۇمكىندىكتەرىمىزدى جۇمىلدىرامىز. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار دا بارشىلىق. بيىل ديقاندارىمىز 80 909 گەكتارعا ەگىن سەۋىپ, تابيعات قيىندىقتارىنا قاراماستان وراقتى تابىستى اياقتادى. گەكتار تۇسىمدىلىگى 12 تسەنتنەردىڭ ماڭايىندا بولدى. بۇل – سوڭعى جىلدارداعى جوعارى كورسەتكىش. ءداستۇرلى مال شارۋاشىلىعى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى.
اۋدانىمىزدا 2012 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا «تاڭداۋ» يننوۆاتسيالىق دامىتۋ ورتالىعى اشىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا بىلىكتى كادرلار دايارلاۋعا باعىتتالعان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020», «ونىمدىلىك-2020», «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» اتتى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. اۋدانداعى «بيزنەس كەڭەسشىسى» كۋرسىندا 28 جۇمىسسىز ادام كاسىبي قايتا دايارلاۋدان ءوتىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرىلسا, 98 كىسى قوعامدىق جۇمىسقا تارتىلدى. باعدارلامانىڭ وزگە باعىتتارى بويىنشا دا ناتيجەلى ىستەر اتقارىلدى. ءتىپتى, تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا بيىل ۋكراينادا قورعالجىن اۋدانىنىڭ كۇندەرى وتكىزىلگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
جاستار مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن تاپسىرمالاردى ورىندايتىن نەگىزگى كۇش بولعاندىقتان, ولارعا ۇلكەن ءۇمىت ارتىلىپ وتىر. ءبىزدىڭ «جاس وتان» جاستار قاناتىندا 301 مۇشە بار. ولار «جاستار – وتانعا», «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلامالارىنىڭ ۇيىتقىسى بولۋدا. وتكەن ەكى جىلدا اۋدانىمىزداعى جاس ماماندارعا 5 ملن. 248 مىڭ تەڭگە كوتەرمە جاردەماقى, باسپانا الۋعا 23 ملن. 329 مىڭ تەڭگە نەسيە قارجىسى ءبولىندى. بيىل «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىمەن 3029 مىڭ تەڭگە كوتەرمە جانە 14 ملن. 996 مىڭ تەڭگە تۇرعىن ءۇي نەسيەسى يگىلىككە جاراتىلدى. سونىمەن قاتار, اۋدان ورتالىعىندا الداعى جىلى «قولجەتىمدى باسپانا» باعدارلاماسىمەن 14 پاتەرلىك ءۇي سالىناتىنى اۋىل ءومىرىن جاڭعىرتۋعا سەپتىك جاسايدى دەپ بىلەمىز.
– تاراتىپ ايتقان اڭگىمەڭىز ءۇشىن راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى.
