مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنىڭ قوستاناي دەپارتامەنتىندە 2012 جىلدىڭ كۇزىنەن باستالعان تۇيمەدەي ءىس بۇگىنگى كۇنى تۇيەدەي بولدى. ءبىر جارىم جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى جەلبۋازدانىپ, زاڭنىڭ قامىرشا يلەنۋىنە سەبەپ بولعان وسى دەپارتامەنتتىڭ م ۇلىكتى باسقارۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى ساۋلە شوقانوۆا مەن قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى ايناش جۋاسپاەۆانىڭ «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسادى» دەگەن اتتان ار-نامىسىن قورعاپ قالۋعا جانتالاسى ەدى. وقيعانىڭ قالاي وربىگەنى تۋرالى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بيىلعى 13 اقپانداعى №66 سانىندا جارىق كورگەن «قامشىنىڭ سابىمەن ۇرماس بولار...» دەگەن ماقالامىزدا جەتكىزگەن بولاتىنبىز.
مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنىڭ قوستاناي دەپارتامەنتىندە 2012 جىلدىڭ كۇزىنەن باستالعان تۇيمەدەي ءىس بۇگىنگى كۇنى تۇيەدەي بولدى. ءبىر جارىم جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى جەلبۋازدانىپ, زاڭنىڭ قامىرشا يلەنۋىنە سەبەپ بولعان وسى دەپارتامەنتتىڭ م ۇلىكتى باسقارۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى ساۋلە شوقانوۆا مەن قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى ايناش جۋاسپاەۆانىڭ «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسادى» دەگەن اتتان ار-نامىسىن قورعاپ قالۋعا جانتالاسى ەدى. وقيعانىڭ قالاي وربىگەنى تۋرالى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بيىلعى 13 اقپانداعى №66 سانىندا جارىق كورگەن «قامشىنىڭ سابىمەن ۇرماس بولار...» دەگەن ماقالامىزدا جەتكىزگەن بولاتىنبىز.وقىرماننىڭ ەسىنە قىسقاشا سالا كەتەر بولساق, وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ ماماندارى 2012 جىلى جوسپارلى تەكسەرۋدەن كەيىن «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-بابى,1-تارماعىنىڭ 4 جانە 5-ءشى تارماقشالارىنا سۇيەنىپ جاساعان اكتىسىندە ساۋلە شوقانوۆا مەن ايناش جۋاسپاەۆانى «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي تۋعىزدى» دەپ تۇجىرادى. ا.جۋاسپاەۆا دەنيسوۆ اۋدانىنداعى ۇزىندىعى 0,36 شاقىرىم ابدەن توزىعى جەتكەن تەمىرجول تۇيىعىن سول اۋدانداعى جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا كومىر جەتكىزىپ بەرىپ وتىرعان «يمانوۆكا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە جالعا بەرگەنىن, ودان شالعايداعى تەمىرجول تۇيىعىن پايدالانۋداعى ەركىن باسەكەنىڭ قاعيداتىنا ەشقانداي نۇقسان كەلمەگەندىگىن, ال س.شوقانوۆا 2012 جىلى شىلدەدە «MAN» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە «ەڭبەك» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى بالانسىنداعى ەسكى عيماراتتى تەندەر جەڭىمپازى انىقتالعانعا دەيىنگى مەرزىمگە جالعا بەرگەنى تۋرالى ايتقانبىز. پروكۋراتۋرا تەكسەرىسىنەن كەيىن مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ قوس باس مامانى «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاساعان» بولىپ شىققان سوڭ, كاسىپكەرلەردەن اتالعان نىساندار قايتارىلىپ الىندى. سونىمەن, جوقتان بار جاساپ, سوناۋ 50-ءشى جىلدارى توسەلگەن, توزعان تەمىرجولدى وزدەرى جاماپ-جاسقاپ پايدالانىپ, الىستاعى اۋداننىڭ ەلدى مەكەندەرىن قىسقى وتىنمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان كاسىپكەر دە, ىشىندە جىلۋى جوق ەسكى عيماراتتا جۇمىس باستاعان كاسىپكەر دە بۇل نىسانداردان ۇركىپ, كەتىپ قالدى. سودان كەيىن وتكىزگەن نەشە تەندەردە دە بۇل ەكى نىسانعا بىردە-ءبىر جان سۇرانىم بەرگەن جوق. بيۋدجەت قورجىنى قارجىدان قاعىلدى. ال ەكى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر جىل باسىنان بەرى ءوز ار-نامىسىن قورعاۋمەن اۋرە. راسىن ايتقاندا, وسى ۋاقىتقا دەيىن ءىستىڭ قىر سوڭىنان ەكى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ەمەس, وبلىستىق پروكۋراتۋرا قالماي قويدى.
مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ ەكى باس مامانى پروكۋراتۋرا تەكسەرىسىنەن كەيىن «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسادى» دەگەن جالاعا بەرگىسىز اتتان قورعانۋ ءۇشىن قوستاناي قالالىق سوتىنا ارىزداندى. ءىستىڭ بۇگە-شىگەسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنان باستاپ بارلىق زاڭنامالار شەڭبەرىندە قاراعان ءادىل سوت س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانىڭ ارىزىن قاناعاتتاندىرعان بولاتىن. دەمەك, وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ, انىعىراق ايتساق, وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى د.سىزدىقوۆتىڭ مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ ەكى باس مامانى س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانىڭ ارەكەتىن «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-بابى,1-تارماعىنىڭ 4 جانە 5-ءشى تارماقشالارىنا سايكەستەندىرگەن قاۋلىسىنىڭ دۇرىس ەمەستىگى ايتىلدى سوت شەشىمىندە. دەپارتامەنتتە قورىتىندى قول قويۋعا قۇزىرى جوق, تەك ءىستى اتقارۋشى باس ماماندار «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسادى» دەگەن سۋىق اتتان وزدەرىن قورعاپ العانعا, ادىلدىكتىڭ بارىنا قۋاندى. زاڭ بويىنشا جەڭىلگەن جاقتىڭ ءارى قاراي سوت ساتىلارىنا ارىزدانۋىنا قۇقى بار ەكەنى بەلگىلى. وبلىستىق پروكۋراتۋرا ەكى ايەلدى اپەللياتسيالىق سوتقا بەردى. بۇل سوت ۇدەرىسىندە دە ءادىل سوت وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرعان جوق. قايتا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭىنىڭ 25-بابىنا سۇيەنگەن وبلىستىق پروكۋروردىڭ ورىنباسارى د.سىزدىقوۆتىڭ «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-بابى,1-تارماعىنىڭ 4 جانە 5-ءشى تارماقشالارىندا قارالعان «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي تۋدىرعانى ءۇشىن» دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن تەرىسكە شىعارادى. «پروكۋراتۋرا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 25-بابىندا نە ايتىلعان ەدى؟ وندا پروكۋرور ءوز قۇزىرەتi شەگiندە زاڭدىلىقتى بۇزۋدى بولدىرماۋ تۋرالى, قىلمىس جاساۋعا جانە باسقا ءتارتiپ بۇزۋشىلىققا ىقپال ەتكەن سەبەپتەر مەن جاعدايلاردى جويۋ تۋرالى ايتىلادى. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن ايتساق, پروكۋرور بۇل باپتى باسشىلىققا العاندا زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرگەندەردى تارتىپكە شاقىرىپ, جازالاۋدى باسشىنىڭ ءوز قۇزىرىنا قالدىرادى. ال وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى د.سىزدىقوۆ مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسىنا باس ماماندار س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارت دەپ وتىر. بۇلاي بولعاندا زاڭ بۇزۋشىلىققا جول بەرگەندەردى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە شاقىرۋ ءۇشىن قر «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭى 20-بابىنىڭ 1-تارماعى بار ەمەس پە؟ ءادىل سوت ءوز قاۋلىسىندا وسىنى ايتا كەلىپ, وبلىس پروكۋرورى ورىنباسارىنىڭ قر «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭىنىڭ 20-بابىنىڭ 1-تارماعىن ساقتاماي ءارى ەلەمەي وتىرعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. ال اتالعان زاڭنىڭ 20-بابىنىڭ 1-تارماعىندا «زاڭنىڭ بۇزىلۋ سيپاتىنا قاراي پروكۋرور قىلمىستىق iس قوزعاۋ, تارتiپتiك iس جۇرگiزۋ تۋرالى, اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى iس جۇرگiزۋ جونiندە قاۋلى شىعارادى» دەپ كورسەتىلەدى. ول ءۇشىن پروكۋراتۋرا تەكسەرىسىندە دەپارتامەنتتەگى ەكى باس ماماننىڭ كۇناسىنە بۇلتارتپايتىن ايعاق بولۋى ءتيىس ەدى. ولاي بولعان جوق قوي, قۇجاتقا قورىتىندى قول قويعان س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆا ەمەس, ولار ورىنداۋشى عانا. «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» زاڭدى ولار بۇزعان جوق. ونى سوتتا ەكى ايەل دالەلدەپ شىققانى جونىندە ءبىز وتكەن ماقالامىزدا دا ايتقانبىز. اپەللياتسيالىق سوت وبلىس پروكۋرورى ورىنباسارىنىڭ 2012 جىلدىڭ 14 قىركۇيەگىندەگى مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتىنىڭ قوستاناي دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ اتىنا تۇسىرگەن «زاڭدى بۇزۋشىلىقتىڭ سەبەپتەرىن جانە وعان جاعداي تۋعىزۋشىلىقتى جويۋ» تۋرالى ۇسىنىسىن ءۇستىرت, بىرجاقتى جاسالعان شەشىم دەپ باعالاي وتىرىپ, پروكۋراتۋرانىڭ وسىنداي ۇسىنىس جاساۋى بەلەڭ الىپ بارا جاتقانىن دا سىناي ايتادى. سونىمەن قاتار, وبلىس پروكۋرورى ورىنباسارىنىڭ س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى داۋلى ۇسىنىسىنداعى تالابى ولاردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىمەن جانە باسقا زاڭدارىمەن قورعالاتىن قۇقى مەن مۇددەسىن اياققا باسۋ ەكەنى دە وسى سوت قاۋلىسىندا كەلتىرىلەدى.
سونىمەن, اپەللياتسيالىق سوتتان جەڭىلگەن وبلىستىق پروكۋراتۋرا ەندى مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ قوس باس مامانى س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانىڭ ۇستىنەن وبلىستىق سوتقا كاسساتسيالىق شاعىم تۇسىرەدى. كاسساتسيالىق سوت القاسى قوستاناي وبلىستىق پروكۋراتۋراسىنىڭ «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-بابى,1-تارماعىنىڭ 4 جانە 5-ءشى تارماقشالارى بويىنشا مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ باس ماماندارى س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانى «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي تۋدىرعانى ءۇشىن» تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى تالاپ ەتكەن ۇسىنىسىنىڭ زاڭسىز ەكەنىن مويىنداعان قوستاناي قالالىق جانە وبلىستىق اپەللياتسيالىق سوتتاردىڭ شەشىمىن وزگەرىسسىز قالدىردى. وبلىستىق پروكۋراتۋرا سوتتىڭ ءۇشىنشى ساتىسىندا وسىلاي تاعى دا جەڭىلىس تاپتى.
بۇل ىسكە وسىمەن نۇكتە قويىلعاندا دۇرىس بولار ەدى, دۇرىستان بۇرىن ءادىل بولار ەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» زاڭىن بۇزباعان, ونى ءادىل سوت ارقىلى دالەلدەگەن ەكى مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ يىعىنان جۇك تۇسكەندەي بولعان.
– ەلىمىزدە دەموكراتيانىڭ سالتانات قۇرعانى دەپ سانادىق. ويتكەنى, ءبىزدىڭ ار-وجدانىمىز, قۇقىمىز اتا زاڭىمىز ارقىلى قورعالادى. سوتتار شەشىمىنەن سونى سەزىنگەندەي ەدىك, – دەيدى س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆا. بىراق وبلىستىق پروكۋراتۋرا بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيدى ەكەن. «جىعىلعان كۇرەسكە تويمايدى» دەگەن, ەندى وبلىستىق پروكۋراتۋرا سوتتىڭ ءتورتىنشى ساتىسىنا, ياعني قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسىنا شاعىمداندى. جوعارعى سوتتىڭ قاداعالاۋشى سوت القاسى تومەنگى سوت ساتىلارىنىڭ شىعارعان شەشىمدەرىن قۇپتاي وتىرىپ, بۇل ءىستى قاراۋدان باس تارتتى. انىقتاماسىندا مەملەكەتتىك مەنشىكتەگى نىسانداردى تەندەرسىز جالعا بەرۋدە كىنالى كەلىسىمشارتقا قول قويعان مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ش.تاجىباەۆ ەكەنىن, ونىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ قوستاناي وبلىسى بويىنشا تارتىپتىك كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, جۇمىستان بوساتىلعانى ايتىلادى. ال كەلىسىمشارتقا قول قويۋعا وكىلەتتىگى جوق, تەك ءىستى اتقارعان باس ماماندار س.شوقانوۆا مەن ا.جۋاسپاەۆانىڭ كىناسى جوقتىعىن, ولاردى كىنالى دەپ تاپقان پروكۋروردىڭ دالەلى ناقتى, انىق ەمەس, نەگىزسىز ەكەندىگى قىسقا قايىرىپ كەلتىرىلەدى.
وبلىس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى د.سىزدىقوۆ مەملەكەتتىك م ۇلىك جانە جەكەشەلەندىرۋ كوميتەتى قوستاناي دەپارتامەنتىنىڭ سول كەزدەگى باسشىسى ش.تاجىباەۆقا جازعان ۇسىنىسىندا: «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاساعانى ءۇشىن» «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-بابى, 1-تارماعىنىڭ 4 جانە 5-ءشى تارماقشالارى بويىنشا م ۇلىكتى باسقارۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى س.شوقانوۆا مەن قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى ا.جۋاسپاەۆانى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى ۇسىنعان جوق پا ەدى؟ ەگەر پروكۋراتۋرانىڭ ۇسىنىسى تارتىپتىك جازا بولىپ تابىلمايتىن بولسا, وندا ا.جۋاسپاەۆانىڭ ماسەلەسى تارتىپتىك كەڭەستە نەگە قارالدى, وعان وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ وكىلى نەگە قاتىستى؟ د.سىزدىقوۆتىڭ ءبىزدىڭ سۇراۋىمىزعا بەرگەن تايعاناق جاۋابىنان نەگىزدى ەشنارسە تابا المادىق. دەپارتامەنتتىڭ قوس باس مامانىنىڭ مەملەكەتتىك نىساندى زاڭ شەڭبەرىندە تەندەرسىز ۋاقىتشا بەرۋىنەن مەملەكەتكە ءبىر تيىن دا زيان كەلگەن جوق, قايتا بيۋدجەتكە قارجى ءتۇستى. پروكۋراتۋرا تالابىنان كەيىن جوقتان بار جاساپ, پايدالانىپ وتىرعان نىساندارىنان كاسىپكەرلەردىڭ بەزىپ كەتكەنىن, كەيىنگى تەندەرلەردە داۋدىڭ تاقىرىبى بولعان الگى نىساندارعا بىردە-ءبىر سۇرانىستىڭ بولماعانىن ايتتىق. «سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسادى» دەگەن اتتان ەكى باس ماماندى سوت اجىراتىپ العانداي ەدى. ايتسە دە, ەلىمىزدىڭ باس پروكۋرورىنىڭ نارازىلىعى «ءپارمەندى» كەلسە كەرەك, جوعارعى سوتتىڭ ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسىنىڭ سۋديالارى ا.ليننيك, گ.رىسپەكوۆا, ر.نۇرتاي وسى جىلدىڭ 4 شىلدەسىندە قاراماي قايتىپ بەرگەن ءىس ەندى سۋديا ە.ابدىقادىروۆتىڭ توراعالىعىمەن ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 2 قازانىندا قايتا قارالدى. سوندا جوعارعى سوتتىڭ ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسى ءبىر ءىس تۋرالى ەكى ءتۇرلى قاۋلى شىعارۋىنا نە سەبەپ؟ بىرىندە قوستاناي قالالىق, وبلىستىق سوتتىڭ ازاماتتىق جانە اكىمشىلىك ىستەر جونىندەگى اپەللياتسيالىق سوت القاسىنىڭ, وبلىستىق سوتتىڭ كاسساتسيالىق سوت القاسىنىڭ شەشىمدەرىن قايتا قاراۋدان باس تارتسا, ەكىنشىسىندە وسى سوتتار شەشىمدەرىنىڭ بارلىعىن تەرىسكە شىعارادى. زاڭنىڭ قامىرشا يلەنۋى دەپ وسىنى ايت.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
