– ابىز ءابىش كەكىلباي ۇلى مەن فاريزا اپامىزدى ەرەكشە قادىر تۇتاسىز. باعاسىن الىپ, ىستىق ىقىلاسىنا بولەندىڭىز. اقىندىق تالانتىڭىزدىڭ ۇشتالۋىنا دا وسى كىسىلەر سەپ بولدى. رۋحاني ۇستازدارىڭىزدان شىعارماشىلىقتان بولەك نە ۇيرەندىڭىز؟
– ەكەۋى دە ۇلى تۇلعا. ەگەر بۇگىنگى ادەبيەت پەن ونەرگە, ءتىپتى بيلىك باسىنا كەلگەندەر سول ەكەۋىنىڭ ەتكەن ەڭبەگىن, ۇستانعان جولىن باعىت ەتىپ, ءوز حالقىنا, ەلى مەن جەرىنە ادالدىعىن ۇلگى تۇتسا, تاپ وسى كۇنگىدەي بوس ساندىراق پەن ۇساقتالۋ, رۋحاني قۇلدىراۋ بولماس ەدى. مەن ول كىسىلەردەن ەڭبەك ەتۋدى, كىسىنى الالاماۋدى, وتىرىك پەن وسەك ايتپاۋدى ۇيرەندىم. ءاربىر تاڭىڭدا ەلدىڭ اماندىعىن تىلەۋدى, حالىقتىڭ بىرلىگى مەن ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن ءبىر ءسات كوز ىلمەي كۇرەسۋدى ۇيرەندىم. باي ەكەن دەپ جاماننىڭ سويىلىن سوقپاۋدى, جارلى ەكەن دەپ جاقسىنى جاسىتپاۋدى ۇيرەندىم… ول كىسىلەردىڭ ەلدەن جاسىرعان الابوتەن قايعى-مۇڭى دا, سىر-سىپسىڭى دا بولعان جوق, بارلىق عۇمىرلارىن كەڭ-بايتاق قازاقستاننىڭ وركەندەپ-وسۋىنە, قازاقتىڭ بولمىس-ءبىتىمىنىڭ ساقتالۋىنا, ىرگەلى ەل بولۋىنا ارنادى. ەندەشە, مەنىڭ دە تۇتقان مۇراتىم سول!
– ءبىراز ۋاقىت قازاق راديوسىنىڭ «كوركەمدىك كەڭەس» باعدارلاماسىندا مۇشە بولدىڭىز. ەسترادامىزداعى كوركەمدىك دەڭگەيى تومەن اندەردى سىناپ, ەفيرگە جىبەرمەۋگە تىرىستىڭىز. جالپى, وسى كوركەمدىك كەڭەس قازاق ەستراداسىنىڭ جاقسى باعىتقا وزگەرۋىنە قانشالىقتى اسەر ەتەدى؟
– ول كوركەمدىك كەڭەس قازاق راديوسىندا ءمادي ماناتبەك باسشى بولىپ تۇرعاندا قۇرىلىپ, بىرنەشە جىل وتە اۋقىمدى جۇمىس جاسادى. جول-جونەكەي اندەر مەن ماتىندەرگە تالاپ كۇشەيدى. كوركەمدىك كەڭەس كەرەك. اسىرەسە بۇگىنگى ساپىرىلىسقان ۋاقىتتا نەنىڭ نە ەكەنىن تۇسىنبەيتىن ۇرپاققا, قولىنا شىراق ۇستاتقانداي «مىناۋ دۇرىس, مىناۋ بۇرىس» دەپ اشىق ايتۋ كەرەك. وكىنىشتىسى, ءبىزدىڭ قوعامدا ۇلكەن-كىشىنىڭ ءبارى ماقتانسۇيگىش. تۇزەلسىن دەپ, كىشكەنە پىكىر ايتساڭ, ءتىپتى جاۋىعىپ كەتەدى. نە بولسا سونى ولەڭ دەپ, مازمۇنى دا, ءمانى دە ەشقانداي مۋزىكالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەيتىن اۋەندەردى جازىپ الىپ, جۇلدىز سەزىنىپ جۇرەتىن ءبىراز ادامعا كەڭەس مۇشەلەرى تاراپىنان توسقاۋىل ءسوز ايتىلعانى راس. بىراق ودان قورىتىندى شىعارعان ەشكىمدى كورمەدىم.
نەگىزى كوركەمدىك كەڭەس ۇكىمەت تاراپىنان قۇرىلىپ, ۆەدومستۆوارالىق كەلىسىلگەن ناقتى قۇجاتپەن قابىلدانۋى كەرەك. ويتكەنى ءانى مەن ولەڭى بۇزىلعان ەلدىڭ سانا-سەزىمى مەن تۇيسىك-تانىمى دا بۇزىلادى. ونداي ۇرپاق ءوز ءتىلى مەن دىلىنەن تەز ايىرىلادى. وسىنى جوعارىعا جەتكىزە الماي-اق قويدىم.
– وسى ۋاقىتقا دەيىن قانشا ءان جازدىڭىز؟ جالپى, انگە ولەڭدى قالاي تاڭدايسىز؟ قانداي تالاپتار قوياسىز؟ نەمەسە ء«ان جازىپ بەرىڭىزشى» دەگەن بۇيىمتاي-ولەڭدەر كوپ كەلە مە؟
– ءاندى كوپ جازبايمىن. بار-جوعى 50-60 ءان. جالپى, مەن نە بولسا سونى جازىپ, جۇرتتىڭ ميىن اشىتا بەرگەندى جەك كورەمىن. قازىر كلاۆيشتى اسپاپتا وينايتىن, ارانجيروۆكا جاسايتىنداردىڭ ءبارى ءان جازادى. ءداستۇرلى ءان ايتاتىندار دا «ساۋلەم-اي», «قارعام-اۋ», «احاۋ-اي», ت.ب. تولىپ جاتقان حالىقتىق اۋەندەردەن ءبىر-ءبىر تاكت الىپ, ء«ان جازدىم» دەپ حابارلاي بەرەدى. شەتەلدىڭ اندەرىنەن, وزبەك پەن تۇرىكتەن ۇرلاپ تاۋىستى. شىن جان-جۇرەگىمەن ءان جازاتىن كەڭەس دۇيسەكەەۆ, تولەگەن مۇحامەدجانوۆ, ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, قۋات شىلدەباەۆ, بولات قوحامانوۆ سياقتى كومپوزيتورلار قايدا؟ ودان بۇرىنعى ءشامشى, نۇرعيسا, اسەت, سىدىق, ت.ب. ايتپاعاندا.
ازداپ ولەڭنەن حابارىم بولعاندىقتان ماتىنگە قاتتى ءمان بەرەمىن. كەز كەلگەن ولەڭنىڭ ىشكى اۋەنى بولادى. مەنىڭ باسقالاردان ەرەكشەلىگىم سول اۋەندى كورە دە, ەستي دە بىلەمىن. «مىناۋ ولەڭ ۇنادى, سوعان ءان جازۋىم كەرەك» دەپ وتىرمايمىن, ولەڭدى وقىعاندا, ول بىردەن ءان بولىپ شىعا كەلەدى. ەڭ الدىمەن, ولەڭ مەنىڭ جۇرەگىمە اسەر ەتۋ كەرەك. سول ءۇشىن ۇنەمى ء«بىر ولەڭ ۇناپ قالار» دەپ, پوەزيا كىتاپتارىن وقيمىن. «مەنىڭ ولەڭىمە ءان جازىڭىز, كەرەمەت ولەڭىم بار» دەيتىندەر دە جەتىپ ارتىلادى. نەگىزى, كوپ ادامدار وزدەرى تۋرالى وتە جوعارى پىكىردە عوي. ءالى اقىن بولىپ قالىپتاسپاعان جاستاردا دا, جۋرناليستيكادان زەينەتكە شىعىپ, ءىش پىسىپ ولەڭشى بولعانداردا دا بار بۇل مىنەز. وندايدا ۇيات تۋرالى ءسوز ايتۋدىڭ ءوزى قيىن.
– قازىر فونوگراممامەن ءان ايتۋ زاڭمەن رەتتەلدى. ياعني ءانشى فونوگراممامەن ءان ايتاتىن بولسا, كورەرمەنگە الدىن الا ەسكەرتۋى كەرەك. قالاي ويلايسىز, بۇل وزگەرىس قازىرگى اندەردىڭ دەڭگەيىنە ىقپال ەتە الا ما؟
– بۇل زاڭ ورىندالسا جاقسى, ارينە. جالپى, ءبىزدىڭ ەلدە زاڭداردىڭ ورىندالۋى قاي دەڭگەيدە جانە زاڭ جالپىعا بىردەي مە؟ زاڭسىز دا ءوزىن-ءوزى قۇرمەتتەيتىن ءانشى تابيعي داۋسىمەن ايتادى دەپ ويلايمىن. مەن الماتىدا, ەلوردادا وتكەن ۇلكەن شىعارماشىلىق كەشتەرىمدە ەسترادالىق-سيمفونيالىق وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن, تەك قانا ءوز داۋسىممەن ەكى جارىم ساعاتتان ءان سالدىم. ەكى جارىم-ءۇش وكتاۆالىق دياپازوندى اندەردى ورىندادىم. وعان ۇلكەن كۇش, شەبەرلىك پەن دايىندىق كەرەك ەكەنىن مۋزىكا ماماندارى عانا تۇسىنەتىن شىعار. ال فونوگراممانىڭ ءوزىن فالشپەن ايتاتىنداردى جاقتايتىندار ءوز الدىنا جەتىپ ارتىلادى.
ودان دا بۇرىن, مەنى فونوگرامما ەمەس, ءان مەن ولەڭنىڭ ساپاسى كوبىرەك مازالايدى. بارلىق تەلە-راديوداعى, سايتتارعا تۇسكەن اندەردى سۇزگىدەن وتكىزىپ بارىپ, ارنايى بازا جاساپ قانا تاراتۋ كەرەك. ەلىمىزدىڭ اۋماعىنداعى بارلىق تۇتىنۋشىلار وسى بازادان الۋ كەرەك تە, وعان جوعارى دەڭگەيدە كوركەمدىك كەڭەس جۇمىس جاساۋ كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتساق, ءتارتىپ كەرەك! سول كەزدە عانا ءان دەڭگەيى جوعارىلاۋى مۇمكىن. ايتپەسە, قالعانى بوس ءسوز بولىپ قالا بەرمەك.
– 90-جىلداردا ماڭعىستاۋلىق اقىن مەلس قوسىمباەۆپەن وتكەن ايتىسىڭىز ەرەكشە ەستە قالىپتى. قازىر ايتىسقا شاقىرسا, بارار ما ەدىڭىز؟ سۋىرىپسالمالىق ونەردى ۇشتاپ تۇراسىز با؟
– جوق, ايتىسقا قاتىسپايمىن.
– اندەرىڭىزدە مۇڭنىڭ سارىنى باسىم. ەلەنا ابدىحالىقوۆاعا عانا ءتان مۇڭ, ول قانداي مۇڭ؟
– مەن ءۇشىن جوعارىداعى ايتقاندارىمنىڭ ءبارى مۇڭ! ەلدىڭ مۇڭىن تۇسىنگەن ادام عانا مەنىڭ مۇڭىمدى تۇسىنە الادى.
– ومىردە جوعالتىپ العان سەزىمدەرىڭىز بار ما؟ ءوز جۇرەگىڭىزدى قانداي سەزىمدەردەن اۋلاق ۇستاعىڭىز كەلەدى؟
– ءومىر باقي سول ءبىر بالالىق, پاك سەزىمدەردى جوعالتقىم كەلمەي جانتالاسىپ كەلەمىن. حالقىمىزدىڭ «ەكى شۇقىپ, ءبىر قارا» دەگەن ءسوزى سانامدا تۇرادى, مەن ء«بىر شۇقىپ, ءبىر قارايمىن». تىرشىلىك بولعان سوڭ كەيدە قۋاناسىڭ, كەيدە كىجىنەسىڭ. سول كىجىنىستى, وكپە-رەنىشتى اۋلاق ۇستاعىم كەلەدى. ۇلى ماحامبەتتىڭ «ايتىپ-ايتپاي نە كەرەك, كىجىنۋمەن ءوتتى عوي ماحامبەتتىڭ كوپ كۇنى» دەگەنىندەي, ءبىزدىڭ ۋاقىتتا قۇندىلىق ارزانداپ, ارزانقولدار پۇلدى بولىپ تۇرعاندا ماحامبەتتىڭ سەزىمىن باستان ءجيى كەشەسىڭ.
انام كورسەتكەن ادال جولدان بارىنشا اۋىتقىماۋعا تىرىسامىن. ۇنەمى فاريزا اپايدىڭ مىنا شۋماعىن قايتالاپ جۇرەمىن:
زامان – ايدىن, ادام – قۇل,
ورتاڭ – كەمە.
تىرشىلىكتە قۇلانداي جورتام دەمە.
جالعىز قالسام, جانىمدى ءزىل
باسادى.
كەيدە ايناعا قاراۋعا قورقام. نەگە؟
ىشىمدە ۇنەمى «مەن وسى وزگەرىپ كەتپەدىم بە؟» دەگەن سۇراق تۇرادى.
– ءبىر سۇحباتىڭىزدا ء«وزىم ورىنداسام عانا ءانىمنىڭ قاتپار-قاتپارى, ايتقىم كەلگەن سىرى, مىنەزى اشىلادى» دەگەن ەدىڭىز. قازىر دە وسى پىكىردەسىز بە؟ ءان تابيعاتىن اشا الاتىن جاس تالانتتار جولىققان جوق پا؟
– ول پىكىردى نەگىزى روزا قۋانىشقىزى رىمباەۆا «سەنىڭ اندەرىڭدى وزىڭنەن ارتىق ەشكىم ايتا المايدى» دەپ ايتقان ەدى. جالپى, ءانشىنىڭ داۋسىنان بولەك, دەڭگەيى, ورەسى بولادى. كەيبىر اندەرگە داۋىستان بۇرىن ۇلكەن جۇرەك كەرەك, جۇرەكتىڭ ىشكى تەبىرەنىسى كەرەك. مەنىڭ اندەرىم سول تەبىرەنىستى كەرەك ەتەدى. ونى, ارينە, ءوز بالاسىن, ءوز اناسىنان اسىرىپ ەشكىم سۇيە المايتىنى سياقتى, ءوزىم جەتكىزە الامىن دەپ ويلايمىن. دەسەك تە مەنىڭ اندەرىمدى ماقپال ءجۇنىسوۆا, رامازان ستامعازيەۆ, جۇبانىش جەكسەن ۇلى, داۋرەن سەيىتجانوۆ, ارايلىم ىبىراەۆا سىندى تالانتتى انشىلەر جوعارى دەڭگەيدە ورىندايدى. وتكەن جىلى ءوزىمنىڭ تۋعان اۋىلىم قىزىلوردا وبلىسى, جالاعاش اۋدانى, ءمورالى شامەنوۆ اۋىلى مەنىڭ اندەرىمنەن شاعىن بايقاۋ وتكىزىپ, سوندا ەلدە جۇرگەن تالانتتاردىڭ كوپتىگىن كورگەنمىن. مەنىڭ اندەرىمدى كەرەمەت ەتىپ ورىنداعاندارىنا تاڭعالدىم.
– قاراپايىم حالىق انشىلەردى تەك ساحنادان كورگەن سوڭ جاقسى ءومىر سۇرەدى دەپ ويلايدى. ال شىن مانىندە انشىلەردىڭ ساحنا سىرتىنداعى جاعدايى قانداي؟
– باسقالار ءۇشىن جاۋاپ بەرمەيمىن. ءوزىم تەك قانا ەڭبەكپەن, بەينەتپەن كەلە جاتىرمىن. ءوزىم ءان جازىپ, ونىڭ ارانجيروۆكاسىن, وركەسترگە وڭدەۋى بار, ساحنالىق كيىم, جازعانىڭدى ەفيرگە بەرۋ, دىبىس جازۋ, كونتسەرت ۇيىمداستىرۋ ءوز موينىمدا. ساحناعا ادەمى بولىپ شىعۋ وتە ۇلكەن ەڭبەكتى, قارجىنى, كۇشتى قاجەت ەتەدى. تابيعي داۋىستا كونتسەرت وتكىزۋ وتە قيىن شارۋا. جۇرت ونەر ادامدارىنىڭ تۇك قايعىسى جوقتاي كورەدى. ءبىزدىڭ دە نەسيە الاتىنىمىزدى, بالا-شاعاسىن اسىراي الماي وتىرعان, جۇمىسسىز تۋىسىمىزدىڭ بار ەكەنىن بىلە بەرمەيدى. وزىمىزدەن گورى باۋىرلارىمىزعا كوبىرەك قارايلاسامىز. ء«وزىڭ ديۋاناسىڭ, كىمگە ءپىر بولاسىڭ؟» دەمەكشى, ونەر ادامدارى قازىر ديۋانا بولدىق قوي.
– مىنەز دەگەنىمىز نە؟ قوعامداعى ادامدار مىنەزدى قالاي تۇسىنەدى؟ ونەردەگى مىنەز بەن ومىردەگى مىنەز قانداي بولۋى كەرەك؟
– انام مارقۇم «مومىن دەگەنشە, جامان دەسەيشى» دەپ وتىراتىن. «اتاڭ دا بولسا, الدىنا ءبىر شىق, ادىلەتسىز جەردە, ادىلدىگىڭدى ايت» دەپ ۇيرەتتى. قۇداي مىنەزسىز ەزدەن ساقتاسىن. «ونەردە بىلايمىن, ومىردە باسقامىن» دەي المايمىن. ساحنادا ونەرىم قانداي بولسا, سول – مەنىڭ ءومىرىم! كۇيىنگەنىم دە, سۇيىنگەنىم دە اندەرىمدە, ولەڭدەرىمدە تۇر. بۇرىن قازاق «ەكىجۇزدى» دەپ كۇيىنەتىن ەدى, قازىر «ۇشجۇزدىلەردى» كورىپ ءجۇرمىز…
مىنەز ءارتۇرلى بولادى: اركىمنىڭ جەكە باسىنىڭ مىنەزى – ءوزىنىڭ تاعدىرى. مەنى ويلاندىراتىن – قوعامدىق مىنەزىمىز, ءبۇتىن ءبىر ۇلت رەتىندەگى بولمىس-ءبىتىمىمىز. ءبىزدىڭ قوعامدا ەپتەپ-سەپتەپ, تامىر-تانىسپەن ءومىر ءسۇرۋ ادەتتەن اسىپ, ۇلتتىق بولمىسىمىزعا ءسىڭىپ بارادى. وسىنىڭ سالدارىنان جەمقورلىق ۇلتتىق مەنتاليتەتكە اينالدى. كورە تۇرا, «اش بالەدەن قاش بالە» – ۇندەمەيمىز. بىلە تۇرا, «كۇل بولماساڭ, ءبۇل بول» ايتپايمىز. قازىر قاي قازاقتىڭ بويىندا وسى مىنەز جوق. بارىندە بار! ۇلكەن ايتسا, «الجىدى» دەيمىز, كىشى ايتسا, «بۇعان نە جوق» دەيمىز. ءبىر سوزبەن ايتساق, تاعى دا ۇلتتىق ىشكى بەلسەندىلىك, ۇلتتىق جاتىرقاۋ, قوعامدىق قارسىلىق بىلدىرۋدە دەڭگەي تومەن. وعان ەلىمىزدى جايلاپ العان ءارتۇرلى ءدىني سەكتالار, ولاردىڭ ءاربىر جان ءۇشىن ايار قيمىلدار جاساپ, جاستارىمىزدى ۋلاپ جاتقانى, وتباسىلىق قۇندىلىقتاردىڭ دارىپتەلمەۋى, جاس ۇرپاقتىڭ بويىنداعى ۇلتتىق تانىمنىڭ ازدىعى, انا ءتىلى اياسىنىڭ تارىلۋى سەبەپ. ەلىمىزدە وسى كۇنگە دەيىن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ تۋرالى زاڭ جوق.
حالىقتى اقىماق كورۋگە بولمايدى. حالىق كىمنىڭ كىم ەكەنىن, كىم قالاي بيلىككە جەتكەنىن, كىم قالاي بايشىكەشكە اينالعانىن بەس ساۋساقتاي ءبىلىپ وتىر. ءبىزدىڭ قوعامدا تەك قانا ادال ەڭبەكپەن بايىعان ادام بار ما؟ «مەن ادال جولمەن جەتتىم دەگەندەردىڭ» دە ءبىر قولداۋشىسى, ءبىر كەزدە ءبىر سۇيەمەلى بولماسا, جولى بولا قويارىنا كۇمانىم بار.
– دوستى قالاي تاڭدايسىز؟
– ادامعا دوستى دا قۇداي قوسادى. بىرەۋلەر سياقتى «كەرەك ادام» دەپ, قىزمەتى, بايلىعى, جوعارىدا تۋىسى بارلارمەن ادەيى دوستاسقان ەمەسپىن. جۇرەگىندە نۇرى بار ادامداردىڭ ءبارىن دوسىم دەپ ەسەپتەيمىن. ناداندار مەن نيەتى ارامدار وزدەرى-اق ماعان جولاي قويمايدى.
– ءسىز ادامداردى قالاي قابىلدايسىز؟ ماسەلەن, قىزمەتتەگى ادامدى شەنەۋنىك رەتىندە قابىلدايسىز با, الدە ىشكى جان دۇنيەسىن كورۋگە تىرىساسىز با؟ جانە ءسىزدى باسقالار كىم دەپ قابىلداعانىن قالايسىز؟ ەلەنا ابدىحالىقوۆا – اقىن دەپ پە, الدە كومپوزيتور نەمەسە ءانشى؟
– ادامداردى, جوعارىدا ايتقانىمداي, ادال پەيىلىنە قاراي قابىلدايمىن. بىرەۋلەردىڭ ەشتەڭەسى جوق بولۋى مۇمكىن, بىراق ونىڭ نيەتى, ادالدىعى بار. قىزمەتتەگىلەردى الدىمەن امانداسۋ مادەنيەتىنە, ءسوز مانەرىنە, اقىل-پاراساتىنا قاراپ قابىلدايمىن. وكىنىشكە قاراي, قازىر بيلىكتە جۇرگەندەردىڭ ءبىرتالايى ەڭ بولماسا الدىنا كەلگەن كىسىمەن امانداسۋ ادەبىن بىلمەيدى عوي. وتە ۇيات. حالىقتىڭ رەنجيتىنى دە سول.
كونە تۇرىكتەردە «جۇرەكتەن جۇرەككە جول بار» دەگەن ماقال بار, وزىنە كەرەك بولمىستى جۇرەك ءوزى سەزەدى. مەنى قاراپايىم ونەر ادامى دەپ قابىلداسا جەتەدى.
– قازىرگى قوعامنىڭ دەرتى نە دەپ ويلايسىز؟
– جەمقورلىق! قولىنا قاپەلىمدە بيلىك تيگەن كىشكەنتاي ادامداردىڭ تويىمسىزدىعى. سونىڭ سالدارىنان بولاتىن تاعى دا جەمقورلىق.
– بۇگىندە تەلەۆيزيا سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇرسىز. بۇل سالا سىزگە قانشالىقتى تانىس؟ جانە نە بەرە الدى؟
– بيىل ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي ەلىمىزدە Abai tv ارناسى اشىلدى. ارنا ۇلى اقىننىڭ ءوز تاعدىرى سياقتى, قيىن ۋاقىتتا, كارانتين كەزىندە, ءولىم-ءجىتىم كوپ بولىپ جاتقان ۋاقىتتا ەفيرگە شىقتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇنداي ۋاقىتتا ادەبيەت پەن ونەردىڭ جوعىن جوقتاپ, مۇڭىن مۇڭدايتىن, ناسيحاتتايتىن وسىناۋ تاماشا ارنانىڭ اشىلۋىنا كوڭىل ءبولۋى قاتتى قۋانتتى.
ەشقاشان تەلەارناعا شىعىپ, حابار جۇرگىزەمىن دەپ ويلاعان دا, سۇرانعان دا ەمەسپىن. «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنىڭ باسشىسى ءلاززات تانىسبايدان ۇسىنىس بولدى. تەلەارنا باسشىلىعى وزدەرى سىرتتاي تالقىلاپ, ماعان توقتاعانىن ايتقاندا, باسىندا اڭ-تاڭ بولدىم. ماماندىعىم فيلولوگ بولعان سوڭ, جۋرناليستيكادان الىسپىن دەي المايمىن, ەفيردىڭ مازمۇنىن سول جەردەگى وپەراتور, رەداكتور, رەجيسسەر ارىپتەستەرىمنىڭ كومەگىمەن ۇيرەنىپ, قالىپتاسىپ كەلەمىن. ء«ساراسوز» حابارىن كورەرمەندەر جاقسى قابىلداپ, وڭ پىكىرلەرىن ايتۋدا. سۇحبات تۇرىندە ءوربيتىن بۇل حابار ماعان قوعامنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن بىلۋگە, ادامداردى جاقىنىراق تانۋعا جول اشتى. ءوزىمدى قايناعان ورتادا جۇرگەندەي سەزىندىم. بۇل جاعىنان, ارينە, ونەر ادامىنا وتە پايدالى.
– قوس كىتاپ قۇتتى بولسىن! «مەنىڭ جالعىز جۇلدىزىم» اتتى جىر جيناعى مەن «ساعىنىش-عۇمىر» اتتى ءان جيناعىن شىعارۋ يدەياسى قاشان, قالاي تۋدى؟ وقىرمان قالاي قابىلداپ جاتىر؟
– الەمدى ىندەت جايلاماي تۇرعاندا حالىققا شىعارماشىلىق ەسەپ بەرمەك ويىمدا بولعان. سول جوسپارىمنىڭ ءبىر پاراسى ولەڭ مەن ءان جيناقتارىمدى جارىققا شىعارۋ ەدى. كىتاپتاردىڭ شىعۋىنا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىكباي وتەلگەن ۇلى تۇرىموۆ قولداۋ كورسەتتى. ولەڭ جيناعىمدى ءوزىمنىڭ «مەنىڭ جالعىز جۇلدىزىم», ءان جيناعىمدى «ساعىنىش-عۇمىر» اتتى اندەرىمنىڭ اتاۋلارىمەن اتادىم. «مەنىڭ جالعىز جۇلدىزىم» ءانىمنىڭ ولەڭىن دە ءوزىم جازعان ەدىم. «ساعىنىش-عۇمىر» ەرلان ءجۇنىستىڭ ولەڭى. ەكى ءان دە جۇرتتان جوعارى باعا العان شىعارمالار. ەكەۋىندە دە مەنىڭ تاعدىرىم جاتىر. ەگەر مەنى ىزدەگەن جان بولسا, وسى ەكى كىتاپتان تابا الادى.
– شارتاراپتى شارلاعان پاندەمياعا بايلانىستى ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ءىس-شارالار شەگەرىلگەنى بەلگىلى. وسى ءبىر قىسىلتاياڭ شاقتا مەرەيتويىڭىز ويداعىداي اتاپ وتىلمەگەن شىعار؟..
– بيىل توي تويلايتىنداي ۋاقىت بولماعانى تۇسىنىكتى. الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى حالىقتان قۇتتىقتاۋلار الدىم. مەن تۋرالى دوسىم اقىن باۋىرجان باباجان ۇلى «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە «نارقىز» دەگەن ماقالا جازدى. جۋرناليست امانعالي قالجانوۆ «استانا اقشامىنا» سۇحبات جاريالادى. جۋىردا عانا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ستيپەندياسىنا يە بولدىم.
– ءسىز – حح عاسىر مەن ءححى عاسىردى تەڭ جالعاپ تۇرعان ورتا بۋىننانسىز. سىزگە قايسىسى جاقىن؟ قاي عاسىر ءسىزدىڭ عاسىرىڭىز؟ قاي عاسىردان ءوزىڭىزدى كوبىرەك كورەسىز؟
– وسى سۇراقتى وزىمە ءوزىم ءجيى قويامىن. «شىنىندا, مەن كىممىن؟» دەيمىن. وزىمە كەيدە وتكەننىڭ كوزىمەن قارايمىن, كەيدە كەلەشەكتىڭ كوزىمەن قارايمىن. وتكەننىڭ كوزىمەن قاراسام, ەشتەڭە بىتىرمەگەن, ادەبيەت, ونەر دەگەن ۇلكەن ءۇيدىڭ تەك جابىعىنان سىعالاپ جۇرگەن ت ۇلىمى جەلبىرەگەن قىزدى كورەمىن. كەلەشەكتىڭ كوزىمەن قاراسام, سول ۇلكەن ءۇيدى جوقتاپ وتىرعان شاراسىز ءبىر كەيۋانا كورەمىن. كەيدە بويىمدى قورقىنىش بيلەيدى. ءوزىمدى وسى كۇنى جوق ىزدەپ, اداسقان جانداي كورەمىن. ۇلكەن ءۇيدى قۇداي بەرگەن تالانتتار ەمەس, پىسىقاي پاسىقتار مەن ناداندىق جايلاپ بارا جاتقانداي بولادى دا تۇرادى. قوعامنىڭ ابدەن كىرلەپ كەتكەنى مەنى قارتايتتى. ادامدارداعى ار مەن سانانىڭ تومەندەگەنى ابدەن شارشاتقاننان بولار, بالكىم… كىم ءبىلىپتى…
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
مارجان ءابىش,
«Egemen Qazaqstan»
