سوڭعى جىلدارى وزەن اعىنىنىڭ ناقتى رەسۋرستارى جىلىنا 90-100 كم3 قۇرادى. ونىڭ 51 كم3 جۋىعى – جەرگىلىكتى اعىن, ال قالعانى قىتايدان, ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن جانە رەسەيدەن ترانسشەكارالىق وزەندەر ارقىلى كەلىپ تۇسەدى. حالىقتىڭ جانە ەكونوميكا سالالارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن پايدالانىلاتىن سۋدىڭ جالپى كولەمى شامامەن 25 كم3 قۇرايدى.
ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنا 15 كم3, ونەركاسىپكە 6 كم3 جانە كوممۋنالدىق شارۋاشىلىققا 1 كم3 تيەسىلى. ال تاسىمالداۋ كەزىندەگى شىعىندار 3 كم3 قۇرايدى. سونىمەن قاتار ەكولوگيالىق جۇيەلەردى قولداۋ ءۇشىن شامامەن 50 كم3 قاجەت.
«سوڭعى ءۇش جىلدا قازاقستان سۋ از تسيكلىنە كىردى. 2019 جىلى وزەن اعىسىنىڭ جالپى كولەمى 83 كم3 قۇرادى. بۇل ورتاشا كوپ جىلدىق كورسەتكىشتەن 20%-عا از. ايتا كەتۋ كەرەك, رەسپۋبليكا بويىنشا پايدالانىلاتىن سۋدىڭ 97% وڭتۇستىكتەگى ءتورت وبلىسقا تيەسىلى. رەسپۋبليكا بويىنشا پايدالانىلعان سۋدىڭ ناقتى كولەمى 13,3 كم3 قۇرادى. بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 1 كم3 ارتىق», — دەدى م. مىرزاعاليەۆ.
بيىلعى ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭ تۇراقتى ءوتتى. دەگەنمەن دە وتە شيەلەنىستى بولدى. الماتى وبلىسىندا قار جامىلعىسى وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا 35%-عا از بولدى. ىلە وزەنىنىڭ اعىندىلىعى ەكى-ءۇش ەسەگە ازايدى. ال سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋدانى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 11%-عا ۇلعايدى. جوعارىدا اتالعان فاكتورلارعا قاراماستان, جالپى ۆەگەتاتسيا ءساتتى ءوتتى دەپ ايتۋعا بولادى.
«وبلىستا كۇرىش ەگۋ الاڭى 10 مىڭ گا نەمەسە جالپى سۋارمالى الاڭنىڭ 2% قۇرايدى. بۇل رەتتە كۇرىش القاپتارىنا وبلىس بويىنشا پايدالانىلاتىن سۋدىڭ 10% نەمەسە جىلىنا 350 ملن م3 سۋ جۇمسالادى. وسىعان بايلانىستى كۇرىش ەگىسىن قىسقارتۋ قاجەت دەپ سانايمىز. ال, ۇنەمدەلگەن سۋدىڭ ەسەبىنەن ىلعالدى از قاجەت ەتەتىن داقىلداردىڭ 40 مىڭ گەكتار ەگىستىكتەرىن سۋارۋعا مۇمكىندىك پايدا بولادى», — دەدى مينيستر.
جامبىل وبلىسىندا 2020 جىلى سۋ كولەمى ورتاشا كوپ جىلدىق دەرەكتەردەن 15-20%-عا تومەن بولدى. ترانسشەكارالىق وزەندەردە سۋ ءبولۋ بويىنشا تۋىنداعان قيىندىقتارعا قاراماستان, وبلىستا ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭ تۇراقتى ءوتتى. بولجانعانداي سۋ از تسيكلدى ەسكەرە وتىرىپ, بىرتىندەپ ىلعالدى از قاجەت ەتەتىن داقىلدارعا كوشۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن بەلسەندى ەنگىزۋ كەرەك. تۇركىستان وبلىسىندا سىرداريا وزەنىنىڭ اعىنى 2020 جىلى 15%-عا جانە ونىڭ نەگىزگى رەسۋرسى بولىپ تابىلاتىن توقتوعۇل سۋ قويماسىنىڭ (قىرعىزستان) كولەمى 2019 جىلعا قاراعاندا 2 ملرد م3 از بولدى. وسىعان قاراماستان, سۋارمالى سۋدى جەتكىلىكسىز بەرۋ فاكتىلەرى تىركەلگەن جوق. ماقتاارال اۋدانىندا 4 مىڭ گا جەردە كۇرىش وسىرىلگەن. ەگەر دە وسىنى قىسقارتقان جاعدايدا, 158 ملن م3 سۋ ۇنەمدەلەدى. تيىسىنشە, وسى ۇنەمدەلگەن سۋدىڭ ەسەبىنەن 13 مىڭ گەكتار ىلعالدى از قاجەت ەتەتىن داقىلداردى سۋارۋعا بولادى.
قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋدانى 251 مىڭ گا قۇرايدى. بۇل ەلدىڭ جالپى سۋارمالى الاڭىنىڭ 16% بولادى. وسىلاي بولا تۇرا, وبلىس جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا پايدالانىلعان اعىن سۋدىڭ 43% نەمەسە 4 كم3 سۋدى قولداندى. جالپى وبلىس بويىنشا اعىن سۋعا قاتىستى وتە كۇردەلى جاعداي بايقالدى.
«سونىمەن قاتار كۇرىش ەگىستىگىنىڭ اۋدانى 90 مىڭ گا قۇراعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ال اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعدارلاماسىنا سايكەس ەگىس الاڭى 75 مىڭ گا اسپاۋى ءتيىس. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ 2025 جىلعا قاراي سۋارمالى جەر كولەمىن 2,2 ملن گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتىن قويعانى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ 2030 جىلعا دەيىن سۋارمالى جەر كولەمىن 3 ملن گا دەيىن جەتكىزۋدى تاپسىردى», — دەدى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى.
ءبىزدىڭ ەسەبىمىزگە سايكەس, سۋ تۇتىنۋدىڭ اعىمداعى ءۇردىسى ساقتالسا, بولجامدى تاپشىلىق 2030 جىلعا قاراي 11,7 كم3 قۇراۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى, قازىردىڭ وزىندە سۋ تۇتىنۋدى قىسقارتۋ بويىنشا شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت.
بىرىنشىدەن, سۋ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ماقساتىندا كۇرىش ەگىسىن 29 مىڭ گا, اتاپ ايتقاندا قىزىلوردا, الماتى جانە تۇركىستان وبلىستارىندا ازايتۋ قاجەت. بۇل 1 كم3 سۋدى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكىنشى: كەمىندە 750 مىڭ گا الاڭدا سۋارۋدىڭ سۋ ۇنەمدەۋشى تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋدى جالعاستىرۋ كەرەك. بۇل ورتاشا العاندا 30%-عا دەيىن نەمەسە 2,2 كم3 سۋدى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءۇشىنشى: ۇزىندىعى 6 مىڭ كم سۋارۋ جەلىلەرىن قايتا جاڭارتۋ جانە 119 نەگىزگى ماگيسترالدىق كانالداردا تسيفرلاندىرۋدى جاپپاي ەنگىزۋ ەسەبىنەن جىلىنا 2 كم3 سۋ ۇنەمدەلەدى. وسى قاجەتتىلىكتەرگە الداعى 5 جىلدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جانە حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنان 192 ملرد تەڭگە جۇمسالاتىن بولادى.
ءتورتىنشى: 10 جىل ىشىندە 3,6 كم3 كولەمىندە سۋ جيناقتاۋ ءۇشىن 39 جاڭا سۋ قويماسى سالىنادى. ول 70 ەلدى مەكەن جانە 137 مىڭ ادام ءۇشىن سۋ تاسقىنى قۇبىلىستارىنىڭ قاۋپىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 394 مىڭ گا جاڭا سۋارمالى جەر سۋ كوزىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىندا 129 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«بۇگىندە تۇركىستان وبلىسىندا كەڭساي-قوسقورعان-2 سۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. 28 سۋ قويمالارى بويىنشا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە, جانە 3 سۋ قويمالارى بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنۋدە. جوعارىدا اتالعان ءىس-شارالاردى ءساتتى ىسكە اسىرعان جاعدايدا شامامەن 8,8 كم3 سۋدى قوسىمشا شوعىرلاندىرۋعا مۇمكىندىك پايدا بولادى. اعىمداعى ءليميتى 15 كم3 بولاتىن پايدالانىلاتىن سۋدى ەسكەرسەك, قورىتىندى بالانس 23,8 كم3 تەڭ بولادى. وسىلايشا, 3 ملن گەكتار سۋارمالى جەردى 19,8 كم3 كولەمدەگى سۋمەن قامتاماسىز ەتە الامىز», — دەدى مينيستر.
تۇركىستان وبلىسى ماقتاارال اۋدانىندا بيىل «ك-19» ماگيسترالدى كانالى تسيفرلاندىرىلدى. بۇل العاشقى پيلوتتىق جوبا ءساتتى جۇزەگە استى. كانالدى تسيفرلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا سۋدىڭ 45%-نا دەيىن ارتىق شىعىندالاتىنى انىقتالدى. الىنعان تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, تاياۋداعى 5 جىل ىشىندە ەلدىڭ بارلىق نەگىزگى كانالدارى تسيفرلاندىرىلاتىن بولادى.
بىرىنشىدەن: ىلعال سۇيگىش داقىلداردىڭ ەگىستىك القاپتارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ازايتۋ قاجەت (كۇرىش پەن ماقتا).
ەكىنشىدەن: جاڭا سۋ قويمالارىن سالۋ جانە كانالداردىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىن جاقسارتۋ جونىندەگى جوبالار جالعاستىرىلاتىن بولادى.
ءۇشىنشى: سۋارۋدىڭ سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزبەستەن سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋدانىن ۇلعايتۋ مۇمكىن ەمەس.
ءتورتىنشى: سۋارمالى سۋدى ۇتىمدى جانە ۇنەمدى پايدالانۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيىن 119 نەگىزگى كانالداردا جاپپاي تسيفرلاندىرۋدى جۇرگىزۋ قاجەت.
بەسىنشى: وڭتۇستىك وڭىرلەردەگى ترانسشەكارالىق كوزدەرگە تاۋەلدىلىكتى نازارعا الا وتىرىپ, جاڭا سۋارمالى جەرلەر سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن شىعىس جانە سولتۇستىك وڭىرلەردە ەنگىزىلۋگە ءتيىس.
